دکتر ماندانا فتحیجو / مدیرمسئول ماهنامه همگرایی
«اقتصاد مقاومتی» اصطلاحی است که این روزها نقل محافل خبری و اقتصادی کشور شده و بسیاری آن را راهکار مناسبی برای این روزهای اقتصاد کشور و شرایط تحریمهای بیسابقهای که به کشورمان تحمیل شده میدانند. کمتر کسی به تشریح مفهوم اقتصاد مقاومتی و تفاوت آن با ریاضت اقتصادی غرب پرداخته است که منجر به بروز ابهاماتی در اینباره شده و برخی از مردم این دو مفهوم را مکمل و یا مترادف یکدیگر دانستهاند. در این نوشتار تلاش میکنیم این مفاهیم را مقایسه کنیم تا ابهامات برطرف شود. اقتصاد مقاومتی یعنی تشخیص حوزههای فشار (در شرایط کنونی تحریم) و متعاقبا تلاش برای کنترل و بیاثر کردن و در شرایط آرمانی تبدیل چنین فشارهایی به فرصت، که بهطور قطع باور و مشارکت همگانی و اعمال مدیریتهای عقلایی و مدبرانه پیششرط و الزام چنین موضوعی است. اقتصاد مقاومتی کاهش وابستگیها و تاکید روی مزیتهای تولید داخل و تلاش برای خوداتکایی است. و صد البته منظور از اقتصاد مقاومتی واقعی، یک اقتصاد مقاومتی فعال و پویاست نه یک اقتصاد منفعل و بسته چنانکه مقاومت برای دفع موانع پیشرفت و کوشش در مسیر حرکت و پیشرفت تعریف میشود. بنابراین مسئولان و اندیشمندان باید مراقب باشند در راه رسیدن به اقتصاد پویا در دام اقتصاد بسته و خودمحور نیفتند. درواقع هدف در اقتصاد مقاومتی آن است که بر فشارهای ضربههای اقتصادی از سوی نیروهای متخاصم که سد راه پیشرفت جامعه است، غلبه کرد. یک نکته: این روزها در اخبار و محافل خبری وقتی بحث از بحران مالی اروپا میشد بحث سیاست ریاضت اقتصادی جزو بحثهای غیرقابل گذشت و اجتنابناپذیر است. برخی از مردم اقتصاد مقاومتی و ریاضت اقتصادی را یکی میدانند و یا تصور میکنند اقتصاد ریاضتی یکی از شاخههای اقتصاد مقاومتی است درحالی که این دو اصطلاح به کلی متفاوت بوده و هیچ ارتباطی به یکدیگر ندارند؛ برای روشن شدن موضوع به شرح مفهوم ریاضت اقتصادی میپردازیم. ریاضت اقتصادی به طرحی گفته میشود که دولتها برای کاهش هزینهها و رفع کسری بودجه، به کاهش و یا حذف ارائه برخی خدمات و مزایای عمومی دست میزنند. این طرح که به منظور مقابله با کسری بودجه توسط برخی دولتها انجام میشود گاهی اوقات به افزایش میزان مالیات و افزایش دریافت وامها و کمکهای مالی خارجی میانجامد. اینکه بر اقتصاد و شرایط بحرانزدهاش ریاضت و سختی تحمیل شود، در ظاهر کار خوشایندی به نظر نمیرسد، اما میتواند به بازیابی درازمدت اقتصاد کمک کند. بنابراین اگرچه اقتصاد ایران شاید ناچار شود در درازمدت به سیاستهای ریاضتی روی بیاورد، اما اقتصاد مقاومتی و ریاضت اقتصادی دو مفهوم جداگانه و مستقل است که به هیچ عنوان منجربه بروز یکدیگر نخواهند شد.
