دولت امریکا به دلیل مخالفت با ادامه اجرای برجام با شرایط کنونی به دنبال اعمال تحریمهای اقتصادی علیه ایران و بنگاههای خارجی همکار با نهادهای خاص ایران است.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: این مسئله در شرایطی مطرح است که برخی مسئولان ادامه برجام بدون امریکا را نیز مورد ارزیابی قرار میدهند. برخی کارشناسان اثر تحریمهای اقتصادی امریکا بر ایران را به دلیل سطح همکاری مالی پایین، بسیار بزرگ ارزیابی نمیکنند، در حالی که برخی دیگر معتقدند به دلیل سیطره دلار بر گردش مالی جهان، تحریمهای بانکی امریکا میتواند همکاری ایران با اروپاییها را نیز به چالش بکشد و تنها راهکار کاهش اثر این محدودیتها توسعه تعاملات اقتصادی و بانکی با کشورهای همسایه است. به گزارش صمت، پس از اینکه دونالد ترامپ، رئیسجمهوری امریکا تایید دوباره برجام را به کنگره واگذار کرد، تا حدودی اتفاقات آینده قابل پیشبینی است که امریکا با حفظ برجام تحریمهای جدیدی را علیه ایران اعمال خواهد کرد. این رویکرد روز گذشته از سوی تیلرسون، وزیر امور خارجه این کشور نیز مورد تایید قرار گرفت. با این حال بسیاری از کارشناسان اقتصادی و سیاسی معتقدند دولت امریکا برای فشار بر روابط اقتصادی ایران با سایر کشورهای جهان بر گلوگاههای مالی فشار وارد میکند تا شرکتهای ایرانی از تجارت و همکاری با بنگاههای بزرگ اروپایی و آسیایی محروم شوند. بسیاری از مسئولان اقتصادی کشور معتقدند درحالحاضر همکاری مالی ایران و امریکا در پایینترین سطح ممکن قرار دارد و این مسئله آسیبپذیری اقتصاد ایران از تحریمهای جدید را به حداقل ممکن میرساند. از سوی دیگر تجربه تحریمها در سالهای گذشته باعث شده است ایران در شرایط کنونی از مقاومتپذیری بالاتری برخوردار شود، هرچند هنوز برخی دیگر از کارشناسان معتقدند خروج امریکا از برجام و فشار مالی همهجانبه میتواند تعامل با اروپا را تحت تاثیر قرار دهد، تا جایی که شرکتهای اروپایی خودداری از تجارت با ایران را انتخاب کنند. محمد نهاوندیان، معاون اقتصادی رئیسجمهوری در همایش بزرگ تجاری ایران و عراق که یکشنبه همین هفته برگزار شد، با بیان اینکه ما در دوران تحریمها درسهای گرانقدری آموختیم، اعلام کرده بود: «امروز نهتنها با افتخار در صحنه سیاست، بلکه در صحنه اقتصاد شاهد این هستیم که میزان آسیبپذیری اقتصاد ایران از ارائههای ایرانستیزانه به کمترین میزان رسیده است. شاید یک زمان یک خلأ و یک تهدید تحریمی در فلان مجمع سیاسی جهانی و فلان دولت نگرانیهایی در بازارهای ایران ایجاد میکرد، اما امروز این شرایط دیگر وجود ندارد. از این رو تهدیدات ترامپ و البته استراتژی جدید این کشور در برابر ایران و توافق برجام تاثیری بر اقتصاد ایران نخواهد گذاشت و سخنرانی ترامپ نهتنها بر بازارهای ایران تاثیر التهاببرانگیزی نداشت، بلکه فعالان سیاسی و اقتصادی هم به سخنرانی سراسر لفاظی و بیادبی او پاسخ دادند؛ این موضوع نشان میدهد که سیاستهای اقتصاد مقاومتی بر اقتصاد ایران مؤثر واقع شده است.» سطح پایین همکاری مالی ایران و امریکا حسین عبده تبریزی، اقتصاددان در یادداشتی درباره اثر تحریمهای احتمالی امریکا بر اقتصاد ایران گفته است: «امریکا فقط یک طرف قرارداد است و در صورتی که رئیسجمهوری آن با همراهی کنگره به تندرویها ادامه دهد، درنهایت میتواند تحریمهای خود امریکا را تمدید کند. بعد از توافق هستهای و اجرای برجام نیز قرارداد خاصی با امریکا نداشتهایم و بهجز یک مورد بوئینگ، سایر مراودات تجاری ما با اروپاییها بوده است. درحالحاضر نیز برای ایران موضع اتحادیه اروپا اهمیت دارد و تا زمانی که دیدگاه اروپا نسبت به پایبندی ایران به توافق هستهای تضعیف نشده، تغییری در روابط اقتصادی و تجاری ایران نخواهد داشت. درنهایت تهدید امریکا برای ایران مربوط به توقف همکاریهای مالی است. ترامپ بهدنبال ابزار جدید برای تحریم بیشتر است که درحالحاضر در اختیار ندارد. بنابراین تنها کاری که