«انتشار اوراق ارزی منتظر درخواست شرکتهاست»، این بخشی از صحبتهای شاپورمحمدی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار است.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، این مقام مسئول در بازار سرمایه هفته گذشته اعلام کرد، انتشار اوراق ارزی در داخل و فروش آن بهشکل ریالی برای ۲ میلیارد دلار درنظر گرفته شده و این سازمان منتظر درخواست شرکتهاست و همکاریهای لازم بین سازمان بورس و نهادهای مربوط برای انتشار اوراق ارزی انجام شده است. برخی کارشناسان و فعالان بازار سرمایه ضمن تایید این موضوع با عنوان یک اتفاق مثبت و مهم در تامین مالی، معتقدند برای انتشار اوراق ارزی شروطی لازم است، از جمله اینکه پیش از انتشار این اوراق، بازار آتی ارز ایجاد شود و شرط راهاندازی اوراق تامین ارزی، راهاندازی بازار معاملات آتی ارز باشد، تا نوسانهای ریسک ارز را پوشش دهد. ازسوی دیگر پیش از انتشار اوراق، ناشر باید تقاضای بازار را مورد توجه قرار داده و شرایط سرمایهگذار ریسکگریز خارجی را نیز درنظر بگیرد. این درحالی است که بهگفته کارشناسان بازار سرمایه هرجا صحبت از همکاری بین بانک مرکزی و بازار سرمایه در میان است به ویژه درباره ایجاد بازاری برای پوشش ریسک ارز(یا بورس ارز)، آن اتفاق در حد حرف باقی مانده است و اجرایی نمیشود.
ایجاد بازار پوشش ریسک باتوجه به وضعیت فعلی و زمانی که بازار هج (پوشش ریسک) نداریم و منابعی را که برای بازار ارز تعریف میشود، نتواند این ابزار را هج کند، از این رو نمیتواند بدهی ارزی در مقابل آن ایجاد کند، مگر اینکه پروژههایی باشد که محصولات صادراتی داشته باشند. بسیاری صنایع از قبیل صنایع معدنی یا پتروشیمی این ظرفیت را دارند که اوراق را به شکل ارزی، منتشر کنند. شاهین چراغی، کارشناس و فعال بازار سرمایه با بیان این مطلب گفت: در کشوری که همواره پیشبینی میشود نرخ ارز بالاست، شرکتی که تامین منابع ارزی را انجام میدهد باید بتواند قابلیت صادرات داشته باشد. وی افزود: اینکه فقط اوراقی منتشر شود و در برابر آن، بازاری متشکل ایجاد شود تا بتوان ابزار هجینگ در آن ایجاد کرد. به همین دلیل اگر بازار متشکل وجود نداشته باشد، هزینه تامین مالی به شدت بالا میرود و مردم بیشتر به تامین مالی ریالی علاقهمند هستند تا تامین مالی با ارز زیرا همه معتقدند به دلیل افزایش نقدینگی نرخ ارز بالا میرود؛ بنابراین ایجاد بدهیها در ارقام مالی ارزی، کار نامعقولی است و با توجه به حجم نقدینگی کشور میتواند معضل ایجاد کند. وی درباره زیرساختهای ایجاد شده برای انتشار اوراق ارزی، اظهار کرد: زیرساخت معاملاتی ارز فراهم است اما زیرساختها و مکانیزم اقتصادی آن فراهم نیست. به نظر میرسد مهمترین زیرساختی که باید مورد توجه قرار گیرد، ابزار هجینگ است. تا این ابزار ایجاد نشود، این نوع اوراق برای کسانی که تامین مالی میکنند میتواند اثر سوء هم داشته باشد، مگر در حوزههای صادراتی. راهاندازی معاملات آتی ارز همزمان با تامین مالی ارزی این کارشناس بازار سرمایه در پاسخ به اینکه ابزار هجینگ را چه نهادی باید تضمین کند، بیان کرد: یکی از راهکارها این است که معاملات آتی ارز راهاندازی شود. تامین مالی، ریسک سرمایهگذار را کاهش میدهد و تا زمانیکه این بازار راهاندازی نشود، تکیه بر منابع ارزی بسیار خطرناک است. به گفته چراغی، اگر روز نخست بهجای بورس میگفتند بازار متشکل ارز، تا کنون راه افتاده بود. وی درباره اینکه سازمان بورس آمادگی دارد اوراق را در داخل کشور به شکل ارزی منتشر کند، اما فروش به شکل ریالی باشد، افزود: یعنی ارز را به شکل ریالی میگیرید و زمانی که بخواهید بفروشید باید دلار را گرانتر بخرید. چراغی درباره صندوقهای ارزی در کنار انتشار اوراق ارزی، گفت: ایجاد صندوق ارزی خوب است و سازمان بورس هم شیوهنامه آن را ارائه داده است، اینکه اوراق ارزی منتشر شود، بهطور قطع شرکتی که اوراق ارزی منتشر میکند در یک بازار در مقابل نرخ ارز، خودش را هج میکند.
