محمد شریعتمداری گزینه پیشنهادی وزارت صنعت، معدن و تجارت است. شاید این وزارتخانه هیچ ارتباطی با گردشگری نداشته باشد، اما با حوزه فرش ارتباطاتی دارد و از زمانی که مرکز ملی فرش را ایجاد کرده فرش کشور زیر نظر یک متولی دولتی یعنی وزارت بازرگانی قرار گرفت.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه «گسترش تجارت» در ادامه نوشت: فرش تا پیش از ایجاد مرکز ملی فرش زیر نظر نهادهای بسیاری بود و هر نهاد ساز خود را میزد و تصمیمی مغایر با دیگر نهادها برای فرش میگرفت. به عقیده کارشناسان شریعتمداری با متمرکز کردن فرش کشور در مرکز ملی فرش و تعیین یک نهاد متولی برای آن از موازیکاریهای متولیان متعدد جلوگیری کرده و این آغاز توسعه فرش کشور شد تا آنجا که بسیاری فرش را صنعتی میدانند که توسعه خود را مدیون شریعتمداری است .
به گفته کارشناسان شریعتمداری همواره به فرش اهمیت میداده و هرگز نسبت به این هنر - صنعت بیتفاوت نبوده برهیمن اساس برخی از صاحبنظران بر این باورند که میتوان از تجربههای وی برای توسعه صنعت فرش بهره برد. نمایندگان فراکسیون فرش کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی نیز میتواند با درخواست برنامههای مرتبط با فرش از چند و چون راهکارهای توسعه صنعت فرش از نگاه شریعتمداری آگاه شود. هنر صنعت فرش ایران اشتغالزایی و درآمدزایی بالایی را برای برخی از شهرهای کشور ایجاد کرده است. به طوری که اکنون ۲میلیون نفر بافنده فرش در کشور فعالیت میکنند و یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر دارای کارت بافندگی هستند. هنر - صنعت فرش در اقتصاد و اشتغالزایی و بازرگانی مهم است و شریعتمداری ثابت کرده به خوبی بر اهمیت این هنر- صنعت در اقتصاد ایران است واقف است. عدهای حتی معتقدند شریعتمداری صنعت فرش را مانند فرزند خود میداند و هرگز نمیتواند فرش را از برنامههای خود جدا کند. بنابراین به گفته کارشناسان اگر محمد شریعتمداری وزیر صنعت، معدن و تجارت شود صنعت فرش توسعه روزافزونی را تجربه خواهد کرد.
ساماندهی با ایجاد مرکز ملی فرش
تاسیس مرکز ملی فرش یکی از اقدامات مثبت شریعتمداری در زمینه فرش بوده که موجب شده این صنعت زیر نظر یک نهاد متولی فعالیت کند و از موازیکاریهای نهادهای مختلف که خود را متولی فرش کشور میدانستند، جلوگیری کرد. محمدعلی زرینه کفش، رییس اتحادیه تولیدکنندگان بافندگان و حرف وابسته به فرش دستباف در گفتوگو با «گسترش تجارت» اظهار کرد: محمد شریعتمداری در دورههای پیشین بررسیهایی در زمینه قوانین و مقررات اقتصادی و بازرگانی به طور عام داشته و فعالیتهای بسیارخوبی در زمینه اقتصاد و تجارت کشور به انجام رسانده است. رزومه کاری شریعتمداری نشانگر فردی ماهر و متخصص است که شایستگی تکیه بر مسند وزارت صنعت، معدن و تجارت را دارد.
وی با اشاره به اینکه شریعتمداری در سالهای وزارت به واگذاری امور به بخش خصوصی پرداخت و فعالان بخش خصوصی را در فعالیتهای اقتصادی و صنعتی به کار گمارد،گفت: براساس همین رویکرد بود که مرکز ملی فرش ایران تاسیس شد که ایجاد این متولی مستقل در سالهای پس از آن منجر به توسعه فرش کشور شد. پس از تاسیس مرکز ملی فرش، این هنر- صنعت که چند وزارتخانه متولی آن بودند زیرمجموعه وزارت بازرگانی وقت شد. این امر از موازی کاریهای نهادهای متولی جلوگیری کرده و موجب تمرکز هنر-صنعت فرش کشور در یک مرکز شد تا آنجا که در سال 1382 نیز با تصویب هیات دولت تمامی شاخههای فرش دستباف زیر نظر وزارتخانه بازرگانی قرار گرفت.
