در شرایطی که بسیاری از آژانسهای گردشگری به دلیل مشکلات مالی اعلام ورشکستگی کردهاند، برخی از آژانسهای گردشگری با بهرهگیری از خلاقیت و مجریان و راهنمایان سفر ماهر موفق شدهاند دل مسافران را بهدست آورده و تورهای خود را با موفقیت برگزار کنند و سرپا بمانند.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه «گسترش تجارت» نوشت: برخی از این آژانسها در تورهای طبیعتگردی چادرهای خود را در دل طبیعت، اما در کنار رستوران و سرویسهای بهداشتی برپا میکنند و تمامی لوازم مورد نیاز برای خواب و استراحت گردشگران را در اختیار آنها قرار میدهند، بنابراین گردشگران در تورهای کمپینگ با مشکل نبود سرویس بهداشتی مناسب روبهرو نبوده و به غذاهای مناسب نیز دسترسی دارند. همین خلاقیت موجب شده تورهای طبیعتگردی در بین گردشگران داخلی طرفداران بسیاری پیدا کند. بهطور کلی تورهای طبیعتگردی توانمندیها و تخصصهای ویژهای نیاز دارد. باید از راهنمایان ماهر و آموزشدیده استفاده شود و مجریان این تورها باید تمامی استانداردهای برگزاری تورهای طبیعتگردی را بهمنظور حفظ امنیت، سلامت و ایجاد اوقاتی خوش برای مسافران در نظر بگیرند. برخی از تورهای طبیعتگردی به خوبی این موارد را رعایت کرده و تورهای خود را با مدیر تور، راهنمایان سفر ماهر و به همراه داشتن تمامی تجهیزات لازم برگزار میکنند. راهنمایان سفر نیز تمامی داروهای لازم را طی سفر به همراه دارند و با اینکه نسخه دارویی نمیپیچند اما کمکهای اولیه را به خوبی میدانند. مجریان تورها نیز با خوشاخلاقی تورها را هدایت و به کوچکترین مسائل توجه میکنند، بهعنوان نمونه مسافران نباید شب را گرسنه بگذرانند و در صورت نیاز در مسیر باید به سرویسهای بهداشتی لازم دسترسی داشته باشند. با ایمان عدلخواه، مدیر و مجری تورهای طبیعتگردی گفتوگو کردهایم که در ادامه میخوانید.
دلیل اینکه برخی آژانسهای گردشگری اعلام ورشکستگی میکنند، چیست؟
بسیاری از آژانسهای گردشگری بهراستی دچار مشکلات مالی و ورشکستگی میشوند. بهعنوان نمونه سال گذشته آژانسهایی که تورهای چارتری به روسیه داشتند، سود کلانی کردند. این در حالی است که بهطور معمول زمانی که چند آژانس گردشگری در یک مسیر و مقصد گردشگری سود میکنند تمامی دفاتر مسافرتی از این امر با خبر میشوند و تصمیم میگیرند پروازهای چارتری به همان مسیر را انتخاب کنند، اما گاهی اوقات در مسیرها ظرفیت پروازهای چارتری را بیش از تقاضای بازار در نظر میگیرند که موجب میشود صندلیهای هواپیماها خالی بمانند. آژانسهای گردشگری زمانی که نمیتوانند مشکلات مالی را تحمل کنند، قیمتها را شکسته، تخفیفهای ویژهای به مسافران ارائه داده و بهدلیل اینکه دیرتر به ورشکستگی برسند، بلیتهای چارتری را زیرقیمت خرید میفروشند. امسال این اتفاق برای تورهای روسیه افتاد و توری که نرخ آن ۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان بود تا ۳ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان نیز کاهش یافت و مدیران آژانسها حاضر بودند ۷۰۰ هزار تومان ضرر دهند تا جلوی ضررهای بیشتر را بگیرند.
