باتوجه به وابستگی اقتصاد ایران به درآمدهای نفتی، اهمیت توجه به صادرات غیرنفتی کشور دوچندان میشود و شناسایی محصولات غیرنفتی که دارای مزیت نسبی بوده و توان رقابت در عرصه بینالمللی را دارند،
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: گام مهمی در توسعه صادرات غیرنفتی بهشمار میرود. در میان محصولات غیرنفتی صادراتی محصولات کشاورزی بخش عمدهای را به خود اختصاص دادهاند که در این بین زعفران از اهمیت ویژهای برخوردار است، بهطوری که این محصول در دورههای گوناگون، یکی از محصولات عمده صادراتی کشور بوده است. باتوجه به اینکه زعفران یکی از منابع مهم ارزآور برای کشور به شمار میرود از جمله محصولاتی است که در توسعه صادرات غیرنفتی جایگاه مهمی دارد؛ بنابراین شناخت مزیتهای تولیدی و صادراتی این محصول بهمنظور برنامهریزیهای مناسب در فرآیند تولید و صادرات آن بسیار ضروری است. زعفران به لحاظ ارزآوری، با ارزش است و از آن با نام طلای سرخ یاد میشود. باکیفیتترین زعفران ایران در شهرستان قائنات استان خراسان جنوبی تولید میشود و دارای شهرت جهانی است. مهمترین مزیتهای کشت زعفران برای مردم این استان را میتوان اشتغالزایی، ارزآوری و بازدهی مناسب آب به نسبت محصول تولیدی دانست. علاوه بر این ویژگیها، زعفران دارای خواص دارویی بسیار زیاد، کاربرد در صنایع رنگرزی، صنایع غذایی، صنایع آرایشی و بهداشتی و هنر نگارگری است و توسعه صنعت گردشگری را بهدنبال دارد. به هر حال محصول زعفران در این منطقه یک محصول راهبردی است، با این حال و باوجود پیشرفتهای زیاد فناوری و پیشینه چند هزار ساله زعفران هنوز در تمامی ابعاد به شکل سنتی کاشت، داشت و برداشت میشود. در سالهای گذشته بهرهمندی از الگوی درست فرآوری زعفران سبب افزایش تقاضا و توسعه صادرات زعفران ایران به بازارهای جهانی شده که حفظ و پایداری این موقعیت ارزشمند، مستلزم دقت بیشتر به موضوع کیفیت، تفکیک بخش تولید، فرآوری و بازرگانی از یکدیگر، حمایت برابر و یکسان از همه فعالان برای توسعه فرهنگ بستهبندی، افزایش عملکرد در واحد سطح به جای توسعه بیرویه کشت و پایین آوردن نرخ تمام شده بهمنظور ایستادگی در برابر رقیبان است. از متولیان کشاورزی و تولید کشور انتظار میرود مدیریت نظاممندی روی این محصول سودآور داشته باشند و با جدی گرفتن تهدیدهای پیش روی این بخش، موانع پیشرفت را از پیش پای کشاورزان این حوزه بردارند. شهرت جهانی زعفران قائنات در این باره رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی استان خراسان جنوبی با اشاره به اینکه بیشترین میزان سطح زیر کشت زعفران متعلق به این استان است، گفت: براساس آمار سازمان جهاد کشاورزی سطح زیر کشت زعفران در خراسان جنوبی نزدیک ۱۵ هزار هکتار است.محسن احتشام در گفتوگو با اظهار کرد: سال گذشته کشاورز نمونه استان ۴۲کیلو زعفران خشک در هکتار برداشت کرده است. باکیفیتترین زعفران ایران در شهرستان قائنات استان خراسان جنوبی تولید میشود و دارای شهرت جهانی است. وی ادامه داد: باوجود خشکسالیهایی که در چند سال گذشته رخ داده، نمیتوان مردم را از کشت محصول زعفران و زرشک منع کرد و کشت محصول دیگر در استان توجیه اقتصادی ندارد. با وجود این مشکل کشت زعفران در استانهای دیگر هم افزایش پیدا کرده و روستاییان ترجیح میدهند به سمت کشت زعفران بروند. این موضوع الگوی خوبی نیست و نباید کشت اینگونه محصولات از مناطق دارای شرایط جغرافیایی ویژه به سمت دیگری حرکت کند زیرا ممکن است با توسعه سطح زیر کشت، بازار هدف جدید ایجاد نشود. همچنین نرخ به حدی میرسد که برای هیچ یک از فعالان این حوزه سود نخواهد داشت. زعفران خراسان جنوبی پیشینه ۲۵۰۰ساله دارد رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی استان خراسان جنوبی تصریح کرد: خانه اصلی تولید زعفران خراسان جنوبی است. باتوجه به اقلیم بسیار خوبی که در این استان برای تولید زعفران وجود دارد باید کشتهای منطقهای حفظ و از کشت این محصول در سایر نقاط کشور به طور جدی جلوگیری شود زیرا بهطورحتم بازار مهمترین نقش را در مقبولیت و پذیرش محصولات کشاورزی خواهد داشت. احتشام اظهار کرد: درحالحاضر با سرعتی که سطح زیرکشت این محصول توسعه پیدا میکند، بازار به همان سرعت افزایش پیدا نمیکند، به همین دلیل ممکن است تا چند سال آینده با نرخهایی روبهرو شویم که کشت این محصول برای هیچ کس بهصرفه نباشد؛ بنابراین باید برای رفع این مشکل