بازتاب نوسازی در رشد اقتصادی

رضا پدیدار/ عضو اتاق بازرگانی ایران

زیرساخت بدون تردید یکی از مهم‌ترین عوامل پیشرفت و توسعه در هر کشوری است. اگر در یک کشور زیرساخت قدرتمند وجود داشته باشد، امکان دسترسی به تمام لایه‌های دیگر توسعه نیز به‌وجود می‌آید. مبحث زیرساخت در واقع بحث درباره منافع ملی است. از این رو اگر بخواهیم به منافع ملی دست پیدا کنیم باید به سراغ زیرساخت‌ها برویم. برای شناسایی زیرساخت‌ها نیازمند شناسایی سازوکارهای رشد و توسعه هستیم. برای دستیابی به این سازوکارها باید به سراغ سیاست‌های حاکمیتی و نیز اجرایی و عملیاتی برویم. بخشی از این مفاهیم در اسناد بالادستی کشور ما ذکر شده است اما آنچه رویکرد اصلی توسعه را تشکیل می‌دهد، مجموعه‌ای از مبانی هستند که این مبانی همان سیاست‌های کلانی هستند که منافع ملی را تامین می‌کنند. گام نخست برای داشتن این مجموعه مبانی شفاف‌سازی است. پس از آن نیز کارآمدی و نوآوری مبناهای دیگری هستند که برای دست‌یابی به منفعت ملی به آنها نیاز است. دنیای امروز عصر شتاب است و برنامه‌های راهبردی فناورانه هم گاهی تحت تاثیر این شتاب قرار گرفته و ممکن است به دلیل سرعت بالای پیشرفت فناوری برخی از این برنامه‌ها که در زمانی به‌روز بودند کمی بعدتر قدیمی باشند. از این رو، مبانی رشد و توسعه اقتصادی در کشور ما باید از سازوکاری برخوردار شود که بتوان با استفاده از پایه‌های محکم آنها به مفهوم پایداری در توسعه دست یافت و پایداری در توسعه، زیربنای رسیدن به منافع ملی است. گام بعدی اقتصاد کشور ما به شبکه مدیریت کارآمد نیازمند است و این چرخه در مدار منطقی خود باید حافظ منافع ملی باشد. برای حفاظت از منافع ملی هم به روند تولید و هم افزایش آن نیاز است. در بخش‌هایی نیز کاهش مصرف باید به کمک دو عامل دیگر بیاید و پس از آنها نیز بهینه‌سازی عامل مهمی است. اگر چنین مسیری طی شود، اقتصاد به کارکردی دست پیدا می‌کند که به آن کارآیی گفته می‌شود. کارآیی برای مبانی رشد و توسعه باید «رفتاری» باشد یا به عبارت دیگر برای توسعه نیاز به کارآیی رفتاری وجود دارد. اگر این روند ادامه پیدا کند تبدیل به انگیزش می‌شود. انگیزه در انسان باعث تعدیل کارآیی رفتاری انسانی می‌شود و در نتیجه اقتصاد به قدرت رقابت و توسعه رقابت دست پیدا می‌کنید. از طریق رقابت است که می‌توان به سیاست‌های مناسب و معیارهای موردنظر دست پیدا کرد. عوامل فیزیکی و انسانی نیز در این روند اثرگذار است. همچنین نمی‌توان از تاثیر عوامل طبیعی و اجتماعی گذشت. همه اینها در کنار هم یک زیرساخت قوی ایجاد می‌کند؛ زیرساختی که نتیجه‌اش داشتن یک اقتصاد قوی و توسعه‌یافته است.