افزایش ناگهانی دستمزد کارگران ساختمانی پس از خروج اتباع خارجی، معادلات بازار مسکن را برهم زده است. به گفته دبیر اتحادیه مشاوران املاک تهران، کمبود نیروی کار حالا به یکی از جدی‌ترین چالش‌های ساخت‌وساز تبدیل شده و پروژه‌های انبوه را در تنگنا قرار داده است.

با آغاز اجرای «طرح کفیل» در استان فارس، ورود اتباع خارجی به کشور تنها از مسیر قانونی و تحت نظارت کارفرمایان ایرانی ممکن خواهد بود. این طرح که با هدف ساماندهی نیروی کار مهاجر و کاهش آسیب‌های اجتماعی طراحی شده، گامی مهم در جهت مدیریت هدفمند مهاجرت و حمایت از مشاغل سخت و زیان‌آور محسوب می‌شود.

معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت کار با اعلام سقف ۲۰۰ هزار نفری جذب نیروی خارجی در سال جاری، از اجرای ویزای کار کارگری از مهرماه خبر داد و تأکید کرد: اولویت مطلق با نیروی ایرانی است، اما در مشاغل سخت و فاقد داوطلب داخلی، جذب اتباع مجاز با نظارت کامل انجام می‌شود تا تبعیض مزدی و بهره‌کشی پایان یابد.

تراز تجاری ایران در نیمه اول ۱۴۰۴ با کاهش جزئی ارزش صادرات (۲۶ میلیارد دلار) و کاهش چشمگیر ارزش واردات (۲۸.۴ میلیارد دلار)، نشان‌دهنده کسری تجاری در ارزش است؛ چین و عراق بزرگ‌ترین خریداران کالاهای ایرانی بودند، در حالی که امارات و چین بر صدر واردات تکیه زدند؛ همزمان، ترانزیت خارجی کشور با کاهشی تقریباً ۱۳ درصدی مواجه شد.

دولت پاکستان با اصلاح مکانیزم مبادله کالا به کالا با ایران، روسیه و افغانستان، شرایط را برای تجار این کشور آسان‌تر کرد. این تغییرات شامل حذف الزام صادرات پیش از واردات، افزایش بازه زمانی تجارت به ۱۲۰ روز و رفع محدودیت‌های نوع کالا است که با هدف توسعه همکاری‌های اقتصادی منطقه‌ای انجام شده است.این اقدام به دو کشور ایران و روسیه که تحت تحریم های غرب هستند، کمک شایانی خواهد کرد.

در نمایشگاه فرصت‌های مشترک تجارت و سرمایه‌گذاری ایران و افغانستان در خراسان جنوبی، فعالان اقتصادی افغانستانی با تأکید بر ظرفیت‌های بالقوه کشورشان در کشاورزی، معدن و صنایع، از تجار ایرانی به ویژه خراسان جنوبی دعوت کردند تا همکاری‌های مشترک را افزایش دهند. این رویداد که از ۲۶ تا ۲۹ مهرماه در بیرجند برگزار شد، بستری برای معرفی ظرفیت‌ها و انعقاد تفاهمات در حوزه‌های کشاورزی، صنایع تبدیلی و معادن فراهم کرد و با رونمایی از ۳۰۰ مجوز بی‌نام سرمایه‌گذاری، گامی مهم برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی برداشت.

انتشار گسترده آگهی‌های استخدام ویژه اتباع غیرمجاز افغانستان در حالی جنجال‌ساز شده که قانون کار ایران، استخدام این افراد را تنها در صورت نبود نیروی کار ایرانی مجاز می‌داند. این روند، نگرانی‌هایی درباره تضعیف بازار کار داخلی و کاهش دستمزد کارگران ایرانی به دنبال داشته است.

مجلس شورای اسلامی لایحه ۱۱ ماده‌ای دولت برای تشکیل «سازمان ملی مهاجرت» را به ۷۰ ماده گسترش داد؛ قانونی که با اعطای امتیازات بی‌سابقه به اتباع خارجی – از تابعیت در ازای ازدواج با زن ایرانی تا تملک اموال با ۵ سال اقامت – زمینه تغییر ترکیب جمعیتی، ملی و مذهبی ایران را فراهم می‌کند و به گفته منتقدان، آخرین ریشه‌های استقلال و هویت ملی را در معرض نابودی قرار می‌دهد.

خراسان جنوبی با رشد خیره‌کننده ۱۲۸ درصدی صادرات به افغانستان، به‌عنوان یکی از محورهای کلیدی تجارت و ترانزیت بین ایران و این کشور همسایه، در مسیر تبدیل شدن به قطب اقتصادی منطقه قرار گرفته است. استاندار این استان بر توسعه زیرساخت‌ها، فعال‌سازی مرزها و نقش بخش خصوصی در تقویت همکاری‌های اقتصادی تأکید کرد.

زعفران ایرانی با وجود کیفیت بی‌نظیر و جایگاه جهانی، به دلیل ضعف در مدیریت صادرات و بی‌توجهی به ارزش‌افزوده، در حال واگذاری بازارهای بین‌المللی به رقبایی مانند افغانستان است؛ کشوری که با استفاده از زعفران ایران، برند خود را ساخته و سهم بازار ایران را تصاحب کرده است.

گروهی که با استناد نادرست به مفاهیم اسلامی خواستار اقامت بدون قید و شرط اتباع افغانستانی در ایران‌اند، با تفسیر گزینشی آیات قرآن و انتشار گسترده کلیپ‌های تبلیغاتی، مرزها و قوانین ملی را به چالش کشیده‌اند؛ کارشناس‌ها اما می‌گویند وحدت امت اسلامی با نادیده‌گرفتن مرزها و مقررات کشورها سازگار نیست و پذیرش بی‌قید و شرط اتباع خارجی تبعات امنیتی، اجتماعی و اقتصادی جدی دارد.