گفته میشود برخی آژانسهای گردشگری هتلداران یا فعالان دیگر حوزههای گردشگری به دروغ ادعای ورشکستگی میکنند در صورتی که سود خود را در جای دیگری سرمایهگذاری میکنند؛ آیا این موضوع درست است؟
من تاکنون آژانس گردشگری بزرگی را ندیدهام به دروغ ادعای ورشکستگی کند. آژانسهای بزرگ در مدت فعالیت خود همواره در سطح بالا فعالیت کرده و هرگز از صحنه خارج نشدهاند. در زمینه دیگر اصناف گردشگری نیز بیاطلاع هستم.
در بسیاری از مواقع هنگام مقایسه تورهای داخلی و خارجی با یکدیگر در خواهید یافت که نرخ تورهای داخلی از تورهای خارجی گرانتر است. دلیل این امر چیست؟
متاسفانه این معضلی است که در گردشگری ایران وجود دارد. یکی از دلایل اصل این امر نرخ هتلها در ایران و دیگر کشورهاست. بهعنوان نمونه در استانبول میتوان هتلهایی یافت که اتاقهای خود را شبی ۵۰ هزار تومان کرایه میدهند اما در ایران معمولیترین و سطح پایینترین هتلها هم امکان ندارد با ۵۰ هزار تومان اتاقی کرایه بدهند و باید در سادهترین هتلها نیز اتاقهای خود را دستکم با شبی ۲۰۰ هزار تومان کرایه کنید. هتلهای ۵ ستاره در ایران هر اتاق را دستکم شبی ۷۰۰ هزار تومان کرایه میدهند. در صورتی که خدمات و امکانات هتلهای ۵ ستاره ایران را در هتلهای مرغوب آنتالیا با نصف نرخ ارائه میدهند و نتیجه آن میشود که گردشگران داخلی سفرهای خارجی را به ایران ترجیح میدهند چراکه هم ارزانتر بوده، هم از کشوری دیگر بازدید کردهاند و هم از شرایط جدید و متفاوت آن بهره بردهاند. در بسیاری از مقاطع سال تورهای استانبول از تور کیش ارزانتر است. البته در تابستان نرخ تورهای کیش به ۳۰۰ هزار تومان هم میرسد، اما در زمستان نرخ تورهای کیش از استانبول بسیار بیشتر است.
به نظر میرسد تورهای خروجی طرفداران بیشتری نسبت به تورهای داخلی دارد، اما شما از راهنمایی و اجرای تورهای خروجی دست کشیده و به تورهای ورودی و داخلی روی آوردهاید؛ دلیل آن چیست؟
به نظر من هر ایرانی وظایفی در مقابل کشور خود دارد. همانگونه که هرساله گروهی از گردشگران ایرانی به خارج از کشور سفر کرده و ارز کشور را خارج میکنند که البته هیچ ایرادی ندارد، باید شرکتهای قوی باشند که در زمینه تورهای ورودی فعال بوده و بتوانند ارز بیشتری از آن میزانی که از کشور خارج میشود را به کشور بازگردانند. شرکتهایی هستند که در زمینه تورهای ورودی فعالیت میکنند، اما بسیار کمتر از دفاتر مسافرتی هستند که در زمینه تورهای خروجی فعالیت میکنند. براساس تجربه دریافتهام شرکتهایی که در زمینه تورهای خارجی فعال هستند از نظر زیرساخت، فناوری و ساماندهی بسیار بهتر از شرکتهای فعال در زمینه تورهای ورودی هستند. امیدوارم روزی فرا برسد که شرکتهای فعال در تورهای ورودی نیز قویتر شده و سرمایهگذاریهای بیشتری را در پروژههای گردشگری خود انجام دهند. بسیاری از آژانسهای گردشگری معتبر در زمینه تورهای ورودی شبهدولتی هستند و از امکانات هتلهایی که به دولت وابسته بوده، استفاده میکنند و بخش خصوصی هنوز جایگاه خود را در تورهای ورودی پیدا نکرده است.
