عاطفه خسروی / سردبیر روزنامه گسترش تجارت
هفته گذشته دومین سالگرد توافق برجام را درحالی پشتسر گذاشتیم که امروز دیگر گشایشهای سیاسی و اقتصادی ناشی از این توافقنامه تاریخی از دید هیچکس پوشیده نیست؛ تا آنجا که میتوان با قاطعیت برجام را در راس مهمترین دستاوردهای دولت یازدهم در عرصه سیاست خارجی قرار داد. برای بررسی ابعاد اقتصادی این توافقنامه میتوان به این موارد اشاره کرد تا مشتی باشد نمونه خروار از موفقیتهای این سند تاریخی. ۱- حضور موثر جمهوری اسلامی ایران در نهادها و سازمانهای منطقهای و بینالمللی در این بازه زمانی را میتوان نخستین دستاوردهای برجام به شمار آورد که بستر را برای توسعه و تعمیق روابط خارجی ایران فراهم کرد. به دنبال عادیسازی روابط ایران و جهان صدها هیات از سراسر جهان در ۲ سال گذشته راهی ایران شدند و پای میز مذاکره و انعقاد قرارداد با طرفهای ایرانی نشستند. ۲- علاوه بر وقوع رویدادهای قابل توجه در حوزه روابط اقتصادی و مبادلات تجاری، افزایش تولید و همچنین صادرات نفت (از ۷۰۰هزار بشکه به بیش از ۲ میلیون بشکه در روز) را میتوان از نتایج موفقیتآمیز اجرای برجام دانست. ۳- انعقاد قراردادهای خرید هواپیما با غولهای بزرگ هواپیمایی جهان از جمله ایرباس و بوئینگ را نمیتوان در فهرست موفقیتهای برجام از قلم انداخت. ۴- افزایش صادرات محصولات و کالاهای غیرنفتی، تحقق تراز تجاری مثبت، گسترش تعاملات و همکاریهای گسترده با دولتها و دیگر بازیگران عرصه بینالمللی از موفقیتهای حوزه تجارت خارجی به شمار میرود. ۵- از دیگر دستاوردهای برجام در حوزه اقتصاد و تجارت میتوان به ثبات نسبی در محیط کسب و کار، جلوگیری از شوکهای مخرب در فضای اقتصادی و رفع محدودیت در مقصدها و بازارهای اقتصادی اشاره کرد. ضمن اینکه کاهش چشمگیر هزینههای مبادله از طریق رفع محدودیتها برای مبادلات بانکی و پیوستن نظام بانکی کشورمان به شبکه سوئیفت تاثیر بسزایی بر گسترش معاملات تجاری داشته است. ۶- برجام فرصتی را ایجاد کرد که صادرکنندگان کالا به بازارهای هدف دست یابند و دلالی و واسطهگری به طور ملموسی از تجارت خارجی ایران رخت بربندد؛ موضوعی که پس از سالها سرانجام به نظم مالی و شفافیت در اقتصاد ایران منجر شد. بنابراین، کوتاه شدن دست فرصتطلبان و دلالان تحریم از دیگر ثمرههای برجام به شمار میرود. ۷- قرارداد با «توتال» فرانسه نیز یکی از دستاوردهای موفقیت برجام به شمار میرود. امضای این قرارداد برای توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی، با سرمایهگذاری ۵ میلیارد دلاری، توافق مهمی است که در ادامه دستاوردهای برجامی اتفاق افتاده است. ۸- موفقیتها در عرصه انرژی به افزایش تولید نفت و انعقاد قراردادهای نفتی ختم نمیشود و بخش گاز نیز از این دستاوردها دور نمانده است. چنانچه فاصله تولید روزانه گاز ایران از میدان گازی پارس جنوبی با تولید روزانه قطر به صفر رسیده و حتی این میدان اکنون در مسیر رسیدن به هدف تولید روزانه بیش از ٧٥٠ میلیون مترمکعب گاز و یک میلیون بشکه میعانات گازی قرار دارد. ۱۰- ابتدای فعالیت دولت یازدهم واردکننده گندم بودیم و حتی در برخی استانهای کشور برای ۳روز و برخی تا ۲ هفته گندم ذخیره داشتند. حال با اقدامات ۳ سال گذشته و رفع محدودیتهای برجام، بار دیگر خودکفایی گندم محقق شده و ۱۰ میلیون تن گندم برای بیشتر از یکسال ذخیره شده است. ۱۱- بعد از برجام ۱۲ میلیارد دلار سرمایه خارجی به ایران آورده شده است. براساس گزارشهای رسمی وزارت امور اقتصادی و دارایی در فاصله زمانی دی ۹۴ تا ۱۰اسفند ۹۵ در مجموع ۱۲ میلیارد و ۴۸ میلیون و ۹۶۸هزار دلار سرمایهگذاری خارجی به تصویب هیات سرمایهگذاری خارجی رسیده است. بیشترین میزان جذب سرمایهگذاری خارجی تا پیش از حل موضوع هستهای ایران در دولت یازدهم، به سال ۲۰۱۲ میلادی (۱۳۹۱) باز میشود که رقمی حدود ۴ میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلار بود. این در حالی است که فقط در سال ۱۳۹۵ هیات سرمایهگذاری خارجی ۹ میلیارد و ۱۷۵ میلیون و ۵۸۶ هزار دلار سرمایهگذاری در استانها به تصویب رسانده است. در این بین آلمان با ۳ میلیارد و ۹۶۲ میلیون دلار سرمایهگذاری خارجی مصوب برای ۱۷ طرح جدید، در صدر کشورهای سرمایهگذار در ایران قرار دارد و پس از آن اسپانیا با ۳میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار قرار گرفته است. ۱۲- با برجام، رشد ۱۳۰۰درصدی جذب سرمایه خارجی در بازار سرمایه کشور حاصل شد. ارزش معاملات بازار سرمایه در دولت یازدهم ۲.۷برابر شده است؛ ارزش بازار سرمایه از ۲۴۴هزار میلیارد تومان در ابتدای دولت یازدهم، در پایان سال ۹۵ به بیش از ۶۳۵هزار میلیارد تومان رسید و در ابتدای دولت ۶.۵میلیون نفر کد معاملاتی به ۱۰میلیون و ۸۴۹ هزار نفر رسید که رشد ۶۷درصدی داشت. همچنین سرمایهگذاری خارجی در این مدت با رشد چشمگیر ۳۳برابری از ۳۹۰ میلیارد ریال(۳۹میلیارد تومان) به ۱۳هزار میلیارد ریال(۱۳۰۰میلیارد تومان) افزایش یافت.
