صنعت گردشگری، پس از صنعت نفت و خودروسازی سومین صنعت مولد شغل و سرمایه به شمار میآید. سازمان جهانی جهانگردی با عنوان (UNWTO) پیشبینی کرده تا سال ۲۰۲۰میلادی درآمد حاصل از گردشگری بینالملل به ۶/۱میلیارد دلار برسد.
این صنعت به عنوان یک سیستم جهانی بخش قابلتوجهی از تولید ناخالص جهان را به خود اختصاص داده است. در طول سال نمایشگاههای متعدد گردشگری با هدف توسعه این صنعت در نقاط مختلف دنیا برگزار میشود. در همین زمینه ۱۸ تا ۲۱ بهمن امسال دهمین نمایشگاه بینالمللی گردشگری تهران در محل دائمی نمایشگاههای بینالمللی برگزار میشود.
در فرآیند بازاریابی حضور در نمایشگاه بستری به شمار میآید برای برقراری ارتباط با مخاطبان با هدف انتقال پیام و دریافت پاسخ هدفگذاری شده است. برای تحقق این هدف لازم است محتوای مناسب برای ارائه در این بستر فراهم شود. محتوای حضور نمایشگاهی در قالبهای متفاوت عرضه میشود اما همگی در راستای یک برنامه جامع فراهم میشوند.
شیوههای اطلاعرسانی، اقلام گرافیکی و تبلیغاتی، هدایای تبلیغاتی، اصول اخلاقی و شیوه رفتاری و ادبیات غرفهداران، کالاها و محصولات، برنامههای روزانه و... همگی در زمره محتوای قابل عرضه یک حضور نمایشگاهی ارزیابی میشوند. تهیه محتوای مناسب برای شرکت در نمایشگاه گردشگری موضوع این نوشتار است. در گام نخست باید شناخت کافی از بازدیدکنندگان این نمایشگاه بهدست آوریم. در یک نگاه کلی نمایشگاه گردشگری ۲ دسته بازدیدکننده دارد: نخست بازدیدکنندگان عام هستند، یکی از وجوه تمایز نمایشگاه گردشگری با نمایشگاههای تخصصی دیگر؛ اهمیت ویژه مخاطب عام در این نمایشگاه است. در اصل بخش مهمی از مخاطبان بالقوه و بالفعل گردشگری، عامه مردم هستند. دسته دوم بازدیدکنندگان تخصصی هستند.
جهانگردان، استادان، دانشجویان، پژوهشگران و مدیران مراکز خدمات اقامتی، رفاهی، تفریحی و مسافرتی، انجمنها و نهادهای و سمنهای فعال در زمینه گردشگری و... گروه مخاطبان تخصصی را دربر میگیرند. گام بعدی پس از شناخت مخاطب، تبلیغات و اطلاعرسانی است، این گام در دو سطح تعریف میشود، نخست گزینش رسانه مناسب و دوم تهیه محتوای تبلیغاتی جذاب است.
با توجه به اهمیت مخاطب عام، رسانههای عمومی فراگیر هم از جایگاه ویژهای برخوردار هستند، تلویزیون، رادیو، وبسایتها، شبکههای اجتماعی، پیام رسانهای تلفن همراه، رسانههای شهری مثل نمایشگرهای غولآسا، بیلبوردها و... همگی ظرفیتهایی برای اطلاعرسانی و تبلیغات عمومی در اختیار مخاطب قرار میدهند. ارسال دعوتنامه ویژه، تماس تلفنی و دعوت حضوری راهکارهای جذب مخاطبان خاص هستند.
در بحث درون مایه تبلیغاتی نیز باید توجه داشت که موضوع گردشگری بیش از هر چیز با مفهوم فرهنگ درآمیخته است، از این رو لازم است برنامههای تبلیغی با رویکرد فرهنگسازی تهیه شوند. رویکردی که در گام نخست به دنبال ترویج فرهنگ گردشگری است و در گام دوم به دنبال روشنگری، ابهامزدایی و معرفی جاذبههای گردشگری است. نمایش جاذبههای گردشگری بیش از همه مستلزم بهرهبرداری از امکانات تصویری و مولتیمدیا است به قول معروف «شنیدن کی بود مانند دیدن»، در این زمینه به جز ساخت تیزرها و مستندهای تصویری، تکنیک واقعیت افزوده (Augmented Reality) ابزار بسیار جذاب و کارآمدی برای درک ملموستر و عینیتر از فضاهاست. به این ترتیب که تصاویر یک کاتالوگ در اپلیکیشن نصب شده روی گوشی تلفن همراه زنده و ۳بعدی میشوند، پویا نمایی میشود و امکان جستوجو در مسیرها را به مخاطب میدهد و هرجا لازم باشد اطلاعاتی را در اختیار مخاطب قرار میدهد.
مشارکتکنندگان این نمایشگاه در دوگروه کلی دستهبندی میشوند، نخست شرکتها و مراکز ارائه خدمات مسافرتی، گردشگری و اقامتی و گروه دوم مجموعههای تامینکننده امکانات و تجهیزات اقامتی، مسافرتی و تفریحی.
از این رو گروه دوم میتوانند تا اندازهای محصولات خود را در غرفه به نمایش درآورند اما گروه نخست بیش از همه متکی بر نمایش و توصیف خدمات خود هستند، بنابراین ارائه کاتالوگهای تصویری با توضیحات گویا و کامل، تهیه مولتیمدیا از خدمات و جاذبههای گردشگری و ارائه آن در قالب لوح فشرده و بهرهبرداری از نمایشگرهای مختلف در غرفه برای پخش کردن تیزرهای مولتی مدیا اهمیت ویژهای دارد. البته این گروه هم میتوانند افزون بر ابزارهای نرمافزاری بخشی از جاذبههای گردشگری را نیز به صورت عینی ارائه کنند، به عنوان مثال برپایی یک سیاه چادر لُری و بارگذاشتن یکاش محلی در فضای باز نمایشگاهی و عرضه سوغات، خوراکیها و دمنوشهای محلی و اجرای موسیقیهای محلی همگی نمونههای عینی انتقال جاذبههای گردشگری هستند. یکی از ابزارهای مهم در این نمایشگاه ماکت و شبیهسازی حجمی موقعیتها و جاذبههای گردشگری در ابعاد کوچک است.
هدایای نمایشگاهی و تخفیفات نمایشگاهی از جمله شاخصترین عوامل جذب مخاطب نمایشگاه گردشگری هستند. یک هدیه تبلیغاتی خلاقانه کاربردی یا تزئینی میتواند پیوند ذهنی خوبی با مخاطب برقرار کند. لباس محلی از یک دست کامل تا بخش خاصی از یک لباس محلی برای کودکان یا بزرگسالان به عنوان مثال یک کلاه، روسری یا پاپوش و گیوه محلی، زیورآلات، تابلو تصویری، صنایعدستی، ظروف مصرفی، ماکت مینیاتوری تا سوغات خوراکی همگی میتوانند در قالب هدیه نمایشگاهی با بستهبندی ویژه و جذاب عرضه شوند.
مسعود صادقی ـ کارشناس نمایشگاهی