بسیاری از آژانسهای گردشگری که دچار ورشکستگی میشوند معتقدند آژانسهای گردشگری خصولتی بسیار قوی بوده و رقابت برابری بین آژانسهای گردشگری خصوصی و خصولتی وجود ندارد، زیرا خصولتیها به سازمانهای دولتی وابسته بوده و از امکانات ویژهای استفاده میکنند، یکی از اعتراضات فعالان و مدیران آژانسهای گردشگری خصوصی وجود گروهبندیها در صنفهای مختلف گردشگری است. نظر شما در این باره چیست؟
در هر صنف و دستهای گروه بندیهایی وجود دارد، بهطور کلی در هر صنعتی عوامل کلیدی برای پیشرفت و سودآوری وجود دارد. زمانی که گردشگری را به کشور وارد میکنید باید اقامتگاه مناسب با درخواست وی را فراهم کنید. یک گردشگر خارجی علاقهمند است در هتل ۵ ستاره اقامت داشته باشد و گردشگری دیگر قصد دارد در هتل ۳ ستاره اسکان گزیند؛ اما پیدا کردن هتل مناسب با تقاضای مسافر برای دفاتر مسافرتی خصوصی بسیار مشکل است؛ زمانی که سبد کالا ناقص باشد و برخی آژانسهای خاص به آن دسترسی کامل داشته باشند و هزینه تورها و هتلها برای آنها به دلیل ارتباطات خاصی که با برخی نهادها و ارگانهای کشور دارند ارزانتر از دیگر هتلها تمام شود موجب میشود آژانسهای گردشگری خصوصی نتوانند اتاقهای مورد نیاز را پیدا کند و حتی اگر در همان هتلی که آژانسهای خاص با آن همکاری میکنند اتاق رزرو کنند باز هم هزینه اتاقها برای آژانسهای خصوصی بسیار گرانتر تمام میشود. در نهایت آژانسهای خاص و خصولتی تورهای ارزانقیمتی به مسافران ارائه میدهند چراکه هزینه تورها به واسطه ارتباطاتی که دارند ارزانتر تمام میشود، اما آژانسهای خصوصی به ناچار باید تورهای خود را با محاسبه نرخ گزاف هتلها ارائه کنند.
به نظر شما آژانسهای خصوصی باید چه اقداماتی انجام دهند تا ورشکست نشوند و به سودآوری برسند؟
میتوانند از ابتکارات و خلاقیتهای ویژه استفاده کنند. بهعنوان نمونه بسیاری از گردشگران خارجی علاقهمند به بازدید از کویرهای ایران هستند و در کویر هتل وجود ندارد بنابراین بخش خصوصی فعال در گردشگری میتوانند زیرساختهای اقامتی در کویرها ایجادکنند. یزد نیز در گذشته با کمبود هتل روبهرو بود، اما اکنون با تغییر کاربری بناهای تاریخی و خانههای قدیمی اقامتگاههای مناسبی در این شهر ایجاد شدهاند و این اتفاق میتواند در اصفهان نیز رخ دهد که همچنان مشکل کمبود اقامتگاهها دارد.
در تهران اگر چند خانه تاریخی در تجریش به اقامتگاه بومی تبدیل شوند یا در شهر ری خانههای بومی به سبک یزد ایجاد شوند بسیار نیز مورد استقبال گردشگران خارجی قرار خواهند گرفت. بهطور کلی گردشگران خارجی هتلهای ۵ ستاره را در تمام دنیا دیدهاند و نرخ هتلهای ۵ ستاره ایران نیز به نسبت خدماتی که ارائه میدهند گران است بنابراین خانههای بومگردی با استقبال بیشتری از سوی گردشگران خارجی روبهرو میشود.
