نرگس قیصری/روزنامهنگار
درست است که اکتشاف در ایران به عنوان گلوگاه فعالیتهای معدنی شناخته شده اما این موضوع تنها ناشی از فقر اطلاعاتی و نبود فناوری و دانشی است که باعث شده ما نتوانیم به نتایج مطلوب یعنی اکتشاف کانسارهای پنهان دست پیدا کنیم. در واقع اگر اکتشافات معدنی با موفقیت انجام شود میتوان آن را مانند نقطه عطفی برای رسیدن به سر منزل مقصود در این کار پر ریسک(خطرپذیر) دانست. این کلمه را شاید بسیار شنیده باشید اما برای فعالیتهای معدنکاری کمی غریب است. بگذارید به نقل از یکی از دوستان معدنکارم برایتان سخن بگویم: او میگوید: زمانی که برای یک عملیات اکتشافی وارد گود میشوی با چالشها و سختیهای بسیاری روبهرو خواهی شد اما از آن مهمتر این است که محدودهای که انتخاب کردهای ماده معدنی با ارزشی در دلش پنهان باشد تا تو را برای انجام این کار پرریسک(خطرپذیر) تشویق کند. در واقع دست یافتن به ماده معدنی که دارای ارزش اقتصادی بالایی باشد مهمترین انگیزه برای مکتشف است. حال اگر در هنگام کار به یک معدن شدادی برسی، حس کسی را پیدا میکنی که هر آن ممکن است به گنج برسد چراکه بیشتر معدنکاریهای شدادی، ویژه معادن فلزی و با ارزش بودهاند و اکنون هم ذخایر بسیاری درون خود دارند که قابل استخراج است اما گنجی است که بیرنج میسر نمیشود. حال بگذارید نگاه خود را به سمت معدنکاری که اکنون در ایران در حال انجام است ببریم؛ معدنکاری سطحی و برداشت ذخایری که رخنمون سطحی داشتهاند. این نوع فعالیت در ایران به دلایل مختلفی انجام میشود؛ نخست اینکه آسان است و نیازی به انجام فعالیتهای پیچیده همچون حفاریهای عمیق یا استفاده از روش ژئوفیزیک هوایی ندارد. دوم اینکه انجام اکتشافات عمقی نیازمند سرمایهگذاری کلان است. سوم اینکه باید با استفاده از فناوریهای نوین انجام شود. موارد یادشده تنها بخش کوچکی از مواردی است که همچون سدی در برابر معدنکاران و بهرهبرداران قرار گرفته و سبب شده آنها تمایلی برای روی آوردن به اکتشافات عمقی نداشته باشند.این نوع معدنکاری در ایران را با کشوری همچون استرالیا که امروزه یکی از قدرتهای معدنی در جهان است مقایسه میکنیم. به گفته دوست معدنکارم برداشت بسیاری از ذخایر معدنی در استرالیا رخنمون سطحی ندارد اما آنها با تکیه بر دانش فنی و سطح بالای فناوری از شواهد موجود بر سطح زمین شبیهسازی را انجام داده سپس به سمت اکتشاف پیش میروند. در واقع آنها از شبیهسازی برداشت ۵۰متر خاک میتوانند استخراج ماده معدنی را آغاز کنند و چه بسا به ذخیره قابل قبولی برسند. اما نکته اینجاست که تاکنون در ایران شبیهسازی براساس شواهد و آثار زمینشناسی انجام نشده و این درحالی است که گفته میشود ذخایر بکر فراوانی در کشور وجود دارد که هنوز به بهرهبرداری نرسیده است. پس این اکتشاف نیست که چالش است بلکه جا ماندن ما از علوم و روشهای نوین چالشی اکتشافی است که ما را به عقب میراند.
