شاخص فلاکت از امریکا تا ایران

شاخص فلاکت، یکی از شاخص‌های اقتصادی است که سالانه با هدف دست یافتن به تصویری دقیق‌تر از اقتصاد کشورها منتشر می‌شود.

به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: این شاخص مجموع نرخ تورم و نرخ بیکاری در هر کشور را نشان می‌دهد. شاخص فلاکت برای نخستین‌بار از سوی اقتصاددانی به نام آرتور اوکان مطرح شد. اوکان این نشانگر اقتصادی را برای کمک به لیندون جانسون، سی‌وششمین رئیس‌جمهور امریکا تعریف کرد تا او بتواند تصویر دقیق‌تری از اقتصاد کشورش به‌دست آورد. شاخص فلاکت چند باری بازتعریف و عناصری به آن اضافه شد. اکنون شاخص رفاه از سوی پروفسور استیو اچ هنکِ، استاد اقتصاد کاربردی دانشگاه جان هاپکینز به‌عنوان مرجع اصلی شناخته می‌شود. براساس تعریف پروفسور هنک، شاخص فلاکت از مجموع نرخ بیکاری، نرخ تورم و نرخ سود تسهیلات بانک‌ها منهای درصد تغییر در سرانه تولید ناخالص واقعی هر کشور به‌دست می‌آید. هرچه عدد مربوط به شاخص فلاکت بزرگتر باشد نشان‌دهنده بالاتر بودن میزان فلاکت در آن کشور است. این شاخص به دلیل جامع بودن می‌تواند به سران کشورها در درک شفاف‌تر نسبت به وضعیت اقتصادی کشور کمک کند بدون اینکه وقت زیادی برای پژوهش دراین‌باره صرف شود. در سال ۲۰۱۶ میلادی (۹۵-۹۴) نیز مانند همه سال‌ها شاخص فلاکت حاصل از عوامل گفته شده در بالا محاسبه شد که براین اساس ونزوئلا از نظر شاخص فلاکت در رتبه نخست و ایران در رتبه نهم قرار گرفتند. در این فهرست ونزوئلا با شاخص فلاکت ۴/۵۷۳ رتبه نخست را دارد. موثرترین عامل در بالا بودن این شاخص در ونزوئلا نرخ مصرف‌کننده بوده است. رتبه دوم با شاخص فلاکت ۸/۸۳ به آرژانتین رسید و همسایه‌اش برزیل با شاخص فلاکت ۷۵ رده سوم را اشغال کرد. در آرژانتین هم مانند ونزوئلا نرخ مصرف‌کننده عامل اصلی شاخص فلاکت بود حال آنکه عمده دلیل سوم شدن برزیلی‌ها، نرخ سود تسهیلات وام بود. کشورهای افریقای جنوبی، مصر، اوکراین، آذربایجان، ترکیه، ایران و کلمبیا هم در رده‌های چهارم تا دهم قرار گرفتند. رتبه تک‌رقمی ایران در شاخص فلاکت این شاید یکی از بدترین رتبه‌های تک‌رقمی جهان باشد. اینکه حاصل جمع زدن شاخص‌های بیکاری، نرخ سود تسهیلات و تورم و درنهایت کم کردن آنها از تولید ناخالص واقعی یک رتبه تک رقمی باشد نشان بدحال بودن اقتصاد یک کشور است. محاسبه پروفسور هنک نشان داد که شاخص فلاکت در ایران ۳/۲۹ در سال ۲۰۱۶ میلادی (۹۵-۹۴) بوده و مهم‌ترین عامل نهم شدن ایران چیزی جز نرخ سود تسهیلات نبوده است. البته عوامل دیگری چون رانت و فساد، نبود مدیریت درست و بسامان و انحصارگرایی نیز در تک‌رقمی شدن رتبه ایران تاثیر زیادی داشته است. ونزوئلای بحران‌زده با اقتدار اول شد ونزوئلا در این فهرست با اقتدار رتبه نخست را به‌دست آورد؛ کشوری که این روزها کمتر رنگ آرامش به خود دیده و از زمان پایین آمدن