محمد فاضلی/ کارشناس اقتصادی
همه شواهد نشان میدهد ترامپ برجام را تایید نمیکند و چالشهای جدیدی ایجاد میشود. مناقشه در کنگره امریکا، مناقشه امریکا و دیگر کشورهای حامی برجام و مهمتر از آن مناقشهای در ایران درباره آنکه پس از برجام چه باید کرد. - ایران خواهان و نیازمند «تعامل گسترده با جهان» است و برجام گام آغازین برای بازسازی تعاملات تخریبشده بوده و هست. خروج امریکا از برجام به ظرفیت آن برای بازسازی تعامل گسترده با جهان ضربه میزند، اما این ظرفیت را نابود نمیکند. «حفظ برجام به دور از نگاه احساسی و با محوریت تامین منافع ملی در درازمدت» فعلا عاقلانهترین راه برای هموار کردن راه «تعامل گسترده با جهان» است. - تعامل گسترده با جهان، ضرورتی انکارناپذیر برای بقا و ارتقای ایران است؛ اما استفاده از ظرفیت تعامل گسترده با جهان، نیازمند اصلاحات واقعی در درون کشور است. اصلاحاتی هم هست که صرفنظر از هر طرحی برای سیاست خارجی ضروری هستند. - نظام بانکی ناکارآمد، فساد فراگیر، بودجهریزی ناکارآمد و هدردهنده منابع، نظام مالیاتی ناقص و ناکارآمد، صندوقهای بازنشستگی دارای ناپایداری مالی، محیطزیست فرسوده و منابع آب و خاک تقلیلیافته و در معرض خطر، آموزش و پرورش ناکارآمد در تربیت نیروی انسانی ماهر و خلاق و... که میتوان دهها مورد دیگر نیز بر آنها افزود، نیازمند اصلاح هستند. - آینده ایران بهطور قطع تحت تاثیر پرونده هستهای، برجام، رفع تحریمها و سیاست امریکا در برابر ماست، اما آینده ما بیشتر در دست خودمان و تصمیمهایی است که برای انجام اصلاحات واقعی در زمینه مسائل فوق گرفته میشوند. - برجام ضروری و درست بود و امروز حفظ آن - حتی باوجود خروج امریکا از برجام - با توجه به حمایت بینالمللی از برجام و رویارویی دیپلماتیک کشورها با امریکا، درستترین گزینه است. اما همانگونه که برجام سبب تاثیرات مثبت اما نه حل همه مسائل بنیادین ما شد؛ خروج امریکا نیز سبب تاثیرات منفی اما نه نابودی همه دستاوردهای برجام خواهد شد. - وضعیت مسائل اساسی ما پیش و پس از خروج امریکا از برجام تفاوت بنیادینی نخواهد کرد. متغیر اصلی تاثیرگذار بر آینده ما، تصمیمهایی است که برای اصلاحات واقعی در همه بخشهای ناکارآمدساز و اداره ناکارآمد کشور گرفته میشود. - برجام را باید حتی با خروج امریکا حفظ کرد که در این حالت فضای کمتنشتری برای آغاز اصلاحات واقعی در کشور وجود خواهد داشت. ما ۴ دهه در تنش با امریکا زیستهایم و عواقب آن را نیز تحمل کردهایم. میتوان این مسیر را ۳ سال دیگر در عصر ترامپ ادامه داد. - مسئله برجام، خروج امریکا از آن و نوع برخورد با آن را نباید حیثیتی کرد؛ این مسئلهای درباره منافع ملی است و مناقشه اشخاص و مسئله آبرو و مواضع این و آن نیست. نباید شتابزده عمل کرد.