این مدرس هنرهای سنتی با تاکید بر این امر که سازمان میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری متولی مناسبی برای فرش کشور به شمار نمیرود، گفت: حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر بافنده دارای کد و کارت شناسایی در اتحادیههای صنفی ثبتنام کرده، عضو اتحادیه صنفی شده و همچنان در حال فعالیت هستند. فرش بهدلیل گستردگی، اشتغالزایی، درآمدزایی کلان و قابلیت صادرات باید زیر نظر وزارتخانهای قوی و قدرتمند فعالیت کند. پیشینه شریعتمداری نشان میدهد که هرگز نمیتواند نسبت به صنعت فرش کشور بیتفاوت باشد و میتوان به برنامههای توسعهای و رونق صادرات این بخش امیدوار بود.این در حالی است که سالهای گذشته مرکز ملی فرش و ظرفیتهای این مرکز آنطور که باید مورد توجه نبوده و مورد بهرهبرداری واقع نشده است. هرچند که با این همه به دلیل وجود مرکز ملی فرش، هنر - صنعت بهطور متمرکز و ساماندهی شده فعالیت میکند. این تولیدکننده دستباف در ادامه بیان کرد: امیدوارم شریعتمداری تدابیر ویژهای برای فرش دستباف کشور در نظر گرفته باشد. به عقیده من توسعه فرش با آغاز فعالیتهای شریعتمداری در حوزه فرش آغاز شده است. با اینکه مشکلاتی در این هنر - صنعت وجود دارد فرش کشور به قوت خود باقی مانده و در حال توسعه است. در صورت موافقت نمایندگان مجلس شورای اسلامی با انتخاب محمد شریعتمداری بهعنوان وزیر صنعت، معدن و تجارت،فرش دستباف با سرعت و قدرت بیشتری توسعه خواهد یافت.
گزینه مناسبی که بازار فرش را متحول میکند
نگاه حمایتی وزیر پیشنهادی صنعت،معدن و تجارت به حوزه فرش دستباف محدود نشده و فعالان فرش ماشینی هم نسبت به برنامههای توسعهای و صادراتگرای شریعتمداری امید دارند. به گفته فعالان صنعت فرش، محمد شریعتمداری گزینه بسیارخوبی برای وزارت صنعت، معدن و تجارت به شمار میرود و میتواند بازار صنعت فرش را رونق دهد. به عقیده آنها شریعتمداری به خوبی با ماهیت هنر- صنعت فرش آشنا بوده و میتواند بازار داخلی و جهانی فرش را توسعه دهد.
محمدهادی کمالی، رییس اتحادیه فروشندگان فرش ماشینی در گفتوگو با «گسترش تجارت» با مناسب خواندن محمد شریعتمداری بهعنوان وزیر صنعت، معدن و تجارت گفت: به نظر من شریعتمداری با توجه به سوابق و تجربههای خوبی که در گذشته داشته به خوبی میتواند در توسعه تولیدات صادراتگرا نقش داشته و جهانی شدن تولیدات صنعتی از جمله هنر-صنعت فرش حمایت کند و با دغدغههای مجموعه اصناف، تولیدکنندگان و صادرکنندگان نیز به خوبی آشناست. تعامل و همکاری وی با فعالان بخش خصوصی، بازرگانی و اصناف نیز مسیر حمایت دولت از این بخش مهم بدنه اقتصاد ایران را هموارتر کند. کمالی با اشاره به اینکه یکی از نگرانیهای فعالان این صنعت،تامین نقدینگی و چگونگی صادرات فرش است،گفت: نگاه تجاری و صادرات گرای شریعتمداری میتواند با تداوم برنامههای نعمت زاده و همکارانش، تولید و صادرات فرش را رونق بخشد. وی با اشاره به ماهیت زودبازده بودن بازار فرش ماشینی گفت: در صورت رفع محدودیتها و تامین نقدینگی میتوان در تولید و بازار فرش ماشینی به موفقیتهای بالاتری دستیافت. در این بین در صورت خروج بازار فرش از رکود میتوان ر راستای رفع مشکل نقدینگی گام برداشت که تجربه و نگاه محمد شریعتمداری میتواند به خروج بازار فرش از رکود کمک کند.
