مهدی شیرخانی / کارشناس حوزه گردشگری دریایی
بهطور کلی میتوان گفت صنعت گردشگری ایران بر مبنای گردشگری انبوه واقع شده است. گردشگران انبوه نیز از طریق ایجاد جذابیتهای بصری، تبلیغات عمومی و ساختن کالاهایی که به شکل انبوه ارائه میشود، جذب میشوند.
زمانی که پای حوزههایی مانند گردشگری دریایی به میان میآید وارد حوزه تخصصی میشویم که گردشگران خاص خود را داشته و جذب آنها نیز نیاز به ایجاد زیرساختها و خدمات مورد نیاز این گردشگران است. میتوان گفت مخاطبان این گروه از گردشگری، گردشگران تخصصی هستند و گردشگری تخصصی نیز خدماتدهی گرانتری نسبت به گردشگری انبوه دارد. در حوزه گردشگری دریایی؛ دریا و سواحل آن به طور ذاتی آرامشی در انسان ایجاد میکنند که همواره بازدید از آن توصیه میشود و نخستین جاذبه طبیعی است که گردشگران باید از آن دیدن کنند. از سویی دیگر گردشگری دریایی در بسیاری از کشورها که روی این حوزه سرمایهگذاری کرده و برای آن برنامهریزی کردهاند، بیشترین سهم را در درآمدزایی دارد.
در این بین بسیاری از ایرانیان که در قسمتهای مرکزی کشور زندگی میکنند، دسترسی به دریا ندارند و به دلیل جذابیتها و نیاز ذاتی، آرامشی که دریا به انسان میبخشد و جاذبههای که قدم زدن در ساحل دریا دارد، گرایش بسیاری به سفر به مناطق ساحلی دارند. به همین منظور سالانه شاهد سفر بسیاری از مردم کشورمان به ویژه از پایتخت به سوی سواحل شمال و جنوب کشور هستیم. البته بیشتر مردم کشور به شمال سفر میکنند و جنوب کشور به دلیل نبود برنامهریزی و ساماندهی مناسب موجب شده سفر به سواحل جنوبی کشور از رونق چندانی برخوردار نباشد و جاذبههای جنوب ایران برای مردم ناشناخته باشد. متاسفانه یکی از مشکلات گردشگری ناتمام ماندن برنامههای مدیران پیشین است و بهطور کلی برخی دولتها تمایلی به ادامه برنامههای دولتهای گذشته نداشته یا اینکه دولتهای گذشته برنامهای نداشتند و به همین منظور برنامههای گردشگری دریایی نیمهکاره مانده یا این حوزه بدون برنامه رها میشود. درحالحاضر نیاز به وجود یک برنامه جامع که توسعه گردشگری دریایی را مد نظر قرار داده و بهطور همه جانبه به این حوزه بپردازد به شدت احساس میشود. نبود برنامهریزی و نواقص در زیرساختهای گردشگری میتواند عامل اصلی شرایط نابسامان گردشگری دریایی در کشور باشد و بیش از همه مناطق جنوبی کشور از این معضل دچار چالش شده است.
در این میان اگر منطقهای مانند کیش برای گردشگران جذابیت پیدا کرده و گردشگری این منطقه توسعه یافته به واسطه سرمایهگذاریهایی بوده که از ۲۰ سال گذشته در این زمینه انجام شده و در کنار آن تبلیغات، نشانسازی و بازاریابیهای بسیاری انجام شده که نتیجه آن رونق گردشگری در کیش و تبدیل این منطقه به جایگاه ثابت برگزاری برنامهها جشنوارهها و جذب گردشگر بوده است. جزیره قشم نیز بهتدریج به این سمت درحال حرکت بوده و گردشگری در این منطقه در حال رونق است.
خلیجفارس نیز جاذبههای گردشگری متنوعی دارد که از این میان میتوان به تالابهای بینالمللی آن به نامهای خورخوران، شادگان، پرندگان و شیدور اشاره کرد. این تالابها دارای جنگلهای دریایی متراکم حرا بوده و هرکدام به تنهایی ارزش اقتصادی بسیار بالایی دارند. ۷روستای همجوار با تالاب پرندگان قشم از درآمدزایی حاصل از رونق گردشگری در این منطقه سهم بسیار خوبی کسب میکنند و به همین منظور دیگر در صدد تخریب محیطزیست بر نمیآیند و از این تالاب به خوبی نگهداری میکنند چراکه منبع درآمدزایی آنها به شمار میآید. با اینهمه به دلیل نبود برنامه مدون و جامع در زمینه جاذبههای خلیجفارس در استفاده از برخی از جاذبههای گردشگری دچار افراط و تفریط میشویم و گاهی به اندازهای گردشگر به یک مکان گردشگری ارسال میکنیم که جاذبه به کلی نابود میشود و گاهی جاذبهها و مکانهای گردشگری را با بیتوجهی رها کرده و هیچ استفادهای از آنها در گردشگری نمیکنیم. به همین دلیل بسیاری از جاذبههای گردشگری کشور مانند تالابها به دلیل در نظر نگرفتن «ظرفیت برد» تخریب شدهاند.
لازم به تاکید است که در استفاده از جاذبههای گردشگری و ارسال تورهای گردشگری به این جاذبهها باید «ظرفیتبرد» آنها در نظر گرفته شود تا دچار تخریبهای جبرانناپذیر نشوند. درباره ظرفیتهای خلیجفارس یکی از جاذبههای با اهمیت سواحل است، سواحل و پهنههای گلی حاشیه خلیجفارس ظرفیتهای مناسبی برای استفاده در گردشگری هستند.
