ابوالفضل موسوی / عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی
رشد بیش از حد جمعیت شهری در جهان و به طور طبیعی در کشور ما، سبب شده تا اقتصاد شهری جایگاه بسیار ویژهتری را پیدا کند. همچنین با گذر زمان و افزایش انتظارهای شهروندان برای دریافت خدمات بهینه و گسترش دامنه فعالیتهای شهرداریها از یک سازمان صرفا خدماتی به نهادی اجتماعی و چندوجهی، نیاز به گسترش و پایداری منابع درآمدی را برای مدیریت شهری بیش از پیش نمایان میکند. بنابراین مسئله تامین منابع مالی شهرداریها درحالحاضر، مهمترین مسئلهای است که مدیریت شهری باید برنامه خود را برای مواجهه با آن مشخص کند. منابع درآمدی شهرداریها از نظر نحوه وصول به ۲بخش درآمدهای داخلی، که شامل دریافتهای مستقیم شهرداریها بابت اجاره اموال و مستغلات و عوارض مختلف و درآمدهای خارجی که به دلیل ارائه خدمت به طور مستقیم از سوی شهرداریها وصول نمیشود. ازجمله درآمدهای ناشی از مشارکت بخش خصوصی در پروژههای مختلف، فروش اوراق مشارکت و کمکهای دولتی تقسیم میشوند. درایران براساس آییننامه مالی شهرداریها، درآمد شهرداریها به ۴بخش ازجمله درآمدهای ناشی از عوارض عمومی (درآمدهای مستمر)، درآمدهای ناشی از عوارض اختصاصی، درآمدهای حاصل از وجوه اموال شهرداری، کمکهای دولت و سازمانهای دولتی تقسیم میشود. بنابریان برخی از زیرگروههای ۴طبقه درآمدی که یاد شد پایدار و بخشی ناپایدارند. منابع پایدار مانند عوارض نوسازی، مالیات بر زمین و مستغلات، درآمدهای حاصل از فروش خدمات و کمکهای دولتی و درآمدهای ناپایدار مانند درآمدهای ناشی از فروش تراکم و جریمه تخلفات ساختمانی که حتی شرایط آب و هوایی شهر بر میزان آنها تاثیرگذار است. متاسفانه به دلایل مختلفی، درآمدهای ناپایدار، بخش عمدهای از درآمدهای کلانشهری مانند تهران را تشکیل میدهد. عمده درآمد شهرداری تهران از محل فروش تراکم ساختمانی است شاید فرصت آن رسیده که مدیران شهری تهران بیش از پیش به این نکته توجه کنند که درآمد شهرداری تابعی از اقتصاد شهر است و به هر میزان در این اقتصاد رونق بیشتری وجود داشته باشد و شهر به سمت توسعه پایدار قدم بردارد، به همان میزان درآمدهای پایدار شهرداریها افزایش پیدا خواهد کرد. آن چیزی که درحالحاضر ضروری به نظر میرسد لزوم همدلی بیش از پیش مدیریت شهری کلانشهرها بهویژه تهران و دولت است که شاید بتواند پس از سالها مهمترین چالش پیشروی شهرداری که همان تامین درآمدهای پایدار است را به بهترین شکل و بهگونهای نظاممند و عاقلانه برطرف کند.
