مهدی پورقاضی / رئیس کمیسیون صنعت و معدن اتاق بازرگانی تهران
از سالها پیش موضوع تنظیم بازار در اقتصاد ایران مطرح بوده است این در حالی است که در کشورهای پیشرفته چنین مباحثی مطرح نیست و چنین اقداماتی را کسی انجام نمیدهد همانطور که میدانید در کشورهای توسعهیافته تنظیم بازار را بر عهده مکانیسم طبیعی عرضه و تقاضا و به عبارتی، همان طرفهای بازار میسپارند. در این روند اگر جایی یک نوسان کوتاهمدتی را هم شاهد باشید به شکل طبیعی ایجاد شده است و شرایط فراهم میشود که کسری بودجه چه در بخش عرضه و چه تقاضا جبران شود و بهتدریج به حالت طبیعی خود برمیگردد. متاسفانه در کشور ما دولت فکر میکرده که باید در هر کار اقتصادی دخالت کند و به همین دلیل است که در هر امری از جمله تنظیم بازار دولت دخالت میکند. ما باید مکانیسم عرضه و تقاضا را بپذیریم و هیچ چیز را به جز این روند طبیعی بر اقتصاد حاکم نکنیم. این مطالبی که در کشور ما مطرح است با معیارهای روز اقتصادی دنیا برابری ندارد و بیشتر در اقتصادهای برنامهریزی شده این واژهها طراحی میشود و به روش نادرستی ادامه پیدا میکند. اگر ما پذیرفتهایم که نقش دولت در اقتصاد باید کاهش پیدا کند و نقش بخش خصوصی باید افزایش داشته باشد، اگر ما بپذیریم که آزادسازی اقتصادی باید انجام شود در نتیجه باید در این مسیر هم حرکت کنیم نه اینکه بگوییم فلان وزارتخانه نقش تنظیم بازار را باید برعهده بگیرد یا اینکه بگوییم پاسکاریها میان دستگاههای مسئول باعث شده که تنظیم بازار را به حال خود رها شود و آن را آشفته کرده است. ایران یکی از بدترین رتبههای کشور را در آزادسازی اقتصادی دارد، همانطور که میدانید ما رتبه ۱۵۰ از بین ۱۵۹ کشور را داشتهایم. سنگبنای آزادی اقتصادی هم مواردی مثل انتخاب شخصی، مبادله داوطلبانه، آزادی برای ورود به بازارها و رقابت، امنیت شخص و اموال خصوصی بوده است. بر این اساس، ۴۲ نقطه آماری برای ایجاد یک شاخص کلی و اندازهگیری درجه آزادی اقتصادی در ۵ حوزه گسترده اندازه دولت، ساختار قانونی و امنیت حقوق مالکیت، دسترسی به پول پایدار، آزادی برای مبادلات تجاری بینالمللی و مقررات اعتباری، کسبوکار و نیروی کار استفاده میشود. این آمار مشخص کرده است که هرچقدر اقتصاد در کشوری آزاد باشد، سطح رفاه مردم نیز بالاتر بوده است. بنابراین در این شرایط وقتی آزادسازی اقتصادی وجود ندارد دولتها و مسئولان سعی میکنند مرتب در بازار ورود کرده و اخلال ایجاد کنند و از این امر با عنوان تنظیم بازار یاد میکنند. در حالی که هیچ جای دنیا یا جاهایی که اقتصاد به نسبت پایدار و باثباتی دارند چنین کارهایی را نمیکنند و نیازی هم به این عملکرد ندارند چرا که عرضه و تقاضا خودش تنظیم میشود.
