کودکان، جوانان و سالمندان ۳ گروهی هستند که برای توسعه گردشگری باید ارائه خدمات ویژه هر یک از گروهها موردتوجه قرار گیرد.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه گسترش تجارت نوشت:براساس آمار منتشر شده ایران بیشترین جذب گردشگر را در ۲ حوزه گردشگری فرهنگی و طبیعی دارد و بیشتر گردشگران این حوزه نیز بازنشستگان و سالخوردگان هستند. در این بین جذب گردشگران جوان همواره با اظهارنظرهای مختلفی همراه است. عدهای معتقدند گردشگران جوان بیشتر مخاطبان گردشگری تفریحی هستند و در کشور ما به دلیل تفاوتهای فرهنگی امکان جلب نظر این قشر وجود ندارد. در مقابل گروه دیگری از کارشناسان گردشگری بر این نکته تاکید دارند که خانوادههای جوان خارجی که ایران را به عنوان مقصد گردشگری خود انتخاب میکنند، قشر وسیعی از گردشگران را تشکیل میدهند و کمبود امکانات و کاستی در ارائه خدمات مناسب است که منجر به استقبال کمتر جوانان برای سفر به ایران میشود در این بین «گردشگری کودک» یکی از حلقههای گمشده در گردشگری ایران به شمار میرود که میتوان با رونق این حوزه در مسیر توسعه گردشگری گام برداشت. برنامهای که در سالهای اخیر به فهرست برنامههای گردشگری ایران افزوده شده و برخی انجمنها و تشکلهای خصوصی در راستای آن در حال برگزاری دورههای آموزشی تخصصی و پرورش راهنمایان و مربیان سفر کودکان هستند. به گفته کارشناسان گردشگری، از نخستین شروط جذب خانوادههای جوان تضمین امنیت فرزندان است. این ضمانت نیز ممکن نیست مگر با ایجاد تصویر امن و مناسب از کشور مقصد. از سویی دیگر باید درنظر داشت کودکان نسبت به بزرگسالان نیازهای متفاوتی دارند و مکانهای بازدید از تاریخی چندهزار ساله برای آنها اهمیتی ندارد مگر آنکه امکان تفریح و بازی برای آنها فراهم باشد. به همین منظور باید در سایتها و موزههای تخصصی فضایی به کودکان اختصاص داده و امکاناتی برای تفریح و سرگرمی مانند نقاشی و ساخت مجسمه برای آنها فراهم کرد. همچنین در فروشگاهها، مجتمعهای تجاری و مکانهای عمومی میتوان خدماتی را به خانوادهها درباره کودکان ارائه داده و مکانی را برای نگهداری از فرزندان ایجاد کرد تا خانوادهها بتوانند به راحتی خرید کنند و به تفریح بپردازند. گردشگری کودکان در کشورهای مختلف جهان نهتنها در قالب سفرها و اردوهای مدارس، بلکه در قالب خدمات تورهای تخصصی کودک و نوجوان، از سوی تورگردانان و آژانسهای مسافرتی مختلف ارائه میشود که راهنمایان، قصهگوها و طراحان بازیهای گروهی و نمایشی، ویژه کودک و نوجوان این تورها را همراهی میکنند. مقصدهای مختلف نیز ازجمله موزهها، کمپهای آموزشی، مراکز فرهنگی- ورزشی و تفرجگاهها خود را برای حضور کودکان و نوجوانان آماده کرده و رویدادهای سالانه و ماهانه برای مخاطبان خود تدارک میبینند. احساس امنیت، شرط اصلی جذب مخاطب به عقیده کارشناسان گردشگری یکی از نیازهای اولیه گردشگری خانواده محور، که کودکان از عناصر اصلی آن هستند، ارائه تصویر امن از مقصد گردشگری است زیرا خانوادهها در صورتی کودکان خود را به همراه میآورند که در مقصد سفر احساس امنیت کنند و بدانند خطری فرزندان آنها را تهدید نمیکند. رحیم یعقوبزاده، رییس مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران وابسته به جهاد دانشگاهی در گفتوگو با «گسترش تجارت» ضمن بیان این مطلب گفت: گردشگری از نظر سنی به ۳ شاخه تقسیم میشود؛ گردشگری کودکان، جوانان و سالمندان. بیشتر گردشگران خارجی که به کشورمان سفر