بازار طلا، سکه و ارز ایران در سومین هفته از حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی به کشور، سنگینترین رکود سالهای اخیر را تجربه میکند. در حالی که سایه نااطمینانیهای سیاسی و محدودیتهای ارتباطی بر فضای دادوستدها سنگینی میکند، معاملات کلان جای خود را به توافقهای محدود و احتیاطی دادهاند. گزارش پیشرو با بررسی شکاف عمیق میان نرخهای رسمی و آزاد، افت چشمگیر تقاضای سرمایهگذاری در میان خانوارها و تحلیل دلایل پایینتر بودن قیمت داخلی طلا نسبت به انس جهانی، چشمانداز مبهم این بازارها را در میانه تنشهای ژئوپولیتیک واکاوی میکند.
در حالی که بحران در خاورمیانه سهام جهانی را تحت فشار قرار داده، دلار آمریکا در مقابل رقبای خود تقویت شده است و شاخص آن به بالاترین سطح از ماه نوامبر رسیده است.
یک کارشناس اقتصادی حوزه طلا گفت: بر اساس نرخ تتر، قیمت دلار حدود ۱۵۰ تا ۱۵۱ هزار تومان تخمین زده میشود که نسبت به قیمت ۱۶۶ تا ۱۶۷ هزار تومانی پیش از حمله اسرائیل و آمریکا به کشور ما، افت نشان میدهد.
در پی تشدید بیثباتیهای سیاسی در منطقه و هجوم معاملهگران به سمت داراییهای امن، قیمت جهانی طلا با ثبت رکوردی بیسابقه به قله ۵۲۳۳ دلار رسید. این جهش تاریخی در حالی رخ داد که شاخص دلار از روند صعودی خود بازایستاد و بهای نفت، پس از نتاج نوسانات شدید و لمس مرز ۱۲۰ دلار، تحت تأثیر سیگنالهای مربوط به احتمال پایان زودهنگام درگیریها، به محدوده ۱۰۰ دلار عقبنشینی کرد. تحلیلگران بر این باورند که تداوم ناآرامیها در خاورمیانه و انسداد مسیرهای ترانزیتی، علیرغم کاهش مقطعی قیمت انرژی، همچنان طلا و نقره را در کانون توجه سرمایهگذاران بینالمللی نگاه داشته است.
در حالی که بازارهای جهانی در تعطیلی به سر میبرند، بازار طلا و سکه در داخل ایران با ریزشی بیسابقه روبهرو شده است. سایه سنگین جنگ و ابهام در قیمت دلار، معاملهگران را به عقبنشینی واداشته و سکه امامی را از کانال ۱۹۰ میلیون تومانی به پایین کشیده است؛ گزارشی میدانی از بازاری که در شوک رکود و نوسان، کفهای قیمتی جدیدی را تجربه میکند.
با آغاز حمله نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران، بازارهای ارز و طلا در داخل کشور بهسرعت با واکنشهای هیجانی مواجه شدند. در ساعات ابتدایی انتشار خبر حمله، فضای روانی بازار بهشدت ملتهب شد و معاملهگران با نگرانی از آینده اقتصادی و سیاسی کشور، اقدام به خرید یا فروش داراییهای ارزی و طلا کردند. همین موضوع باعث شد قیمتها در مدت کوتاهی نوسانات قابلتوجهی را تجربه کنند، با اینحال پس از گذشت چند ساعت و با افزایش عدمقطعیت درباره آینده تحولات، حجم معاملات به شکل محسوسی کاهشیافت و بازارها عملا وارد وضعیت نیمهتعطیل شدند.در نخستین ساعات شروع جنگ، بازار ارز شاهد جهش و افت قیمتهای سریع بود. بهطور مشخص، قیمت تتر که در ماههای اخیر بهعنوان یکی از شاخصهای مهم برای سنجش انتظارات ارزی در بازار شناخته میشود، در بازهای کوتاه بین ۱۴۵هزارتومان تا ۱۸۰هزارتومان در حال نوسان بود.
گرانی مسکن قدرت خرید را از بین میبرد، کاهش قدرت خرید به رکود ساختوساز میانجامد، و رکود ساختوساز با کاهش عرضه، دوباره باعث گرانی بیشتر میشود. خروجی این وضعیت، گسترش حاشیهنشینی، رانده شدن طبقه متوسط از مراکز شهرها به حومه، و افزایش سهم مسکن در سبد هزینههای خانوار- گاهی تا بیش از ۶۰ درصد سبد هزینه- است که مستقیماً به کاهش مصرف کالاهای اساسی، آموزش و سلامت منجر میشود.
بازار ارز و طلا هفته را با نوسانهای معنادار به پایان رساند؛ دلار در معاملات پنجشنبه هفتم اسفند با افتی نسبی تا محدوده ۱۶۵ هزار تومان عقب نشست اما همچنان بالاتر از مرز حمایتی مهم ۱۶۴ هزار تومان باقی ماند. همزمان بازار طلا که در روزهای ابتدایی هفته قلههای قیمتی تازهای را لمس کرده بود، در آخرین روز کاری وارد فاز اصلاح شد. تحلیلگران معتقدند رفتار فعلی بازار بیشتر به یک استراحت پس از جهش سریع شباهت دارد تا آغاز یک ریزش عمیق؛ با این حال همه نگاهها به معاملات شنبه و اخبار احتمالی مذاکرات دوخته شده است.
بررسی روند ارزش یارانههای نقدی و کالابرگهای دولتی در سالهای اخیر نشان میدهد قدرت خرید این حمایتها با شتابی قابل توجه در حال کاهش است. تازهترین محاسبات حاکی از آن است که کالابرگ یکمیلیونتومانی طی کمتر از دو ماه حدود ۱۵ درصد افت ارزش داشته و اکنون معادل تقریبی شش دلار برآورد میشود. این روند کاهشی تنها به یک دوره محدود نمیشود؛ بلکه از دهه ۸۰ خورشیدی تاکنون، افت ارزش پول ملی و شتابگیری تورم باعث شده یارانههای نقدی دولتهای مختلف بخش بزرگی از قدرت خرید اولیه خود را از دست بدهند. اقتصاددانان معتقدند سیاستهای حمایتی و اصلاحات قیمتی اجراشده طی این سالها، کمتر بر مبنای اصول علمی اقتصاد طراحی شدهاند.
