در سالهای اخیر در حالی با ورود سیستمهای مدرن و پیشرفته الکترونیکی به عرصه بانکداری، روشهای سنتی رفتهرفته حذف و روشهای جدید جایگزین خدمات بانکی شد که این امیدواری را ایجاد کرد که بانکداری در ایران از مرحله سنتی به مرحله نوین و مدرن پا گذاشته و به زودی، شاهد کاهش شعب و خدمات متفاوت بانکی در نظام بانکی خواهیم بود.
اما با گذشت چند دهه از ورود خدمات الکترونیک بانکی به کشور، هنوز شاهد هستیم که تعداد زیادی بانک و شعبه در بازار پولی کشور فعالیت میکند و تفاوت چندانی در خدماتی که به مشتری ارائه میکنند، دیده نمیشود، به طوری که این روزها وقتی پا به هر خیابان شلوغی که میگذاریم، شاهد این هستیم که بسیاری از فروشگاهها و مراکز خرید جای خود را به لوگو و تابلوهای مختلفی از بانکها و شعبشان دادهاند و همه این شعب و بانکها در قالب یک ساختار واحد، خدماتی یکسان به مشتریان ارائه میدهند؛ موضوعی که انتقادات زیادی را با خود همراه کرده است. اما مدتی است که با ورود فنارویهای مالی (فینتکها) بار دیگر امیدها به ایجاد تحول در نظام بانکی افزایش یافته و این نگرش را بهوجود آورده است که بانکها در آینده نزدیک دیگر به شکل سنتی که امروز ارائه خدمات میکنند، فعالیت نخواهند کرد و آیندهای درخشان و باورنکردنی در انتظارشان خواهد بود و این تغییرات در عصر جدید اجتنابناپذیر است. آنطور که کارشناسان میگویند، بانکها برای اینکه بتوانند پابرجا بمانند و خودشان را منطبق با نیازهای مشتریانشان پیش ببرند، ناگزیرند از نوآوریهایی که در حوزه بانکداری و فینتکها ایجاد میشود، بهره ببرند و راهی جز این نیست.
بانکها چابکتر خواهند شد محمدمراد بیات، مدیرعامل مرکز فابا و کارشناس حوزه بانکی در این باره در گفتوگو با «گسترشتجارت» با بیان اینکه فینتکها یا فناوریهای مالی، روند جدیدی هستند که میتوانند در چابکسازی، روزآمدی و کارآمدی صنعت بانکداری و حوزه پرداخت بسیار موثر واقع شوند، افزود: صنعت بانکداری ما در عصر جدید و با وجود فناورهای جدید، اما آنطور که باید پویا و سیال و قابل پاسخگویی به مطالبات روز به روز متشریان خودش نیست، به عبارتی مجموعه نظام بانکی دچار یک سری عقبافتادگیها نسبت به عصر فناوری است که به نظر میرسد این عقبافتادگی را فینتکها میتوانند پوشش دهند. وی با بیان اینکه فینتکها میتوانند بر مبنای فناوریهای جدید در واقع این پویایی و چابکی را برای بانکها رقم بزنند و نقاط ضعف بانکها را پوشش دهند، افزود: در همین راستا میتوان انتظار داشت که در آینده فینتکها و بانکها در واقع به شرکایی تبدیل شوند که برای ارائه خدمات چابکتر و سیالتر و مناسبتر اقدام کنند. بیات معتقد است: باید قبول کنیم که نظام بانکی مثل گذشته نمیتواند روی یک قالب تعریفشده خشک و منجمد حرکت کند. نظام بانکی برای پویایی و برای اینکه بتواند رضایت مشتریانش را جلب کند، نیاز دارد که بر مبنای فناوریهای جدید و پلتفرمهای جدید حرکت کند تا بتواند سرویسهای جدید مطابق با درخواست مشتریان را ارائه کند. درحالحاضر فینتکها میتوانند این زمینه را فراهم کنند و بانکها را به سمت بانکداری دیجیتال سوق دهند. این کارشناس بانکی با تاکید بر این موضوع که دیگر زمان شعبهداری بانکها نیست و باید بانکداری دیجیتال را جایگزین بانکداری مبتنی بر شعبهداری کرد، افزود: فینتکها میتوانند نقش قابل توجهی در کاهش شعب بانکها داشته باشند. ما نباید انتظار داشته باشیم که در آینده بانکها با همان سبک و سیاق گذشته بانکداری کنند و به ارائه خدمات به مشتریان بپردازند. او بر این باور است که میتوان پیشبینی کرد بخش زیادی از بانکداری خرد در آینده در دست فینتکها خواهد بود و بانکها فعالیتشان بر بستر پلتفرمهای فناورانه انجام خواهد شد، به این صورت که با تعداد شعب حداقلی و کارکنان محدود، خدمات مبتنی بر نیاز مشتریان را ارائه خواهند کرد و این فضایی است که میتواند هزینه بانکداری را بهشدت کاهش و بازار پولی کشور را به سمت پویایی و کارآمدی هرچه بیشتر حرکت دهد.