میکنند گردشگران فرهنگی بوده و اغلب شامل بازنشستگان و سالمندان علاقهمند به فرهنگ و تمدن دیگر کشورها میشود اما تمرکز بر این قشر از گردشگران برای توسعه گردشگری ایران کافی نیست و باید گردشگران خارجی جوان را نیز جذب کنیم. یعقوبزاده در ادامه بیان کرد: برخی گردشگران بسیار جوان با کولهپشتی سفر میکنند که به آنها کولهگرد گفته میشود و برخی نیز گردشگران تفریحی هستند و نسبت به گردشگران فرهنگی نیازهای متفاوتی دارند. قشری از جوانان نیز خانوادگی و به همراه همسر و فرزندان سفر میکنند که برای جذب آنها باید زیرساختها و امکانات مورد نیاز برای کودکان را فراهم کنیم تا خانوادههای جوان با کودکان خود به ایران سفر کنند. وی با اشاره به نقش تصویر گردشگری مقصد در توسعه گردشگری خانوادهمحور اظهار کرد: از نخستین اقدامات برای توسعه گردشگری خانواده محور که کودکان در آنها جایگاه ویژهای دارند ارائه تصویر گردشگری مثبت و امن از مقصد است. متاسفانه تصویر گردشگری ایران به دلیل تبلیغات منفی علیه کشور و رواج ایران هراسی در جهان مخدوش شده است. به ویژه اینکه در دوران تحریم تصویری که از ایران در عرصه جهانی عرضه شد؛ تصویر کشوری ناامن، جرمخیز و همراه با جنگهای داخلی بوده است. رییس مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران با تاکید بر لزوم بهبود تصویر ایران در ذهن جهانیان گفت: تصویر مقصد امری نیست که یکروزه ایجاد شود و سالها زمان میبرد تا تصویر امن و شفاف از یک مقصد در دنیا ارائه شود؛ به ویژه اگر برخی رسانههای غربی بر ضد کشورمان تبلیغات منفی کنند. این در حالی است که ایران کشور امنی بوده و در واقعیت امنیت بسیار بیشتری نسبت به کشورهایی مانند مالزی و ترکیه دارد. خیابانهای شهرهای مختلف ترکیه پس از ساعت ۱۰ شب ناامن است اما کشوری امن را در جهان به تصویر کشیده است. تفاوت میان احساس «ناامنی» و «امنیت» یعقوبزاده با اشاره به تفاوتهای احساس «ناامنی» و «امنیت» تصریح کرد: ممکن است کشوری امنیت کامل داشته باشد اما گردشگران به دلایلی مانند تصویر مخدوش و نامناسب در آن کشور، احساس امنیت نکنند. احساس امنیت نقش کلیدی در جذب گردشگران خارجی دارد؛ به عنوان نمونه عراق کشوری است با جاذبههای گردشگری بسیار اما به دلیل ناامنی، تصویر کشوری جنگزده و ایجاد احساس ناامنی در گردشگران خارجی نمیتواند گردشگری ورودی خود را گسترش دهد. در مقابل آن ایران کشور امنی است اما به دلیل تبلیغات منفی و عواملی مانند تلفظ مشابه ویژه ایران و عراق در انگلیسی تصور ناامنی از آن در جهان ایجاد شده است. او درباره راهکارهای رفع احساس ناامنی گردشگران خارجی از سفر به همراه کودکان به کشورمان بیان کرد: یکی از راهکارهای بهبود تصویر مناسب از ایران بهبود روابط بینالمللی با دیگر کشورهای جهان است. تبلیغات گسترده و استفاده از رسانههای جهانی برای نشان دادن جذابیتهای گردشگری و فرهنگی کشور نیز روش مناسبی برای ایجاد تصویر مثبت و زیبا از گردشگری ایران است. یعقوبزاده درباره حساسیت خانوادهها روی امنیت کودکان، احساس امنیت را در گسترش گردشگری خانواده محور بسیار مهم دانست و براین نکته تاکید کرد که گردشگری خانوادهمحوری بسیار شکنندهتر از دیگر حوزههای گردشگری است. نیاز به بازی و سرگرمی به عقیده کارشناسان گردشگری، جاذبههای گردشگری ارزشمند برای کودکان اهمیتی نداشته و دیدار از این مراکز نیز برای آنها لذتی به همراه ندارد. بنابراین ایجاد امکانات و زیرساختهای بازی و سرگرمی کودکان