بازار برنج ایران این روزها در دست دلالان و واسطه‌هایی قرار گرفته که ‌سود واقعی محصول به حاشیه رانده‌اند.

وزیر جهاد کشاورزی از الزام واردکنندگان برنج و روغن به عرضه کالاهای وارداتی خبر داد و همزمان، گمرک بخشنامه تعیین‌تکلیف محموله‌های برنج موجود در گمرکات را ابلاغ کرد.

هیات وزیران اختصاص ۱۰۰ هزار تن برنج از محل موجودی شرکت بازرگانی دولتی برای توزیع در بازار را تصویب کرد.

بازار برنج ایران در آستانه یک شکاف قیمتی جدی قرار دارد؛ کمبود عرضه برنج هندی و پاکستانی در فروشگاه‌ها در حالی رخ داده که واردکنندگان مدعی‌اند محموله‌هایشان پشت سد “تأمین ارز” و “تعهدات دولتی” معطل مانده‌اند. در حالی که دبیر انجمن واردکنندگان، توپ را به زمین بازرگانی دولتی می‌اندازد، رئیس اتحادیه بنکداران خبر از توزیع گسترده برنج هندی با روند کاهشی قیمت می‌دهد؛ پرسش اینجاست: چرا برنج خارجی برای مصرف‌کننده نهایی همچنان نایاب است؟

رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی گفت: با توجه به عرضه گسترده برنج هندی طی یک هفته اخیر، قیمت روند کاهشی داشته است.

در حالی که برنج همواره یکی از اصلی‌ترین اقلام سبد غذایی خانوارهای ایرانی بوده، بررسی‌های خبرنگار گسترش نیوز نشان می‌دهد که در دی‌ماه ۱۴۰۴، این کالای اساسی بیش از هر زمان دیگری از دسترس بخش بزرگی از جامعه خارج شده است. افزایش مداوم قیمت برنج ایرانی و خارجی، نبود ثبات در بازار، کاهش قدرت خرید و ناکارآمدی سیاست‌های حمایتی دولت باعث شده بسیاری از خانوارها دیگر توان خرید کیسه‌ای برنج را نداشته باشند و به خرید کیلویی، آن هم با محدودیت و صرفه‌جویی شدید، روی بیاورند؛ شرایطی که نارضایتی گسترده مردم از وضعیت معیشتی و عملکرد مسئولان را به دنبال داشته است.

عضو هیات‌مدیره اتحادیه بنکداران مواد غذایی با اشاره به کاهش قیمت برنج هندی به حدود ۱۵۰ هزار تومان، از ادامه روند عرضه مستمر و تاثیر آن بر کاهش قیمت برنج ایرانی خبر داد و عنوان کرد که با تداوم این روند، بازار برنج به سمت قیمت‌های رقابتی و منطقی حرکت خواهد کرد.

بازار برنج ایران در ماه‌های اخیر با موجی از گرانی بی‌سابقه روبه‌رو شده است. حذف ارز ترجیحی و ورود برنج با دلار ۱۰۷ هزار تومانی، قیمت‌ها را به سطحی نجومی رسانده است. کارگران و مزدبگیران با حقوق محدود، دیگر توان خرید این کالای اساسی را ندارند و به کالابرگ پناه برده‌اند.

بازار برنج ایران در هفته‌های اخیر وارد فاز تازه‌ای از التهاب و بلاتکلیفی شده است؛ التهابی که نه از کمبود واقعی کالا، بلکه از ترکیب حذف ارز ترجیحی، افزایش نرخ ارز آزاد و شکل‌گیری جو روانی در میان فعالان این بازار ناشی می‌شود. علی طاهری، رئیس اتحادیه برنج‌فروش‌های بابل، در گفت‌وگو با خبرنگار گسترش نیوز می‌گوید اگرچه انبارها، کارخانه‌ها و واحدهای صنفی مملو از برنج داخلی هستند، اما کاهش میل به فروش در کنار افت قدرت خرید مردم، بازار را در وضعیتی شکننده قرار داده است؛ وضعیتی که می‌تواند هم به رشد بیشتر قیمت‌ها و هم به ریزش ناگهانی آن منجر شود.

