حجتالله مدیریان / کارشناس فناوری اطلاعات
اگر قرار باشد در بحث توسعه کسب و کارهای مبتنی بر اینترنت یک یا چند چالش مهم را شناسایی کنیم، میبینیم که پای موضوع اعتمادسازی و احراز هویت به میان میآید.
بحثی که نه تنها در مواجهه با مشتری، بلکه در بحث تعامل با بانک، دولت و فعالان حوزه اقتصاد هم اثرگذاری خود را نشان خواهد داد. موضوع احراز هویت و پیادهسازی آن در بستر الکترونیک میتواند به رفع آسیبهای کسب و کارهای اینترنتی و در نهایت رونق این حوزه در کشور منجر شود.
اعتمادسازی در دنیای کسب و کارهای اینترنتی مبحثی است که در توسعه بانکداری الکترونیکی نیز خود را نشان خواهد داد. اما باید توجه داشت که علاوه بر اعتمادسازی، توسعه این حوزه نیازمند توسعه زیرساختهای ارتباطی و استفاده از شیوههای نوین فناوری اطلاعات است. چرا که در عصر حاضر بانکداری از شکل سنتی و متمرکز به سوی استفاده از سیستمهای توزیعی (شبکه شتاب) حرکت کرده است.
در این میان استفاده از فناوریهای تازه مانند «بلاکچین» میتواند زمینه را برای توسعه بانکداری به عنوان کسب و کاری فراگیر ایجاد کند و همراه خود انقلابی در خرید و فروش سهام پدید آورد. این فناوری در واقع یک بستر توزیع تراکنش است که در آن هر تراکنش به وسیله رمز، به تراکنشهای اطراف خود متصل است. برای هک کردن آن، هکر باید تمام تراکنشهای وابسته به آن و تمام تراکنشهای رونوشتشده را هک کند و این غیرممکن است. این فناوری در ادامه اثرگذاریهای خود میتواند علاوه بر سرعت بخشیدن به تواناییهای موسسههای بزرگ، بخش عمدهای از قابلیتهای برتر آنان را در اختیار بنگاههای تجاری کوچک و مستقل قرار دهد.
در بانکداری سنتی، احراز هویت افراد به صورت دستی و با ارائه مشخصات کارتهای شناسایی انجام میشد، اما با ظهور سیستمهای توزیعی حالا اطلاعات بانکی از طریق شماره حساب کاربر به شماره ملی و شناسنامه فرد متصل میشود. در این روند سابقه تراکنشهای مالی و سایر فعالیتهای تراکنشی فرد نیز مانند حلقههای زنجیر بههم متصل شده و به راحتی قابل رویت است. در این سامانه رفتار بانکی افراد با رفتارهای پیشین به صورت اتوماتیک بررسی میشود و در صورت وجود تناقض، این تفاوت رفتار به صورت هوشمند به عنوان یک اختلال شناسایی میشود. در ادامه این برخورد، سامانه دستور صدور اقدامات امنیتی لازم را صادر میکند تا از حساب الکترونیکی کاربر محافظت لازم را انجام دهد.
در کنار این موضوع برای سرعت بخشیدن به توسعه بانکداری الکترونیکی باید بحث اتصال به سامانههای بینالمللی را با جدیت بیشتری دنبال کرد، چرا که نظام بانکداری در دنیا از استانداردها و فناوریهای مشخصی پیروی میکند. استانداردهایی که پیروی از آنها باعث رشد و رونق بانکداری الکترونیک در کشور میشود. در این میان تحریمهای جهانی علیه ایران در سالهای گذشته باعث ایجاد وضعیت جزیرهای در ایران شد. این وضعیت فرصت ایجاد ارتباط سالم و مطمئن با بانکداری جهانی را از فعالان این حوزه گرفت. هرچند که حالا شرایط تغییر کرده، اما رفع عقبماندگیهای بانکی یکشبه امکانپذیر نیست و نیاز به زمان، برنامهریزی، عزم ملی و ارتباطات سالم بینالمللی دارد.
باید این نکته را در نظر داشت که بر اساس برآوردهای بانک جهانی و آنکتاد، توسعه کسب و کارهای اینترنتی باعث اشتغالزایی و کاهش فقر در کشور میشود. بر همین اساس هم هر شهروند میتواند با دریافت آموزشهای لازم در حوزه بانکداری الکترونیک، با الفبای فعالیت در این حوزه آشنا شود و راهی برای افزایش درآمد خود بیابد. نباید این نکته را فراموش کرد که در عصر حاضر با وجود فناوریهای پیشرفته، تجارت به دنیای مجازی منتقل شده است.
بر همین اساس هم پس از تامین زیرساختها باید به دنبال رفع مشکلات و چالشهای این حوزه برویم. درحالحاضر قانون هنوز به عنوان یک چالش و مانع در حوزه تجارت الکترونیک شناسایی میشود. به عبارت دیگر میبینیم که وقتی یک شرکت نوپا تصمیم به فعالیت بر بستر اینترنت میگیرد، با انواع و اقسام محدودیتهای مالیاتی، مجوزی و رابطههای مسموم اداری درگیر میشود که در نهایت اجازه رشد و فعالیت را نخواهد یافت. به همین دلیل هم باید مقررات حوزه فناوری اطلاعات به ویژه در حوزه بیمه و مالیات و تسهیل کردن فضای کسب و کار؛ بهروز و متناسب با اقتضای فضای نوآورانه این حوزه باشد.
