محسن سرخو - عضو پیشین شورای اسلامی شهر تهران
امروز بیش از میلیونها نفر در بافتهای فرسوده زندگی میکنند. فرسودگی بافتهای شهری درحالحاضر به معضلی تبدیل شده که بیشتر شهرهای کشور با آن روبهرو هستند.بافتهای فرسوده تنها مختص ایران نیست و چرخه تغییرات شرایط کالبدی، اجتماعی و زیستمحیطی شهرها باعث شده این پدیده به معضلی برای تمام شهرهای جهان تبدیل شود. معضلی که کانون مخاطره به شمار میرود و با توجه به تراکم جمعیت در این بافتها و دسترسی محدود به خدمات شهری، جمعیت بیشتری نسبت به سایر بافتهای شهری در آن زندگی میکنند که دسترسی به خدمات بهداشتی، درمانی و خدمات آموزشی برای آنها امکانپذیر نیست زیرا ورود وسایل نقلیه تامین ایمنی بافت و امنیت انسانهای درون بافت غیرممکن است. در حقیقت دسترسی ساکنان به خدمات شهری ناممکن و یا به شدت با محدودیت روبهرو است. در حالی که متوسط تراکم جمعیت در سایر بافتهای تهران ۱۳۱ متر در هکتار است، در بافتهای فرسوده این رقم به ۳۷۰ نفر در هکتار افزایش پیدا میکند. در سالهای ۸۷ تا ۸۹ در محدوده بافتهای فرسوده ۵۸ هزار و ۶۵۳ پروانه ساختمان صادر شد که به ترتیب مناطق ۱۰، ۱۱ و ۱۲ بیشترین آمار را به خود اختصاص دادهاند.بالا بودن تراکم جمعیتی در شهر تهران به ویژه در محدوده محلههای فرسوده و همچنین وجود مشکلات محیطی، کالبدی، عملکردی، ترافیکی و محیطزیستی، سبب شده است این محدودههای به یکی از آسیبپذیرترین محدودهها در شهر تهران تبدیل شوند. از سویی تمرکز بر افزایش تعداد ساختوسازها در این محلهها در قالب سیاستهای تشویقی مدیریت شهری، نه تنها سبب بهبود وضعیت کیفیت سکونت در این نواحی از شهر نشده، بلکه با کاهش چشمگیر کیفیت ساختوساز، موجب کاهش کیفیت ایمنی بافت و همچنین کیفیت زندگی شده است. مشکل کیفیت پایین ساختوساز در کشور و به ویژه در بافت فرسوده باعث شده است در سالهای گذشته نهادهای متولی تلاش خود را بر استفاده از ابزارهای قانونی برای ارتقای کیفیت ساختوساز متمرکز کنند اما تاکنون و در عمل این اقدامات نتوانسته تاثیر قابل ملاحظهای در بهبود کیفیت ساختوساز داشته باشد.ارزیابی مدیریت ساختوسازهای بافت فرسوده نیازمند مدلی است که بتواند تصویر مناسبی از وضعیت ساختوسازهای این بافت ارائه دهد. از آنجایی که تهران روی گسلهای خطرناکی قرار دارد و خطر زلزله این شهر را تهدید میکند، بحث بهسازی و نوسازی بافتهای فرسوده دارای اهمیت فراوان بوده و این نگرانی وجود دارد که اگر شرایط به همین ترتیب ادامه پیدا کند در صورت زلزله در بافتهای فرسوده شهری، با یک فاجعه روبهرو خواهیم شد. در نوسازی بافتهای فرسوده باید به ابعاد مختلف اجتماعی، فرهنگی و مباحث انسانشناسی توجه شود، این ابعاد شامل نیازهای خدماتی زیرساختی، مقاومسازی محل کار و زندگی است. امیدواریم با مدیریت یکپارچه شهری، شاهد پیشرفت در روند نوسازی بافتهای فرسوده باشیم.