چارهای اساسی اندیشیده شود. وی با بیان اینکه تولید زعفران در خراسان جنوبی پیشینهای ۲۵۰۰ ساله دارد، تاکید کرد: در حوزه فرآوری و صادرات این محصول استان خراسان جنوبی حرفی برای گفتن دارد. نخستین واحد تخصصی فرآوری، بستهبندی و صادرات زعفران در ۱۵ سال گذشته در این استان ایجاد شده است. بزرگترین واحد چاپ بستهبندی زعفران در بیرجند رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی استان خراسان جنوبی با اشاره به اینکه زعفران خراسان جنوبی به بیش از ۴۷ کشور جهان صادر میشود، ادامه داد: خوشبختانه نخستین شرکت دانشبنیان در صنعت زعفران از این استان است و این شرکت توانسته برای نخستین بار محصولات متنوع و جدیدی از زعفران تولید کند. نوشیدنیهای زعفران بهعنوان یک نوشیدنی مفید، قرص جوشان زعفرانی، آدامس زعفرانی و همچنین محصولات جانبی دیگری که میتواند به کشت بیشتر زعفران کمک و اشتغال ایجاد کند، در استان ما تولید شده است. احتشام اضافه کرد: درحالحاضر مزارع خراسان جنوبی را با همکاری سازمان جهاد کشاورزی به سمت انطباق مزارع زعفران با محصولات ارگانیک پیش میبریم؛ هرچند ما زعفران ارگانیک کشت میکنیم زیرا فرهنگ مصرف کود شیمیایی و سم در کشاورزان ما وجود ندارد اما باید این مسائل را تطبیق دهیم و برای آنها گواهینامه بینالمللی که مورد قبول بازار هدف باشد دریافت کنیم. تلاش میکنیم محصول زرشک را به همین طریق به سمت ارگانیک شدن پیش ببریم. وی خاطرنشان کرد: بزرگترین واحد چاپ و بستهبندی زعفران در بیرجند وجود دارد که خدمت بزرگی به سایر صنایع میکند. در زمینه بستهبندی هم واحدهای استان همیشه پیش قدم بودهاند و بستهبندی رقابتپذیری دارند، به همین دلیل در همه کشورها بستهبندیهای خراسان جنوبی از شهرت خاصی برخوردار است. صادرات زعفران به ۴۷ کشوردنیا رئیس اتحادیه صادرکنندگان زعفران گفت: امسال براساس آمار سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی ۳۳۶ تن زعفران در این استان تولید شده است. همچنین تا پایان آبان امسال بیش از ۱۱۵تن زعفران به ارزش ۱۶۴میلیون دلار از استان خراسان جنوبی به کشورهای هدف صادر شده که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۴۶درصد رشد داشته است. غلامرضا میری در گفتوگو با صمت افزود: زعفران خراسان جنوبی به ۴۷ کشور دنیا ازجمله کشورهای حوزه خلیجفارس، آلمان، فرانسه، ایتالیا، انگلیس، آلمان، بلژیک، نروژ، کانادا، امریکا، هلند، هنگ هنگ، چین، کره، ژاپن صادر شده است. وی ادامه داد: درحالحاضر در ۲۴ استان کشور زعفران کشت میشود، درحالی که این موضوع بدون برنامه اجرا شده و بازاری برای آن در نظر گرفته نمیشود. در این استانها زعفران تولید میشود و یکی از مشکلاتی است که در آینده گریبانگیر کشاورزان خواهد شد، نبود بازار تقاضا است که نتیجه این امر کاهش نرخ زعفران در بازارهای جهانی و به دنبال آن متضرر شدن کشاورز است. درحالحاضر نیز دلیل نوسان یا کاهش نرخ زعفران تولید بیرویه آن است. رئیس اتحادیه صادرکنندگان زعفران تاکید کرد: کشاورز در فصل برداشت زعفران نیاز به حمایت دارد. باید برنامهای در نظر گرفته شود که بخش خصوصی یا هر ارگان دیگری که زعفران را از کشاورز خریداری میکند، نرخ را از پیش اعلام کند تا کشاورز برای خود برنامهریزی داشته باشد اما متاسفانه این برنامه تاکنون وجود نداشته است. میری اضافه کرد: باتوجه به اینکه بیشترین خرید زعفران را خریداران خارجی در فصل برداشت انجام میدهند، باید صادرکننده هم برنامه داشته باشد. خرید زعفران در ماههای آبان و آذر انجام میشود اگر در این زمان این محصول نرخ مشخص و ثابتی داشته باشد صادرکننده راحتتر میتواند به بازارهای هدف ورود پیدا کند و به مشتریان خود در دیگر کشورها اطمینان دهد. وی تاکید کرد: اگر نرخ زعفران در بازار ثابت باشد ما میتوانیم بازارهای هدف را گسترش دهیم، اما اگر ثبات نرخ وجود نداشته باشد نمیتوانیم به مشتری تعهد دهیم، این موارد از نگرانیهایی است که هم صادرکننده و هم مشتریان کشورهای هدف دارند. سخن آخر از نگاه کارشناسان، بخش بزرگ زعفران کشور در خراسان جنوبی تولید میشود و این محصول نقش بسزایی در اقتصاد خانوادههای روستایی این منطقه ایفا میکند. اگر این محصول جایگاه واقعی خود را در صادرات کسب کند، تاثیر آن بر اقتصاد منطقه بهویژه در زمانهای خشکسالی چشمگیر خواهد بود. علاوه بر این توسعه کشت زعفران در این منطقه در کاهش نرخ بیکاری تاثیر بسزایی دارد.