در حالی که آمریکا از برنامه‌ریزی برای بازگشت به پایگاه استراتژیک بگرام در افغانستان سخن می‌گوید، شواهد نشان می‌دهد این اقدام بیش از آنکه برای مهار تسلیحات هسته‌ای چین باشد، تلاشی برای نظارت و اخلال در همکاری‌های اقتصادی-ترانزیتی ایران و چین در منطقه است. این پایگاه، با موقعیت جغرافیایی حساس خود، می‌تواند کریدورهای ترانزیتی کلیدی و پروژه‌های منطقه‌ای را تحت تأثیر قرار دهد و رقابت ژئوپلیتیکی جدیدی را در قلب آسیا رقم بزند.

دولت می‌گوید به‌خاطر کمبود دارو و قطع واردات راهِ «تولید داخلی خشخاش با سازوکار نظارتی» را باز کرده — اما آن سازوکار هنوز تدوین نشده و منتقدان هشدار می‌دهند که این تصمیم، از بازگشت بازار سیاه تا موج تازه‌ای از اعتیاد، می‌تواند خسارتی بزرگ‌تر از نفع دارویی به‌بار آورد.

در پی حملات مرزی طالبان افغانستان، پاکستان دو گذرگاه کلیدی «طورخم» و «چمن» را بست و پاسخ نظامی خود را با هدف‌گیری نیروهای طالبان و عناصر تحریک طالبان پاکستان ادامه داد. این اقدام، تجارت و تردد در مرزهای دو کشور را متوقف کرده و تنش‌های دیپلماتیک و نظامی میان اسلام‌آباد و کابل را به اوج رسانده است.

دونالد ترامپ بار دیگر پایگاه هوایی بگرام در افغانستان را به محور اظهارات خود تبدیل کرده و خواستار بازپس‌گیری آن توسط ایالات متحده شده است. این پایگاه استراتژیک که در شمال کابل قرار دارد، امکان نظارت بر آسیای مرکزی، غرب پاکستان و حتی چین را به آمریکا می‌دهد و می‌تواند مواضع واشنگتن در منطقه را بازتعریف کند. با وجود مخالفت طالبان و هشدار چین، مسیر بازگشت بگرام برای ترامپ، ترکیبی از چالش‌های امنیتی، سیاسی و ژئوپلیتیکی است.

در حالی که صنعت نفت ایران با ثبت رکورد جدیدی از رکود هفت ساله خارج شده، اما سایه شوم کاسبان تحریم همچنان بر سر درآمدهای نفتی و گاز کشور سنگینی می‌کند.

رئیس اتاق مشترک ایران و افغانستان با اشاره به سیاست اخیر بانک مرکزی درباره تخصیص اسکناس ارزی به بازرگانان، تأکید کرد که ثبات و شفافیت در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی باید در اولویت باشد. او هشدار داد که اقتصاد کشور نسبت به اظهارنظرها و تصمیمات مسئولان بسیار حساس است و هرگونه اقدام شتاب‌زده یا احساسی می‌تواند موجب تشدید نگرانی در میان فعالان اقتصادی و تضعیف بخش خصوصی شود.

ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه خود، دارای مرزهای طولانی با کشورهای شرقی است که نقش مهمی در تجارت منطقه‌ای و ترانزیت کالا ایفا می‌کند. در ماه‌ها و سال‌های اخیر، توافقات متعددی با همسایگان شرقی مانند افغانستان، ترکمنستان و پاکستان به امضا رسیده که هدف اصلی آن تسهیل عبور کالا، کاهش هزینه‌های لجستیک و ارتقای همکاری‌های اقتصادی است. این توافقات علاوه بر جنبه تجاری، نقش مهمی در امنیت مرزها و کاهش تنش‌های مرزی دارد و مسیر همکاری‌های اقتصادی و فرهنگی را هموار می‌کند.

روز گذشته در حالی که اینترنت در افغانستان قطع شده بود، کانال‌های تلگرامی کلیدی که نرخ لحظه‌ای دلار در بازار آزاد تهران را اعلام می‌کردند، ناگهان بی‌صدا شدند. این رخداد، منجر به تاخیر در کشف و اعلام قیمت دلار در بازار ارز ایران شد. اتفاقی که نه تنها شفافیت بازار را مختل کرده، بلکه سوالاتی جدی درباره وابستگی قیمت دلار ایران به مرزهای مجازی همسایه شرقی مطرح می‌کند؛ آیا واقعا قیمت دلار تهران در کابل و هرات تعیین می‌شود؟ خاموشی اینترنت در افغانستان چه ارتباطی با بازار ارز ایران دارد؟ سعید مشکات، کارشناس بازارهای مالی به بررسی دو سناریوی محتمل درباره تاثیر خاموشی زیرساخت‌های فنی در افغانستان بر تعیین قیمت دلار تهران پرداخته است.

بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد که بازار مسکن در مناطقی که حضور اتباع خارجی پررنگ‌تر است، همچنان از نوعی ثبات نسبی قیمتی برخوردار بوده و تغییرات شدید مشاهده نمی‌شود. این در حالی است که برخی گمانه‌زنی‌ها خروج بخشی از اتباع را عامل اصلی کاهش احتمالی قیمت‌ها معرفی می‌کردند. با این حال، آمار و داده‌های موجود این فرضیه را رد کرده و نشان می‌دهد تحولات اخیر در ترکیب جمعیتی تأثیر مستقیم و محسوسی بر روند قیمتی این مناطق نداشته است.