برای جذب گردشگری این حوزه دارای اهمیت است. کیمیا عجایبی، فعال در زمینه زمینگردشگری (ژئوتوریسم) و راهنمای گردشگری در گفتوگو با «گسترش تجارت» گفت: در ایران جاذبههای مهمی مانند تختجمشید و نقش رستم گردشگران بسیاری را برای سفر به ایران در سراسر جهان ترغیب کرده و هنگام سفر به ایران بازدید از این آثار در اولویت قرار میگیرد. بزرگسالان هنگام بازدید از چنین آثاری لذت میبرند و خاطره خوبی برایشان تداعی میشود اما این مکانهای گردشگری برای کودکان آنها هیچ لذتی ندارد. میتوان در کنار این سایتهای گردشگری فضاهای تفریحی و بازی کودکان ایجاد کرد. به عنوان نمونه مجسمه یا نقش برجستههای تختجمشید را با سفال و گل ساخت تا برای این گردشگران کوچک ضمن آشنایی با تاریخ ایران خاطره خوبی از سفر بسازند. عجایبی در ادامه بیان کرد: این موضوع در برخی از کشورها مانند موزه حیات وحش ۴ طبقهای کانادا قابلمشاهده است. در هر طبقه از این موزه، فضایی برای بازی و تفریح کودکان و البته آشنایی آنها با موزه ایجاد شده است. به عنوان نمونه در یکی از طبقات میکروسکوپ و ذرهبین قرار داده شده تا کودکان برگها و گونههای گیاهی را در زیر میکروسکوپ مشاهده کنند یا در یک طبقه با قرارگیری میز و صندلی و پرندههایی به عنوان مدل، کودکان را به نقاشی از این پرندهها دعوت میکنند. و یا از دیسنیلند نیز میتوان بهعنوان نمونه دیگری از توجه به گردشگری کودک یاد کرد. برگزاری دورههای تربیت مربیان سفر کودک عجایبی گفت: به طور کلی توضیح درباره تاریخ و موزهها برای بچهها و بزرگسالان متفاوت است و این باید در کشور ما نیز موردتوجه قرار گیرد. در برخی موزههای ایران راهنمایان متفاوتی برای کودکان در نظر گرفتهاند، به عنوان نمونه در «موزه ملک»کودکی با لباس ناصرالدینشاه برای بچهها توضیحات لازم درباره موزه را ارائه میکند. عجایبی درباره لزوم در نظر گرفتن راهنمایان سفر و مربیان مجزا برای کودکان در هنگام مسافرت اظهار کرد: این برنامهای است که از سوی چند تشکل خصوصی و فعالان گردشگری بخش خصوصی در حال اجرا بوده و دورههای تربیت مربیان سفر کودک نیز در کشورمان در حال برگزاری است. او با اشاره به فعالیت مدارس کودک و طبیعت بیان کرد: تعداد این مدارس باید در ایران افزایش یابد و عملکرد آنها باید به گونهای باشد که خانوادهها با اعتماد کامل فرزندان خود را صبح به این مدارس سپرده و شب هنگام تحویل بگیرند. حتی در برخی مدارس کودک و طبیعت در دنیا امکان اقامت شبانه نیز برای کودکان فراهم است. این راهنمای گردشگری با ارائه مثالی دیگر گفت: در برخی کشورها مانند دوبی شهرکهایی ایجاد شده که به کودکان آموزش اجتماعی داده میشود و بچهها میتوانند شغل آینده خود را انتخاب کنند و نقش پلیس، دکتر، قاضی یا معمار را بر عهده بگیرند. او درباره لزوم تکمیل زیرساختهای گردشگری برای کودکان اظهار کرد: به طور کلی باید زیرساختهای گردشگری را کامل کنیم تا در توسعه صنعت گردشگری موفق باشیم؛ اما در کنار آن باید بتوانیم زیرساختها و امکاناتی نیز برای کودکان در نظر بگیریم و در مجتمعهای تجاری، سایتهای گردشگری فضای سرگرمی و نگهداری برای آنها ایجاد کنیم تا خانوادهها با آسودگی به تفریح و خرید بپردازند. عجایبی با اشاره به نقش موثر تبلیغات چهره به چهره بیان کرد: زمانی که خانوادههای خارجی در کشور خود از رضایت کامل از خدماترسانی و امنیت برای کودکان در سفر به ایران صحبت کنند، دیگر خانوادهها نیز ترغیب میشوند به کشورمان سفر کنند.
