احمدعلی کیخا/ نماینده مجلس شورای اسلامی
شرایط اقلیمی در ایران و سایر نقاط دنیا دیگر مانند گذشته نیست. در واقع سران جهان حالا چند سال است به این جمعبندی رسیدهاند که شرایط اقلیمی در دنیا تغییر کرده و مانند گذشته نیست. وقتی صحبت از تغییر شرایط میشود به این معنی است که خبری از بارشهایی که در گذشته وجود داشته نیست و خشکسالیهای مستمر پیش خواهد آمد. برای نمونه در سیستان و بلوچستان اگر ۳۰ یا حتی ۲۰ سال پیش حرف از خشکسالی ۱۰ ساله زده میشد شاید دیگران به چشم یک ماجرای خندهدار به آن نگاه میکردند اما این اتفاق رخ داد و پس از سالهای ۷۷ و ۷۸ یک خشکسالی بلندمدت در این منطقه پیش آمد. در ایران نیز مانند سایر نقاط دنیا بارانهای سیلآسایی میآید که پیش از این سابقه نداشته و خشکسالیهایی گریبانگیر برخی مناطق میشود که پیش از این خبری از آنها نبود. وقتی تغییرات درجه حرارت و بارندگی وجود دارد در عمل شرایط برای رشد برخی گیاهان در برخی عرضهای جغرافیایی تغییر میکند. برای نمونه پسته در گذشته در مرکز و جنوب کشور به ثمر مینشست اما حالا در ارومیه و جلفا هم کشت میشود و در واقع محصولات به عرضهای جغرافیایی بالاتر میروند. بنابراین شرایط تولید برخی محصولات مانند گذشته نیست. افزایش جمعیت و افزایش سطح رفاه جوامع که در واقع افزایش سطح درآمد است باعث میشود مصرفکننده تقاضای بیشتری داشته باشد و این یعنی افزایش مصرف بهویژه در بخش مواد غذایی. تولید بیشتر مواد غذایی، هم به آب بیشتری نیاز دارد و هم به سطح تولید بالاتری احتیاج پیدا میکند. آنچه مسلم است اینکه اگر همین روند تغییرات آب و هوایی و شرایط خشکسالی وجود داشته باشد جهان با کمبودهای جدی روبهرو خواهد شد و هر کشور با شرایط خود این کمبودها را تجربه خواهد کرد. این نکتهای است که باید در برنامهریزی کشور از توسعه سکونتگاهها و مراکز شهری تا الگوهای مصرف مواد غذایی مورد توجه قرار گیرد. راهحل این مشکل مدیریت درست است اما ایراد کار در کشور ما این است که به فکر جبران خسارت بعد از وقوع حوادث هستیم. بهعبارتی پولها را جمع میکنیم تا خسارت وارد آمده را بپردازیم درحالیکه در دنیا شرایط بهگونهای مدیریت میشود که وقتی حادثهای رخ داد، آسیب کمتری وارد شود. تفاوت پول جمع کردن برای خسارت با برنامهریزی برای کمتر آسیب دیدن، زیاد است. از نظر مدیریت علمی خشکسالی، بحران و تغییرات اقلیم باید خود را با شرایط جدید هماهنگ کنیم به این معنا که برای نمونه دیگر نمیتوان مانند گذشته آب مصرف کرد. از این رو آنچه نیاز به تغییر دارد، رفتار تولیدی و مصرفی و الگوهای کلان است.
