طبق اعلام مسئولان وزارت کار، ۳۰ درصد بازار کار رسمی کشور در اختیار متولدین دهه ۷۰ است. این نسل، جایگاه خود را در بازار کار تثبیت کرده و مشغول به کار است. کارشناسان معتقدند تمرکز در برنامهریزیها باید روی نسل Z باشد، نسلی که در آستانه ورود به بازار کار است و به مشاغل سنتی علاقهای ندارد. این نسل عمدتاً در شبکههای اجتماعی فعال است و از طریق فضای دیجیتال با همسالان خود در ارتباط است.
نسل Z برخلاف نسلهای پیشین، از کودکی با فناوری دیجیتال و اینترنت بزرگ شده و به دنبال پروژههای شخصی، فریلنسری و کارهای مستقل است. آنها تمایل دارند در کوتاهترین زمان به موفقیت و درآمد برسند و به کار داوطلبانه و مدیریت آزادانه اهمیت میدهند. نسل Z کمتر به تلویزیون و رسانههای سنتی توجه دارد و اطلاعات و اخبار مورد نیاز خود را از شبکههای اجتماعی دریافت میکند.
۱. نسل B یا بیبیبومرها (۱۳۲۴ تا ۱۳۴۲) در دوران رفاه و رونق اقتصادی زندگی کرده و با ریسکپذیری و کارآفرینی شناخته میشوند. آنها رسانههای سنتی را ترجیح میدهند و تجربه بالایی در مدیریت کسبوکار دارند.
۲. نسل X (۱۳۴۰ تا قبل از دهه ۱۳۶۰) توانایی برقراری ارتباط با جامعه را دارد، بیشتر اهل تفریح است و تنوع را میپسندد.
۳. نسل Y (۱۳۶۰ تا ۱۳۷۵) با فناوری و اینترنت رشد کرده، استقلال و اعتماد به نفس بالایی دارد و به دورکاری و کار مجازی علاقهمند است.
کارشناسان تاکید دارند نسل Z با ویژگیهای خاص خود و سبک زندگی دیجیتال، نیازمند برنامهریزی ویژه برای اشتغال است.
بر اساس گزارش مجمع جهانی اقتصاد، بسیاری از مشاغل سنتی با پیشرفت فناوری حذف خواهند شد و مشاغل اینترنتی و آنلاین جایگزین خواهند شد. بنابراین توسعه زیرساختهای مشاغل نوظهور و ایجاد فرصتهای متناسب با نیاز نسل Z ضروری است. این نسل علاقهای به کار در دولت ندارد و ترجیح میدهد کارآفرینی کند و شرکت تأسیس نماید. کارشناسان پیشنهاد میکنند تمرکز بر سه محور افزایش ظرفیت بازار رسمی، تطبیق با نیاز نسل جدید و توسعه مشاغل فناورانه، راهکار ایجاد فرصتهای واقعی برای حضور نسل Z در بازار کار است.
به گفته حمید حاجاسماعیلی، بازار کار سنتی ایران برای نسل Z جذاب نیست و ظرفیتهای بازار رسمی باید افزایش یابد تا قدرت جذب نیروی انسانی ایجاد شود. همچنین باید زیرساختهای اقتصادی و فناوری مهیا شود، چرا که بازار کار در شرایط تحریم و تورم محدود شده و بازار غیررسمی گسترش یافته است.
سید مالک حسینی، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت کار، تحولات نسلی بازار کار را یکی از چالشهای اصلی دانسته و میگوید: «بیش از ۳۰ درصد بازار رسمی کشور در دست متولدین دهه ۷۰ است و با رویکرد مهارتی و نهادسازی نوین میتوان شکاف میان کارفرمایان و نیروی جوان را مدیریت کرد.»
نسل Z محصول تغییرات سریع اجتماعی، اقتصادی و فناوری است و هرگز دنیایی بدون اینترنت را تجربه نکرده است. اینترنت پرسرعت، شبکههای اجتماعی و ابزارهای دیجیتال جزئی جداییناپذیر از زندگی و یادگیری آنهاست. کارشناسان بازار کار معتقدند، تعالی سازمانی بدون اعتماد به نسل Z یک آرمان ناتمام است، زیرا این نسل میتواند موتور محرک تحول در مدیریت، بهرهوری و کیفیت کشور باشد.