امریکا میتواند انجام دهد، تهدید نهادهای مالی برای همکاری نکردن با بانکهای ایران خواهد بود. پیش از این نیز مراودات بانکی ما با جهان به خاطر کارشکنیهای امریکا چالشهایی داشت. حالا نیز براساس بدبینانهترین سناریو، امریکا همکاری بانکهای بزرگ را باز هم تقلیل یا قطع خواهد کرد که با توجه به سطح اندک همکاری آنها با ایران، این فشار اهمیت چندانی ندارد. در همین رابطه سیدرضی حاجی آقامیری، عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی تهران نیز با عبده تبریزی همعقیده است، او به خبرآنلاین گفته است: «دولت امریکا همواره در تلاش بوده که اقتصاد ما در انزوا قرار بگیرد، به همین دلیل بیشترین تمرکز آن بر روابط بانکی، کند کردن رابطه بانکهای ایرانی با بانکهای امریکایی و اروپایی بوده است؛ موضوعی که در گذشته نیز بوده و درحالحاضر تغییرات چندانی در آن به وجود نیامده است. اقتصاد ایران مسیر خود را رفته، بنابراین صحبتهای ترامپ به طور مستقیم این شرایط را تغییر نمیدهد. از این رو تمام پیشبینیها هم حکایت از آن دارد که تغییر خاصی در بازارهای اصلی اقتصاد ایران نخواهد افتاد.» فشار تحریم امریکا حتی بدون همراهی اروپا باوجود اینکه بسیاری از کارشناسان اقتصادی و سیاسی ادامه اجرای برجام بدون همراهی امریکا را امکانپذیر میدانند، با این حال برخی کارشناسان معتقدند سیطره امریکا بر اقتصاد جهان و مبادلات بانکی باعث شده است اثر منفی خروج امریکا از برجام بهتنهایی همکاری ایران با اروپا را نیز تحت تاثیر قرار دهد. در اینباره کاوه تقوی، دکترای مدیریت مالی در گفتوگو با مهر در پاسخ به این پرسش که ادامه برجام با همراهی کشورهای اروپایی ممکن است، گفته: «حقیقت این است که امریکا برای اعمال سراسری تحریمهای مالی علیه ایران روی دلار یا هر ارز دیگری از جمله یورو نیازی به حتی یک دستخط از دولتهای اروپایی ندارد، چه برسد به قانون یا همراهی عملی. چراکه مکانیسم تحریم امریکا به این صورت است که هر نهادی که به یک عضو فهرست تحریمی امریکا در «اسدیان لیست» خدمت مالی برساند، از چرخه دلار حذف میشود و اگر بخواهد وصل شود، ناچار از پذیرش جریمه سنگین است. این موضوع قبل و بعد از برجام بارها تکرار شده و دولتهای اروپایی هرگز کوچکترین دفاعی از بانکهای موجود در خاکشان در برابر این رویه نکردهاند، چون نمیتوانند دفاع کنند. این موضوع نهتنها درباره اروپا بلکه درباره سایر دولتها نیز صادق است. امریکا برای اعمال تحریم مالی جهانشمول علیه ایران هیچ نیازی- تاکید میکنم- به همراهی هیچ دولت دیگری ندارد. این حقیقت ناشی از نسبت عظیم تامین مالی و انتقال جهان به دلار است که به مراتب بیش از نسبت اقتصاد امریکا به کل اقتصاد دنیاست. هیچ بانک معتبر یا نیمهمعتبری بین دسترسی به بیش از ۸۰ درصد از تراکنشهای سوئیفت و تجارت حداکثر ۶۰ میلیارد دلاری با ایران، دومی را انتخاب نمیکند، بهویژه اینکه امریکا بارها با جریمه بانکهای مختلف با اعداد بسیار بزرگ، تلخی مجازات را در جان بانکها نشانده است. از این رو برجام بدون امریکا معنای اجرایی ندارد.» این کارشناس ارشد مالی درباره راهحل دوری از فشار تحریمی امریکا معتقد است: «ایجاد روابط پولی پایدار با کشورهای همسایه و مقاصد اصلی مصارف ارز ایران، تنها راهحل است، زیرا به دلیل سهولت قاچاق، درهمتنیدگی جمعیتی، تراز بودن یا قابل تراز شدن مبادلات ارزی با همسایگان یا مقاصد اصلی مصرف ارزی، امریکا نمیتواند روابط مالی ایران با همسایهها را قطع کند. این حقایق ناشی از قدرت همسایگان نیست، بلکه ناشی از حقیقت جغرافیا است. امریکا هم با فهم همین حقیقت از زمستان ۹۵ به جای تلاش برای تخریب روابط پولی ایران مثلا با کشورهای اروپایی کوشید روابط ارزی ایران را با چین، هند و ترکیه را تخریب کند. این در حالی است که بزرگترین ریسک تصور امکان ادامه حیات برجام با تکیه بر اروپا، آن است که اروپاییها امتیازی را که نمیتوانند بدهند با هزینه گزاف به ما خواهند فروخت.»
