دوباره نوبت رسید به نوشتن از رویدادهای جذابی که اولویتشان خوب کردن حال مردم است. تصور کنید هزاران و شاید میلیونها نفر آدم در یک محیط مشخص با مقادیر قابلتوجهی پودر رنگی و در حالی که لبخند به لب دارند یکدیگر را هدف گلولههای رنگی قرار میدهند.
سر را به هر طرف که میچرخانید، تودهای از رنگ در هوا شناور است. سبز، آبی، قرمز، زرد، سفید، طوسی، زرشکی و صورتی و اینجاست که چشم میشود مهمترین نعمت خدادادی که باید قدرش را دانست.
جشنواره رنگ هند با عنوان تجاری « holione » یکی از بزرگترین و مهیجترین رویدادهای جهان است که به صورت همزمان در ۴۸ ساعت (۲۳ و ۲۴ اسفند) در بسیاری از نقاط هند برگزار میشود. هولیوان را بهعنوان جشنواره عشق هم میشناسند. هندیها به نوعی با این رویداد به استقبال بهار میروند. این جشنواره نشاندهنده پیروزی خوبیها بر بدیها بوده و یک جشن مذهبی هندو به شمار میآید.
این رویداد در میان افرادی در آسیای جنوبی و خارج از آسیا که هندو نیستند نیز مشهور شده است.
جشنواره هولی در درجه نخست در هند، نپال و دیگر مناطقی که در آنها تعداد قابلتوجهی هندو و مردم با اصل و نسب هندی زندگی میکنند برگزار میشد اما اکنون در برخی شهرهای اروپایی هم طرفدار پیدا کرده است. براساس برخی گزارشهای خبری، در چند سال گذشته این رویداد به بخشهایی از اروپا و امریکای شمالی بهعنوان یک جشن بهاری و نمادی از عشق و سرور راه پیدا کرده است.
کلمه هولی در زبان هندی به معنی «سوختن» است و در اصل جشن هولی دلالت بر پیروزی خوبی بر بدی دارد و در بیشتر مناطق هند، در دو روز و با نامهای «هولی» و «دولتی» یا به زبانی سادهتر، «هولی کوچک» و «هولی بزرگ» برگزار میشود که معمولا پس از انجام عبادت و گذاشتن نشان بر مجسمه کریشنا و رادا، مردم با پودرهای رنگی یا بالنهای پر از مایعات رنگی که به «گولال» و «آبیر» معروفند، به هم رنگ میپاشند.
گفته میشود که هولی قرنها قبل از میلادی مسیح (ع) وجود داشته و هر چند معنی این جشنواره در طول سالها تغییر کرده اما در گذشته هولی یک مراسم خاص بود که زنان متاهل برای شادی و سلامت خانواده خود در آن شرکت میکردند و همچنین «ماه کامل» را پرستش میکردند.
نان مغازهدارها در کوزههای رنگی میافتد
چند روز و حتی چند هفته قبل از برپایی هولی، مغازهها پر از انواع رنگهایی میشوند که مردم برای ۲روز خاص باید تهیه کنند. این مراسم کاملا خانوادگی است و همه مردم از کوچک و بزرگ سعی میکنند حتی برای چند دقیقه هم که شده در آن شرکت کنند.
در این شرایط تقاضا برای خریداری رنگهای تزئینی به شکل غیرقابل توصیفی افزایش پیدا کرده و حتی بازار سیاه عجیبی نیز برای آن ایجاد میشود.
مغازهدارها در این شرایط سود بسیار خوبی برای خودشان دست و پا میکنند. مغازهداران با هر کسبوکاری که دارند، به فروش این رنگها روی میآورند. فرقی نمیکند میوه فروش باشند یا فروشگاه نوشتافزار یا حتی لوازمخانگی داشته باشند، به هر حال، اگر شما مشتری رنگهای تزئینی باشید، آنها در میان اجناسشان حتما مقداری برایتان کنار گذاشتهاند.
همین کار باعث میشود آنها فروش روزانه شگفتانگیزی داشته باشند. چیزی که شاید در طول طول سال دیگر تجربهاش نکنند.
دیدن این منظره که خیابان از رنگهای قرمز، آبی، ارغوانی، صورتی و سبز پوشیده شده بسیار لذتبخش است و خریدن این رنگها همانند این است که مردم هند به خانه و زندگی خود خوشی و خرسندی میبرند.
هیچ فرقی نمیکند عابران کدام رنگها را انتخاب میکنند و حتی مهم نیست که یکدیگر را بشناسند. همین که در غروب روز همه مردم سراپا رنگی شده باشند؛ یعنی رسم و رسوم هولی را به درستی ادا کردهاند.
هزینههای تبلیغاتی کمرشکن!
دستاندرکاران برگزاری این رویداد عظیم سالانه هزینه بسیار هنگفتی را برای بحث تبلیغاتی آن در نظر میگیرند.
