اگرچه گزارشهای میدانی پایگاه خبری گسترش نشان از این دارد که تعداد زیادی از اتوبوسهای دو کابینه بی.آر.تی که چند سالی از عمرشان میگذرد، هنوز پلاک رسمی ندارند و با این حال در سطح شهر تهران تردد میکنند اما مسئولان امر، در این خصوص پاسخگو نیستند، اظهار بیاطلاعی میکنند یا این امر را طبیعی و بدون مشکل میدانند.
پایگاه خبری گسترش که بر اساس بخشی از شرح وظایف خود، تلاش دارد به موضوعات شهری بپردازد، چند وقتی است که پدیده تردد بی.آر.تیهای بدون پلاک در سطح شهر را دنبال میکند و تا کنون گزارش هایی با عناوین دو کابینههای بیپلاک به قانون تن نمیدهند و چشمها به اتوبوسهای بیپلاک عادت کرده است در این رسانه منتشر شده است.
این در حالی است که در خوشبینانهترین حالت باید گفت این پدیده از سوی کمتر رسانهای پیگیری شده است و شاید یکی از دلایل کمتر پرداختن رسانهها به این معضل مشهود، کمتر پاسخگو بودن مدیران امر باشد. با وجود این پس از مدتی مسئولی را یافتیم که در این خصوص اظهار نظری کند.
مدیرعامل شرکت اتوبوسرانی شهرداری تهران در گفتوگویی با پایگاه خبری گسترش در خصوص بی.آر.تیهای بیپلاک اظهار کرد: «همه اتوبوسهای بی.آر.تی پلاک دارد و تعداد کمی هم که پلاک ندارند در حال پلاکگذاری هستند.»
پیمان سنندجی گفت: «هزار و ۲۵۰ دستگاه اتوبوس در تهران وجود دارد که تعداد بسیار کمی از آنها پلاک ندارند و این تعداد نیز در حال شمارهگذاری هستند. اگر اتوبوسی پلاک نداشته باشد مشکلات بیمهای و... برای رانندگان آن پیش میآید.»
موضوعی که در این جا مطرح میشود این نیست که این اتوبوسها تا چه زمانی پلاک میشود و حتی به این نمی پردازیم که آیا تعداد این اتوبوس ها کم است یا زیاد؛ بلکه سوالی که پیگیر آن هستیم این است که مگر میشود بدون پلاک در خیابان تردد کرد؟
تردد بدون شماره یا پلاک ممنوع است
مهدی شعبانی، وکیل پایه یک دادگستری در گفتوگو با پایگاه خبری گسترش به این پرسش این گونه پاسخ داد: «برای دانستن پاسخ این سوال باید نگاهی عمیق به قانون داشت چرا که یک ماده قانونی به تنهایی نمیتواند پاسخ این سوال را بدهد.»
وی افزود: «نخست این که بر اساس ماده ۲ آیین نامه اجرایی قانون راهنمایی و رانندگی، مقرر شده است که هر وسیله نقلیه موتوری و غیرموتوری و یدک متصل که در راهها حرکت میکند و همچنین وسایل نقلیه موتوری ویژه کشاورزی، صنعتی و عمرانی باید دارای شماره باشند. رانندگی با وسایل نقلیهای که شماره یا پلاک نداشته یا دارای شماره و یا پلاک غیرمجاز باشند، ممنوع است، مگر این که پیشتر مجوز حرکت از راهنمایی و رانندگی دریافت کرده و همراه داشته باشند. ماموران راهنمایی و رانندگی و پلیس راه از تردد خودروهای متخلف از این ماده، تا انجام شمارهگذاری جلوگیری به عمل خواهند آورد.»
اگرچه سنندجی به «پایگاه خبری گسترش» گفت که «تنها یک نوع پلاک برای حملونقل عمومی (اتوبوس ها) در نظر گرفته شده و آن هم پلاکی است که حرف «ع» روی آن نوشته شده است و تعداد ارقام پلاک اتوبوسها مثل همه پلاکهای خودروها (۸ رقم) است.» اما بر اساس این ماده قانونی، به نظر می رسد که این خودروها بدون داشتن پلاکهای معمول و با داشتن شمارههایی هم میتوانند در شهر تردد کنند. اما این شمارهها چه شماره هایی هستند؟ احتمالا شماره تعمیرگاه یکی از این شمارهها است.
پلاکهای تعمیری در تعمیر گاه بمانند
شعبانی در این خصوص گفت: «در بند ۱۴ ماده یک آیین نامه راهنمایی و رانندگی، پلاک این گونه تعریف شده است: قطعه فلزیای است با ابعاد، طرح و رنگهای زمینه مختلف که شماره روی آن حک میشود و انواع آن عبارتند از شخصی، دولتی، عمومی، سیاسی، سرویس، کنسولی، نظامی- انتظامی، تعمیری، گذر موقت، بینالمللی، ترانزیت، کشاورزی- عمرانی و ویژه.»