نرخ نفت در نیمه ۲۰۱۴ (میانه ۹۳) با مشکلات اقتصادی عدیده‌ای روبه‌رو شد. تورم در این کشور حتی تا ۳ رقمی شدن هم پیش رفت و در مقاطعی نیز کمبود مواد غذایی بیداد می‌کرد. این کشور از نظر شاخص فلاکت در سال میلادی پیش از آن یعنی ۲۰۱۵ (۹۴-۹۳) نیز با اقتدار در رتبه نخست قرار گرفته بود. ونزوئلا اقتصادی به‌شدت نفتی دارد که همین وابستگی پس از کاهش نرخ نفت به بلای جان مردم این کشور تبدیل شده است. اقتصادهای بزرگ، دور از فلاکت به‌نظر می‌رسد وقتی درباره فلاکت در اقتصاد یک کشور صحبت می‌شود نباید از کشوری مانند ژاپن صحبتی به میان آورد. این ایده درواقع درست است زیرا شاخص فلاکت در ژاپن تنها ۴/۰درصد است که مهم‌ترین دلیل آن بیکاری اعلام شده است. درواقع عدد ناچیز فلاکت در ژاپن به دلیل بالا بودن رشد سرانه تولید ناخالص ملی نیست چنانکه این عدد برای ژاپنی‌ها تنها ۷/۰ درصد است و این برخلاف رویه سایر کشورهایی است که شاخص فلاکت پایینی دارند. در ژاپن نرخ تورم منهای ۵/۳ درصد است که باعث شده رتبه این کشور پایین باشد. چین نیز از اعداد نجومی در شاخص فلاکت در امان مانده و شاخص ۵/۴ را ثبت کرده است. مهم‌ترین دلیل ۵/۴ شدن چین در شاخص فلاکت درصد بالای نرخ رشد سرانه تولید ناخالص ملی است. این عدد برای چین ۳/۶ درصد است اما مهم‌ترین عامل از میان عوامل شاخص فلاکت برای چینی‌ها نرخ سود تسهیلات اعلام شده است. امریکا نیز در سال پایانی ریاست‌جمهوری باراک اوباما، رئیس‌جمهوری پیشین این کشور عدد ۴/۹ را ثبت کرد که رتبه ۳۹ را برای این کشور به همراه داشت. مهم‌ترین دلیل سی و نهم شدن امریکا بیکاری اعلام شده است. هرچند رتبه امریکا نیز از کشورهای دارای شاخص بالای فلاکت دور است اما این کشور از این نظر نسبت به کشورهایی مانند اسلواکی، رومانی، مجارستان و حتی ویتنام وضعیت بدتری دارد. ترکیه و مصر در میان تک رقمی‌ها مصر که یکی از اقتصادهای بزرگ افریقاست از نظر شاخص فلاکت در میان تک‌رقمی‌ها قرار گرفت. این کشور با شاخص فلاکت ۹/۴۳ تنها کمی بالاتر از ایران و در رده پنجم قرار گرفت. مهم‌ترین عامل تاثیرگذار بر عدد شاخص این کشور نرخ مصرف‌کننده اعلام شده است. همچنین اشتباه مقامات این کشور در کنترل ارز ایجاد بازار سیاه برای پول ملی این کشور یعنی پوند مصر و حکومت نظامی سوسیالیستی از جمله دلایل پنجم شدن مصر است؛ کشوری که به دنبال گرفتن وام ۱۲ میلیارد دلاری از صندوق بین‌المللی پول است. ترکیه در شاخص فلاکت نیز مانند نقشه جغرافیا در همسایگی ایران قرار گرفت. شاخص فلاکت در این کشور در سال گذشته میلادی ۷/۳۰ شد. یکی از مهم‌ترین دلایل بالا بودن شاخص فلاکت این بود که لیر ترکیه بیش از ۲۴ درصد از ارزش خود را در برابر دلار در سال ۲۰۱۶ میلادی (۹۵-۹۴) از دست داد. مهم‌ترین عامل در میان عوامل تاثیرگذار بر شاخص فلاکت برای ترکیه مانند ایران نرخ سود تسهیلات اعلام شد. منبع: cato