وحید علیقارداشی/ مدیرکل دفتر مهندسی و نظارت تاسیسات زیربنایی
در پاسخ به این پرسش که چرا خطآهن تهران ـ مشهد قرار است برقی شود و قرار نیست در این مسیر قطار پرسرعت راهاندازی شود، باید گفت مطالعات نشان میدهد ارتقای سرعت با برقیسازی (به جای ساخت خطآهن پرسرعت) در این مسیر بهصرفهتر است. یک دلیل این مسئله آن است که این پروژه نخستین تجربه برقیسازی در ایران است و با این برقیسازی، فناوری ارتقای خطوط و برقی کردن را در کشور بهدست خواهیم آورد.
از سوی دیگر مسیر تهرانـ مشهد بیشتر میزبان سفرهای زیارتی است و بیشتر مسافران این مسیر دغدغه زودتر رسیدن ندارند در حالی که در مسیری مانند تهرانـ اصفهان، بیشتر سفرها کاری و زمان عنصری مهم برای مسافران است و به همین دلیل این مسیر بهعنوان نخستین مسیر راهاندازی قطار پرسرعت در نظر گرفته شده است. تفاوت در هدف سفرها میتواند از عوامل تعیینکننده در شیوه ارتقای خطوط ریلی باشد. در برقیسازی خطآهن میتوان از ناوگان دیزلی موجود استفاده کرد و فقط لازم است لکوموتیوهای کشنده به این واگنها افزوده شود.
همین مسئله میتواند یک مزیت برای ما باشد زیرا از ناوگان موجود برای خط برقی تهرانـ مشهد استفاده خواهیم کرد و میتوانیم از لکوموتیوهای کشندهای که از قدیم داریم نیز در این خط بهره گیریم؛ بنابراین نیازی به هزینه کردن برای ورود واگنهای جدید به خط نیست.
همچنین ممکن است این پرسش مطرح شود که در برقی کردن مسیر تهران- مشهد چرا سرعتهای بیشتر از ۲۵۰ کیلومتر بر ساعت در نظر گرفته نشده است. در این زمینه باید گفت فرآیند ارتقای خط (برقی کردن یا پرسرعت کردن) تابعی از شرایط موجود خط است بهعنوان نمونه اگر بخواهیم خطآهن تهران- همدان را ارتقا دهیم شرایط اولیه این خط به ما اجازه میدهد تا سرعت سیر ۲۵۰ کیلومتر بر ساعت این خط را ارتقا دهیم، اما در مسیر تهران- مشهد اگر بخواهیم سرعت سیر ۲۵۰ کیلومتر بر ساعت را اعمال کنیم میزان تغییرات لازم به اندازهای است که بهتر است خط جدید بسازیم.در استانداردهای جهانی نیز حداکثر سرعت در ارتقای خط، ۲۵۰ کیلومتر بر ساعت است و وقتی قرار باشد سرعت بالای ۲۵۰ کیلومتر بر ساعت اعمال شود، دیگر نباید خط را ارتقا داد، بلکه دوباره یک خط جدید ساخته میشود.
