گشت وگذار روزانه در دنیای سایتهای نوشتاری، خبرگزاریها و سایتهای خبری از سویههای گوناگونی قابل توجه است. نوشتار متفاوت از گفتار، فرصتی برای تامل ایجاد میکند.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: اگر گفتار در لحظه اظهار میشود، نویسنده با توجه به فرصت زمانی آن اظهار را به رشته تحریر در میآورد. رهزنی مطالب و گفتار فیالبداهه گاهی موجب بیان اشتباه در آمار یا واحدها میشود، اما نویسنده نیز به دلیل فقر دانش دچار این اشتباهات میشود. یکشنبه طبق معمول اخبار را رصد میکردم. در خبری که یک خبرگزاری به نقل از معاون پارلمانی رئیسجمهور نقل کرد، عبارتی را که به نظرش شکار کرده بود، برای تاکید و جلب توجه در تیتر خبر داخل گیومه گذاشته بود. حسینعلی امیری معاون پارلمانی رئیسجمهور در گفتوگو با خبرنگار حوزه دولت این خبرگزاری درباره اینکه سوال از وزیران در دولت دوازدهم نسبتبه دولت یازدهم توسط مجلس شورای اسلامی بیشتر شده است، گفت: «وظیفه داریم به سوال و تذکر نمایندگان پاسخ دهیم. به معاونان پارلمانی دستگاهها «سیاست اغنایی» را اعلام کردم». طبیعی است که با افزایش سوالها از وزیران دولت که حق نمایندگان مجلس شورای اسلامی است و البته در این شرایط که کمیسیونها باید درگیر کار تخصصی روی بودجه باشند، پاسخ دیپلماتیکی که معاون اول میتواند در این باره بدهد، این است که وزیران باید با حضور در کمیسیونها تلاش کنند که ابهام نمایندگان در آن زمینه را با توضیحاتی که میدهند برطرف کنند، یعنی آنها را قانع کنند و به همین دلیل از «سیاست اقناعی» استفاده کرد. عبارت «سیاست اغنایی» را نمیشود اشتباه لفظی تلقی کرد. ریشه این کلمات که این روزها به فراوانی در زبان فارسی ساری و جاری است، ناآشنا نیست. صرف و نحو عربی هم به اندازه کافی تا سطح دیپلم آموزش داده میشود. اینکه غلطی در خبری که در سطح ملی منتشر میشود و از نظر همه ویراستاران هم بگذرد، قابل تامل است. به متن خبر مراجعه شد. متاسفانه این اشتباه بارها تکرار شده بود. احتمال داده شد که شاید عبارت «سیاست اغنایی» به عمد نوشته شده تا شاید مفهوم دیگری را به خواننده القا کند، اما در متن هم دو بار تکرار شده بود. در اینجا به انگیخته توجه داده میشود و به انگیزه که در دسترس ما نیست، توجهی نمیکنیم. در غیر این صورت چنین عملکردی پا را از دایره انصاف و بهویژه اخلاق حرفهای خارج میکند. نکته دیگری که در اخبار یکشنبه نظرم را جلب کرد، اشتباه در بیان یا نوشتار واحد پولی یک خبر از قول رئیس مجلس شورای اسلامی بود؛ رئیس مجلس که در«نشست مبارزه با تروریسم» به پاکستان رفته است، در آن نشست سخنرانی کرده است و خبرگزاریها به نقل از وی به تواتر همان اشتباه را نقل کردند که نشان میدهد یا از روی هم کپی کردهاند یا هیچکدام از آنها به خود اجازه ندادهاند بیان اشتباه رئیس مجلس را اصلاح کنند. به نقل از این خبرگزاریها لاریجانی در این نشست میگوید: «امروز برای فروش سلاح، آشفتگی منطقه و ایجاد هراس تصنعی، استراتژی آنها (امریکا) است (که) آقای ترامپ برای حضور در کنفرانس ریاض و چند ماجراجویی دیگر در منطقه بیش از ۵۰۰ میلیارد تومان از کشورها ربود و در عوض با دهنکجی به همه آنها در هفتههای اخیر بحث انتقال سفارت خود به قدس را مطرح کرد». واقعا جای تامل برای خبرنگار یا ویراستار نبود که مبلغ ۵۰۰ میلیارد «تومان» را اصلاح کنند یا خبرگزاری دیگر دستکم برای اینکه نشان دهد خبر تولیدی است، آن را اصلاح کند؟ این مبلغ هزینه پوشش نظامی نیروهای نظامی یک کشور کوچک در حاشیه خلیجفارس هم نیست. ۵۰۰ میلیارد «دلار» کجا و ۵۰۰ میلیارد «تومان» کجا؟ درک عدد و رقم برای رسانهها در دنیایی که ویژگی تمام امور آن بهنحوی به اقتصاد گره خورده است و بهصورت آمار کمی بیان میشوند، دستکم برای ما خبرنگاران امری بنیادی است. این از همان نمونه اشتباهات در گفتار است که متاسفانه مقامات مسئول کشورمان که عادت به تهیه متن سخنرانی ندارند، با آن روبهرو میشوند و خبرنگار و خبرگزاری با نقل قول مستقیم، از خود رفع تکلیف میکنند.