دبیر انجمن تولیدکنندگان و تامین‌کنندگان برنج ایران با بیان این که ادعاهایی مبنی بر فاسد شدن یا ریختن برنج در دریا واقعیت ندارد گفت: اگر این موضوع صحت داشت بحث خسارت ناشی از بارندگی نیز باید توسط تمامی اعضای انجمن به بیمه و طرف خارجی اعلام می شد.

طبق اعلام سخنگوی تعزیرات، همه واردکنندگان موظف شدند براساس تالار دوم بانک مرکزی برنج وارداتی را قیمت گذاری و عرضه کنند.

رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی گفت: با حذف ارز ترجیحی پیش‌بینی می‌شود که قیمت ۱۰ درصد افزایش یابد و در نهایت با ایجاد رقابت میان واردکنندگان بازار به ثبات برسد.

عضو کمیسیون عمران مجلس گفت: ٨ تا ١٠ میلیارد دلار به واردات کالاهای اساسی اختصاص پیدا کرد تا کالای اساسی با قیمت ارز ترجیحی به دست مردم برسد و در خرید این کالاها به مشکلی برنخورند، اما امروز دولت باید پاسخگو باشد این ٨ تا ١٠ میلیارد دلارها کجا خرج شده‌است.

با وجود تخصیص ارز ۲۸۵۰۰تومانی برای واردات برنج و درحالی‌که قیمت برنج در بازارهای جهانی ۳۰ تا ۴۰درصد ارزان شده، در بازار ایران قیمت‌ها سر به فلک کشیده است.

تصمیمات متناقض درسیاست ارزی و تجاری دولت، این روزها به‌وضوح خود را دربازار کالاهای اساسی نشان داده است؛بازاری که تنها در فاصله چند روز، از تخصیص صدها میلیون دلار ارز ترجیحی به واردات برنج، به حذف دفعی وکامل ارز۲۸۵۰۰ تومانی وجهش کم‌سابقه قیمت‌ها رسید.

رضا کنگری، رئیس اتحادیه صنف بنکداران مواد غذایی تهران از حذف ارز ترجیحی برنج هندی و پاکستانی خبر داد و گفت: برنج پاکستانی وارداتی با ارز آزاد حدوداً باید کیلویی ۱۶۰ هزار تومان و هندی ۱۳۵ هزار تومان عرضه شود.

حذف ارز ترجیحی برنج‌های هندی و پاکستانی، بازار این محصول پرمصرف را وارد مرحله تازه‌ای کرده است؛ مرحله‌ای که در آن قیمت‌های مصوب دیگر مبنا نیستند و نرخ‌های جدید بر اساس ارز آزاد تعیین می‌شود. رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران می‌گوید این تغییر گرچه باعث افزایش رسمی قیمت‌ها می‌شود، اما نسبت به قیمت‌های ملتهب فعلی بازار، کاهشی خواهد بود.

طبق اطلاعات منتشر شده، برنج درجه یک ایرانی در آبان سال جاری، در بازه قیمتی ۲۶۰ هزار تومان تا حدود ۳۶۹ هزار تومان خرید و فروش شده است که نشان می‌دهد در استان‌های مختلف، برنج ایرانی اختلاف قیمت بیش از ۱۰۰ هزار تومان را نیز تجربه کرده است.

در تاریخ ۸ آذر ۱۴۰۴ ثبت سفارش واردات ۱۸۰ هزار تن برنج خارجی آغاز شد. قرار است این محموله از کشورهای پاکستان و هند خریداری و در ادامه تحویل شرکت بازرگانی دولتی شود.

معاون فنی و بازرگانی سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران از توزیع انبوه برنج ایرانی در روستا بازارها از هفته آینده داد و گفت: شرط این سازمان برای تحویل برنج به این فروشگاه‌ها برای عرضه به مردم این است که آنها باید ضوابط قیمت‌گذاری ما را باید رعایت کنند.