حرکت به سمت بانکداری دیجیتال علیرضا شاهرخ، از دیگر کارشناسان حوزه بانکداری الکترونیک در این رابطه در گفتوگو با «گسترشتجارت» با بیان اینکه با ورود فناوریهای جدید در حوزه بانکداری، در آینده دیگر بانکداری خرد معنا نخواهد داشت و این روندی است که بانکهای دنیا چندین سال است به این سمت حرکت کردهاند، افزود: ما نیز مجبوریم همگام با این تحولات گام برداریم و به این سمت حرکت کنیم تا دچار عقبماندگی نشویم. وی با بیان اینکه ما باید به سمت بانکداری دیجیتال حرکت کنیم و این یک ضرورت انکارناپذیر است، افزود: در دنیای امروز شرایط متفاوت شده و دیگر مثل گذشته نمیتوان محصولات یکسان و ثابتی را به مشتری ارائه کرد. باید قبول کنیم که نیاز مشتری، سلایق مشتری، نگرش مشتری، کار مشتری و... تغییر کرده و بانکها نیز باید با این تحولات پیش بروند تا از قافله عقب نمانند. او با تاکید بر اینکه فینتکها یا فناوریهای جدید مالی، میتوانند نظام بانکی ما را به این سمت سوق دهند، افزود: ما باید به سمتی حرکت کنیم که بهازای هر مشتری، یک محصول داشته باشیم و بتوانیم نیازهایی را که در حوزه بانکی و پرداخت وجود دارد، رفع کنیم، اما بهطور حتم تحقق این هدف هزینهای خواهد داشت که انجام آن از سوی بانکها با شیوه فعلی تا حدی غیرممکن است. بنابراین این امر این ضرورت را ایجاد میکند که بانکها به سمت فناوریهای مالی و نوآوریهای جدید حرکت کنند و از طریق فینتکها و استارتآپها خدمات جدید و بهروز ارائه دهند. او با تاکید بر اینکه بهطور حتم شرایط بهگونهای پیش خواهد رفت که در آینده این فینتکها و خود مشتریان بانکها هستند که محصولی منطبق با نیازشان طراحی خواهند کرد، افزود: این امر گریزناپذیر است و بهنفع بانکها نیز خواهد بود. این امر سبب میشود هزینه بانکها کاهش یابد. وی با اشاره به این موضوع که در بحث همکاری بانکها با فینتکها اقدامات خوبی در حال انجام است، افزود: هرچه این همکاریها بیشتر باشد، این امر به نوآوری خدمات بانکی منجر خواهد شد و این مسیر حرکت به سمت بانکداری دیجیتال را هموارتر خواهد کرد. در چنین فضایی دیگر شعبهداری معنا نخواهد داشت و این یعنی کارآمدتر شدن نظام بانکی.
سخن آخر براساس آنچه کارشناسان حوزه بانکداری الکترونیک پیشبینی میکنند، در آینده بخشی از حوزه بانکی بهویژه حوزه بانکداری خرد در دست فینتکها قرار خواهد گرفت و آنها میتوانند خدمات بهینهتری به مشتریان بدهند، بهطوری که با توسعه فینتکها در حوزه بانکداری باید انتظار ایجاد تحولات خوبی را در آینده باشیم.