فرش و گردشگری
درآمدهای حاصل از جذب گردشگر و بازاریابی برای فروش صنایعدستی ایران به گردشگران داخلی و به ویژه خارجی یکی از راههای درآمدزایی در اقتصاد است که در صورت رونق میتواند اتکاری اقتصاد ایران به دلارهای نفتی را کاهش دهد. از سوی دیگر توسعه گردشگری روستایی علاوه بر احیای اقتصاد روستا میتواند منجر به مهاجرت معکوش شده که در نهایت مجموع این عوامل به توسعه اقتصادی و اجتماعی میانجامد. در این بین به باور برخی از کارشناسان اقتصاد گردشگری مشاهده مراحل مختلف بافت فرش میتواند زمینههای جذب گردشگر را در جامعه روستایی فراهم کند.
ایرج قاسمی، کارشناس فرش در این باره میگوید: فرش اصلیترین صنایعدستی ایرانی است که توجه به آن زمینههای اشتغال بیشتر روستاییان را به ویژه در مناطق محروم فراهم میکند. قاسمی با اشاره به مشکلات این حرفه گفت: نبود فضای مناسب برای بافت فرش به ویژه در روستاها، نبود منابع مالی لازم برای خرید لوازم و تجهیزات این هنر، نبود بازارهای فصلی مناسب و منظم برای فروش محصولات، وجود دلالان و نبود یک واسطه مناسب دولتی برای خرید فرشهای دستباف از جمله مشکلات این صنعت دستی است که گاهی کام فرشبافان را تلخ میکند. مشاهده مراحل مختلف بافت فرش از نزدیک میتواند سبب جذب گردشگر در روستا شده و شرایط اقتصادی بافندگان را ارتقا دهد. به گفته این کارشناس فرش فقط در مرحله پایانی زیبا نیست، بلکه هنگامی که فرش بافته میشود، هم میتوان زیبایی این هنر را دید. اگر برنامهریزی دقیق در امر گردشگری روستایی داشته باشیم، میتوان گردشگران را هم به دیدن مراحل بافت فرش دعوت کرد، چراکه مکان بافت فرش دیدنی است. با این شیوه گردشگری میتوان بافندگان را حمایت کرد و گردشگران را با ارزش فرش ایرانی آشنا کرد. در همین زمینه نیز در برخی از استانها مانند استان فارس و مراکز گردشگری تخصصی فرش راه افتاده که بر بازاریابی و معرفی قوی فرش به گردشگران، شناسایی و سلیقهیابی بازارهای هدف تاکید دارد. با راهاندازی این سایتها و رایزنیهایی که با آژانسهای گردشگری میتوان از ظرفیت گردشگران خارجی با هدف معرفی فرهنگ و فرش اصیل استانهای مختلف ایران بهرهمند شد و به افقهای بهتری در صادرات فرش دست یافت.
سخن آخر
فرش دستباف توسعه و ساماندهی خود را مدیون محمد شریعتمداری است و شریعتمداری نیز به فرش علاقه ویژهای دارد. فعالان این صنعت بر این باورند با انتصاب وی به عنوان وزیر صنعت، معدن و تجارت شاهد شکوفایی هرچه بیشتر فرش خواهیم بود و فرش ایران میتواند بیش از این نام کشورمان را در دنیا مطرح کند.