شما از چه ابتکاراتی در تورهای خود استفاده میکنید؟
در تورهای ما با اینکه مسافران در چادرها اقامت میکنند، اما رستوران و سرویس بهداشتی با امکانات کامل در نزدیکی آنها قرار دارد و در چادرها نیز میتوانند از برق استفاده کنند. بنابراین غذا و سرویسبهداشتی که همواره در تورهای طبیعتگردی به معضلی تبدیل میشود، در تورهای طبیعتگردی ما وجود ندارد. از ۳ ماه پیش پروژه خود را آغاز کردیم و به فکر مکانی برای برگزاری تورهای طبیعتگردی افتادیم. بهترین مکان منطقه مشکینشهر بود که آب و هوای مناسبی برای تابستان دارد. در کوههای سبلان چادرهایی با تجهیزات و امکاناتی که در هتلها نیز موجود هستند، برپا کردیم و تلاش کردیم طرز تفکری که همه از کمپ دارند را تغییر دهیم؛ بهطورکلی تصور عموم مردم از تورهای طبیعتگردی آن است که نیاز به مهارتهای کوهنوردی دارد، باید کیسه خواب و امکانات و تجهیزات به همراه داشت اما ما این نگرش را تغییر دادیم و مسافران در تورهای ما بدون به همراه آوردن تجهیزات و امکانات از تمامی امکانات برای خواب راحت و اقامت مانند پتو، بالش و تشک را در چادرهای خود استفاده کنند و چادرها را در مکانی ایجاد کردیم که برخی امکانات مانند سرویس بهداشتی و رستوران در آن موجود است. بهطور کلی در تمامی تورهای خود سرویس بهداشتی صحرایی و رستوران را به همراه داریم. در سال ۹۶ دستکم ۵ نقطه را برای کمپ در نظر گرفتیم.
چه مشکلاتی در تورهای ورودی وجود دارند؟
سرویسهای بهداشتی در بین راهها با مشکلات بسیاری روبهرو هستند و شرایط بهداشتی و خدماتی مناسبی ندارند. در تورهایی که به صورت کمپینگ برگزار نمیشوند مشکل پیدا کردن هتل وجود دارد و باید از چندماه قبل اتاقها رزرو شده باشند.
براساس مطالعات بازار مشخص شده تمامی گردشگران خارجی سالمندان علاقهمند به مکانهای باستانی نیستند و بسیاری از آنها علاقه دارد به کویر، اسکی در پیستهای ایران و طبیعتگردی علاقه دارند، اما زیرساخت به میزان کافی برای طبعیتگردی وجود ندارد و کمپهای مناسب در ایران انگشتشمار هستند. ما قصد داریم زیرساختهای طبیعتگردی را در کشور افزایش دهیم. اکنون در حال نقطهیابی هستیم و برخی مکانها، منطقه ثابت تورهای ما میشود. در ایران کاروانسراها و خانههای قدیمی بسیاری وجود دارند که اگر بازسازی شوند برای استفاده بسیار مناسب هستند.
توسعه گردشگری مانند شمشیر دولبه است؛ میتواند موجب تخریب محیطزیست و میراثفرهنگی شود، اما اگر براساس توسعه پایدار گسترش یابد میتواند موجب محافظت از محیطزیست و میراثفرهنگی شده و درآمد مردم بومی را افزایش داده و موجب توسعه جامعه بومی شود. به نظر شما برای گسترش گردشگری براساس توسعه پایدار باید چه اقداماتی انجام داد و آیا شما این امر را در برگزاری تورها رعایت میکنید؟
ما تلاش میکنیم در تورهای خود محیطزیست و میراثفرهنگی را مورد توجه قرار داده و تورها را به شیوهای برگزار کنیم که به طبیعت و میراث فرهنگی ضربهای وارد نشود؛ اما هر اقدامی بهتدریج توسعه مییابد و نخست تلاش میکنیم امکانات مورد نیاز برای تورهای طبیعتگردی خود را فراهم کنیم و در فضای رقابتی گردشگری تلاش میکنیم تا توجه گردشگران را جلب کرده و گزینه انتخابی آنها به شمار رویم.
در مرحله نخست تلاش میکنیم تورهای خود را به مسافران بفروشیم و سپس در درجه دوم محافظت از محیطزیست و میراث فرهنگی را مدنظر قرار میدهیم. نخست باید چرخ تورهای طبیعتگردی به حرکت بیفتد و سپس بگوییم که این چرخ نباید طی حرکت به محیطزیست ضربه بزند.