در اینجا این پرسش پیش میآید که پلاک تعمیری چیست؟ این وکیل پایه یک دادگستری در این باره گفت: بر اساس ماده ۵۳ آیین نامه راهنمایی و رانندگی در مواردی که حرکت وسیله نقلیه در راههای عمومی طبق نظر کارشناس راهنمایی و رانندگی یا پلیس راه به علت معایب و نواقص فنی، خطرناک تشخیص داده شود ضمن اعمال قانون، پلاک آن اخذ و با نصب پلاک تعمیری به تعمیرگاه اعزام میشود. پس از رفع عیب و نقص فنی لازم است مالک و یا نماینده قانونی وی برای پس گرفتن پلاک به راهنمایی و رانندگی محل مراجعه نماید.
بنابراین این طور به نظر میرسد که اتوبوسهای بی.آر.تی با داشتن پلاک تعمیری هم میتوانند در شهر تردد کنند. این احتمال وقتی قوت میگیرد که گزارشهای میدانی «پایگاه خبری گسترش» نیز تایید میکنند که برخی از این اتوبوسهای بیپلاک، پلاک تعمیر گاه دارند. اما شعبانی این احتمال را رد میکند.
وی گفت: «بر اساس ماده ۲۰۰ آیین نامه راهنمایی و رانندگی، هیچکس حق ندارد وسیله نقلیهای را که طبق نظر کارشناس راهنمایی و رانندگی و یا پلیس راه دارای عیب و نقص فنی بوده و یا وسایل ایمنی کامل مقرر در این آیین نامه را نداشته باشد در راهها براند.»
بنابراین، این که اتوبوسها با پلاک تعمیری به خیابانها بیایند غیر قانونی است. هرچند اطلاعاتی غیر رسمی نشان میدهد که اتوبوسها بعد از این که توسط پلیس برای دریافت معاینه فنی اعزام میشوند، یک هفته فرصت مراجعه به تعمیرگاه را دارند که این مهلت نیز قابل تمدید است اما این عرفها بر اساس آیین نامه راهنمایی و رانندگی نیست.
پلاک های غیر رسمی باید جریمه شوند
علاوه بر این، پلاکهای رنگارنگی که بر بدنه اتوبوسها میبینیم، همگی پلاک تعمیر گاهی نیستند و به گفته این وکیل پایه یک «در بند۱۵ ماده یک آیین نامه راهنمایی رانندگی، پلاکهای غیر مجاز تعریف شده است. در بخشی از این ماده آورده شده است: پلاک دستساز و دست نوشتهای که بدون مجوز راهنمایی و رانندگی به کار برده میشود غیر مجاز است.» ضمن این که رانندگی با وسیله نقلیه با پلاک غیرمجاز و یا دارای پلاک گذرموقت، ویژه، تعمیری خارج از زمان و مکان تعیین شده و یا پلاک تعویض نشده متعلق به مالک قبلی، عنوان ۲۰۳۳ تخلف رانندگی است که جریمهای نقدی برای آن در نظر گرفته شده است.
رئیس کمیسیون حملونقل شورای شهر بی خبر است
با این توضیحات مشخص شد که عبور و مرور اتوبوس هایی که پلاک «ع» ندارند غیر قانونی است. حال این که چرا شاهد این وضعیت هستیم، نمیدانیم و نکته حائز اهمیت تر این که محمد علیخانی، رئیس کمیسیون حملونقل شورای شهر تهران نیز در این خصوص اظهار بیاطلاعی میکند و میگوید: به زودی در شورای شهر پیگیر این موضوع خواهم بود.
یک پلاک که سهم چند اتوبوس میشوند
این ماجرا اینجا تمام نمیشود. چرا که پیمان سنندجی، مدیرعامل شرکت اتوبوسرانی شهرداری تهران در گفتوگو با پایگاه خبری گسترش اذعان کرد: «ماشینهایی که در پایانهها داریم گردشی هستند. در واقع ممکن است سه تا اتوبوس با یک پلاک به یک پایانه ورود و خروج کنند.»
این خود دستمایه گزارشی مفصل است تا یادآوری کنیم که تردد چند وسیله نقلیه با یک پلاک چه آسیب هایی بر امنیت شهر وارد می کند. موضوعی که مورد اعتراض رانندگان قرار گرفته است. به طوری که آنها میگویند اگر همکارشان تخلفی کند، اینها مقصر خوانده میشوند.
هرچند نباید، اما پلاک میشوند
هر چند سنندجی در پایان قول میدهد که اتوبوسهایی که پلاک نشدهاند به طور هفتگی و روزانه به مرور پلاک شوند اما گفتههای غیر رسمی نشان میدهد که بی.آر.تیها به جرم این که آنچنان غول پیکرند که خیابانهای تهران تحملشان را ندارد، پلاک نمیشوند. موضوعی که با نگاهی به الگوهای بینالمللی به نظر منطقی میآید.