سرمایهگذاران این بازار به آموزش نیاز دارند یوسفعلی شریفی، مدیرعامل یک شرکت تامین سرمایه دراینباره و در زمینه انتشار اوراق ارزی ازسوی شرکتها گفت: ما این مسیر را رفتیم، به نظر من هنوز زیرساختهای لازم برای این امر فراهم نیست. وی در توضیح بیشتر درباره چگونگی عملیات ارزی از راه انتشار اوراق ارزی، تصریح کرد: درحالحاضر موضوع خرید اوراق ارزی با ایندکس ارزی(تغییراتی معادل با تغییرات ارز) مطرح است اگر امروز به ازای هر ۴هزار تومان یک دلار طلبکار شوید در طول دوره هم مبلغی به عنوان سود ارزی به شما داده میشود. پیشبینی که در این زمینه وجود دارد این است که بهطور نمونه اگر نرخ ارز سالی ۱۰ درصد رشد داشته باشد بهطور معمول این پیشبینی به یکباره اتفاق نمیافتد بهطوری که رشد نرخ ارز همواره به شکل پلکانی بوده است. مصرفکنندههای این اوراق مانند صندوقها، تعهد ۱۵تا ۲۰ درصدی دارند و مابهالتفاوت را بهدرستی نمیتوانند جبران کنند. شریفی افزود: این ایده، ایده درستی است اما جذابیت ندارد مگر اینکه حداقل یا حداکثری در بازدهی تعیین شود، حداقل ۱۶ درصد سالانه، حداکثر هم با رشد نرخ ارز ۲۰تا ۲۳ درصد درنظر گرفته شود و بالاتر نرود. در این صورت هم به نوعی تقاضای سفتهبازی را کم میکند و هم در بخش سرمایهگذاری در صندوقها اطمینان بیشتری ایجاد میکند. بهطور مثال صندوقهایی متعهد هستند ماهانه ۶ تا ۸ درصد سود بدهند اما این مقدار، پوشش ریسک ارز هم نیست. وی تاکید کرد: درحالحاضر برخی شرکتها مواردی برای انتشار اوراق ارزی با ارقام خیلی بزرگ ایجاد کردهاند اما خودشان نمیدانند اگر چنین امکانی برای انتشار اوراق ارزی فراهم شود، آیا در بازار، بدون اینکه سود حداقلی تضمین شدهای تعریف شود، مردم از آن استقبال میکنند یا نه؟ به گفته این کارشناس بازار سرمایه، مهمترین زیرساخت در کنار ارز تکنرخی، آموزش بازار مبنی بر آمدن به سمت این اوراق است. سرمایهگذاران هنوز بهاندازه کافی شناختی از این اوراق ندارند و ابعادش را نمیدانند. هرجا صحبت از این باشد که بانک مرکزی و سازمان بورس بخواهند با هم کار کنند، با موفقیت همراه نیست. شریفی درباره مزیتها و ضرورتهای ایجاد بازار اوراق ارزی، گفت: ایجاد این بازار، منجر به کاهش تقاضای کاذب برای سرمایهگذاری در ارز خواهد شد. منتها دور از ذهن است که مردم اطمینان کافی داشته باشند و این کار را انجام دهند زیرا در این زمینه تجربه خوبی نداشتهاند، چندسال پیش که دلار را در بانکها سپرده کردند، بانکها نتوانستند اسکناس را به مردم پس دهند. وی درباره ایجاد صندوقهای ارزی که پیش از این در بازارسرمایه مطرح شده، گفت: صندوق ارزی، اگر در بازارسرمایه متولی داشته باشد به نظر میرسد موفقتر عمل کند زیرا اعتماد مردم به بازار سرمایه بیشتر از بانک است.
