تاثیرگذاری جادوی شبکه‌های مجازی

قربانعلی تنگ شیر/ نویسنده

رسانه‌های مجازی، جادوی امروز هستند که اغلب واقعیت‌های جامعه را تحت تاثیر خود قرار داده‌اند. روابط میان‌فردی و اجتماعی جامعه را درکنترل خود دارند. همه آنها به‌علت داشتن ویژگی‌های بی‌مکانی و بی‌زمانی توانسته‌اند از شرق دور تا دنیای غرب را در سیطره خود قرار دهند. انسان امروز تنها با یک گوشی هوشمند با یک صفحه چنداینچی می‌تواند به همه دنیا دسترسی داشته باشد که می‌تواند هم جذابیت داشته باشد و هم کمی دور از ذهن باشد. افراد زمانی که به شبکه‌های اجتماعی می‌پیوندند در تشکیل اجتماعات مجازی تبادل اطلاعات، نظرها، ایده‌ها، نقدو نشر آزادند که می‌تواند به سبک زندگی افراد و تنش‌های اجتماعی جامعه منتهی شود که نتیجه آن خود‌آگاهی جامعه است و منتظر نمی‌ماند مسیری از بالا به پایین طی شود بلکه کوتاه‌ترین مسیر را انتخاب خواهد کرد؛ مانند استفاده مردم از اسنپ برای دسترسی راحت و ارزان‌تر به آژانس‌ها. خدمات فضای مجازی به‌ویژه در چند انتخابات گذشته به‌عنوان مهم‌ترین کنش سیاسی یک جامعه در مقاطع زمانی خاص قدرت خود را به‌نمایش گذاشت. فضای مجازی در افکار‌سازی سیاسی توده مردم نقش موثر و تعیین کننده‌ای دارد. از طرف دیگر باید برای مردم روشن شود که هر چیزی که در فضای مجازی منتشر می‌شود واقعی نیست و اطلاعات و داده‌هایی که در فضای مجازی پخش و منتشر می‌شوند هیچ هویت و شناسنامه‌ای ندارند. در واقع فضای مجازی افکار فرد و به تبع آن جامعه و فرهنگ زیست را تغییر داده است. سبک زندگی درمواجه با همین فضای مجازی دست‌خوش تغییر شده و انسان جدید را به وجود آورده است. گرچه رسانه‌ها منبع و منشا قدرت هستند و همه چیز رسانه‌ای شده و کنترل همه چیز در دست رسانه‌هاست اما قابلیت کنترل خود آنها بسیار کم شده است. چون انحصار اطلاعاتی و ارتباطی شکسته شده است. درگذشته از واژه اختصاصی برای یک رسانه استفاده می‌شد اما اکنون به طورآنلاین تمام رسانه‌ها همزمان از خبر استفاده می‌کنند. درحال حاضر باید به‌مقوله اخلاق رسانه‌ای توجه ویژه کرد و آن را آموزش داد تا رسانه‌ها همدیگر را حذف نکنند؛ به‌منظور کنترل خبر و کنترل تولید اطلاعات که باید آثار آنها در زندگی مردم، کسب‌و‌کار افزایش مهارت‌آموزی، افزایش مزیت نسبی دیده شود. مزیت شبکه‌های اجتماعی دو‌سویه بودن آن است و امکان شنیدن صداهایی که تاکنون شنیده نمی‌شد را فراهم می‌کند. مانند شهروند روزنامه‌نگار که خود مردم خبرنگارخود هستندوخبر وعکس را تهیه و به اشتراک می‌گذارند؛ ساده و بدون آموزش خبرنگاری. شبکه‌های اجتماعی در همه حوزه‌ها به دموکراتیک کردن جامعه کمک کرده‌اند. همه می‌توانند درهر موضوعی نظر خود را اعلام و ازآن دفاع کنند. تولید محتوای مفید در شبکه‌های اجتماعی یکی از مشکلات عمده آن بوده و هرکس با هر ادبیاتی هرآنچه که دلش می‌خواهد و با نگارشی غلط آن را به اشتراک می‌گذارد و همه باید آن غلط را ببینند. افکار عمومی هم تنها بازنشر این محتوا را عهده‌دار است و بسیار کم درتولید محتوا نقش دارد زیرا نوشتن در شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی به‌مراتب سخت‌تر از نوشتن در رسانه‌ای چاپی است زیرا شبکه‌های اجتماعی مخاطب بیشتری دارند و غیرقابل کنترل هستند اما در رسانه‌های چاپی می‌شود اصلاحیه داد، دوباره نوشت، عذرخواهی کرد، درحالی که در فضای مجازی اطلاعات مانند گلوله رها شده است. باید یاد بگیریم با آموزش سواد رسانه‌ای به مردم به آنها بگوییم که چه‌چیزی از شبکه‌های اجتماعی می‌خواهید.