تبلیغات محیطی در سطح شهر، تبلیغات سایبری و روزنامه ای، تبلیغات تلویزیونی و... غیراز اینها باید بدانید که بیش از ۸۰درصد رنگها از کشورهای خارجی ازجمله چین وارد میشود که ممکن است هیچ توجیه و بازگشت سرمایهای نداشته باشد. نکته منفی دیگری که در این زمینه دارای اهمیت است، هزینههایی است که شهرداریها برای پاکسازی خیابانها و دیوارها و... صرف میکنند. پاکسازی مناطق مختلف شهر از مقادیر بسیاری رنگ، هم نیرویانسانی بسیاری را میخواهد و هم سرمایه بسیار عظیمی برای آبپاشی و شستوشوی وجب به وجب کوچهها و خیابانها. این حجم از پرداختهای بیحساب و کتاب به گفته برخی مقامات دولتی هند با توجه به هزار و یک نوع مشکلات اقتصادی در این کشور به نوعی یک هدر رفت مالی گسترده و کمرشکن به شمار میآید.
البته برگزارکنندگان نیز دلایل قانعکنندهای برای این امر دارند. براساس آمارهای غیررسمی هر سال در زمان برگزاری این نمایشگاه تعداد گردشگران بینالمللی در هند بین ۲۵ تا ۴۰درصد افزایش پیدا کرده و از اینرو درآمدهای مربوط به بخش گردشگری و هتلداری به طور چشمگیری افزایش پیدا میکند.
از طرف دیگر، برپایی این رویداد باعث شده تا چهره هند از کشوری فقیر و پر از انسانهای بیمار به کشوری سرزنده و با مردمی خونگرم در جهان تغییر پیدا کند.
به هر حال موافقان و مخالفان برگزاری این اتفاق نمادین هر سال تلاشهای خود را برای کمرنگ یا پررنگتر کردن هولی به کار میگیرند و آنچه در پایان باقی میماند، خاطره رنگارنگی است که میلیونها هندی بر جای گذاشتهاند.
آتشبازی در کنار جشنواره هولی
هولیکا داهان یا آتش بازی در جشنواره هولی شب قبل از جشن اتفاق میافتد. شبی که در آن آتش بازی اتفاق میافتد به «ChhotiHoli» یا هولی کوچک نیز مشهور است. هولیکا داهان یک سنت بسیار محبوب است و با اشتیاق بسیاری در سراسر کشور هند جشن گرفته میشود. این رویداد که هزینههای خرید فشفشه و ترقه و دیگر وسایل آتشبازی آن دست کمی از خود جشن روزانه ندارد، یک کارناوال شبانه تمام عیار است که شور و هیجان آن در وصف نمیگنجد.
هولی در دیگر کشورها
همانطور که گفتیم به دلیل تبلیغات گستردهای که انجام میشود، این رویداد در کشورهای دیگر هم شناخته شده است. البته جشنهای متعددی که از هولی متاثر شده لزوما در همان تاریخ اصلی برگزار نمیشوند و عموما شرکتهای تجاری یا سازمانهای مردمی به عنوان یک فعالیت خیریه یا چیزی از این دست آنها را برگزار میکنند. به طبع برای شرکت در چنین مراسمی لازم است هزینه ورودی پرداخت کنید.
برخی کشورها به صورت پراکنده دست به برگزاری این جشنواره میزنند اما در نپال مردم پیگیرانهتر به این موضوع نگاه میکنند. هولی در دو روز مختلف، یکی در ماه فوریه و دیگری در ماه مارس جشن گرفته میشود.
۸۰درصد جمعیت نپال را هندوها تشکیل میدهند و از این رو، هولی نیز مانند دیگر جشنهای هندو، جایگاه متمایزی در رسوم اجتماعی نپالیها دارد. پرتاب بادکنکهایی که با آب رنگی پر شدهاند، یکی از محبوبترین فعالیتهای نپالیها در این جشن است. آنها هم مانند هندیها به خیابانها میریزند و یکدیگر را رنگی میکنند. در پاکستان هم اتفاقات جالبی رخ میدهد. هولی در شهرهای کراچی، هزاره، حیدرآباد، لاهور و مولتان پاکستان جشن گرفته میشود. خاصه اینکه متون پورانهای که نخستین بار داستان هولیکا و پرالادا درآنجا عنوان شد، هیرنیاکاشیپو، پدر پرالادا را پادشاه مولتان معرفی میکند.
در ایالت پنجاب پاکستان رسم بر این است که کوزهای سفالی در مکان مرتفعی آویزان میشود و مردان با تشکیل دادن یک هرم انسانی، از یکدیگر بالا میروند تا درنهایت فردی که در رأس هرم قرار میگیرد بتواند کوزه را بشکند.
میلاد محمدی
