خروج اتباع خارجی، به‌ویژه افغانستانی‌ها، از ایران می‌تواند تأثیرات قابل توجهی بر بازار اجاره در برخی مناطق شهری بگذارد. این تأثیر بیشتر در مناطقی احساس می‌شود که حضور اتباع در آن‌ها پررنگ بوده؛ مناطقی چون جنوب تهران، مشهد یا شهرهای حاشیه‌ای. با کاهش ناگهانی تقاضا در این مناطق، ممکن است اجاره‌بها به‌صورت موقتی کاهش یابد یا بازار به سمت رکود حرکت کند.

بازار مسکن به‌ویژه بخش اجاره در مناطق کم‌برخوردار با افزایش فایل و کاهش تقاضا به‌ سوی تعادل قیمتی و بازتنظیم مجدد درحال حرکت است.

عضو هیات رئیسه اتحادیه مشاوران املاک گفت: اتباع بیگانه علاوه بر آن‌که در بخش کارگری فرصت‌های شغلی را در صنعت ساختمان از نیروی کار ایرانی گرفته‌اند، در سال‌های اخیر به فعالیت‌های غیررسمی از جمله دلالی سرپایی در بازار مسکن رو آورده‌اند.

دیپلمات پیشین ایران در افغانستان و مسئول پیشین ستاد پشتیبانی افغانستان در وزارت امور خارجه به واکاوی علت های این مهاجرت و شیوه بازگشت مهاجرین به افغانستان پرداخته است.

ورود بی‌سابقه مهاجران افغان به ایران، تنها یک جابه‌جایی جمعیتی ساده نیست؛ این موج مهاجرتی به بحرانی پنهان بدل شده که هر روز فشار بیشتری بر شانه‌های منابع ملی، زیرساخت‌های فرسوده و بودجه‌ی محدود کشور وارد می‌کند. از آب و برق و گاز گرفته تا کلاس‌های درس و فرصت‌های شغلی، بخش بزرگی از امکانات عمومی در اختیار جمعیتی قرار می‌گیرد که نه مالیات می‌پردازند، نه خدمت سربازی می‌روند و نه در ساختار اقتصادی کشور مشارکت مستقیم دارند. در این میان، ایرانیانی که خود با موج گرانی، کمبود منابع و بیکاری دست‌وپنجه نرم می‌کنند، احساس می‌کنند از پشت خنجر خورده‌اند. آیا وقت آن نرسیده است که با نگاهی تازه، سیاست‌های مهاجرتی ایران بازنویسی شود و میان میهمان‌نوازی و منافع ملی مرزی منطقی کشیده شود؟

وزیر کشور گفت: از ابتدای امسال تا امروز حدود ۸۰۰ هزار نفراز اتباع از کشور خارج شدند که بیش از ۷۰ درصد آنها خود معرف و داوطلبانه بودند.

ایران به تنهایی حدود ۲۰درصد مهاجران جهان را عمدتا از افغانستانی ها در خود جایی داده و این جمعیت، از طریق زاد و ولد نیز همچنان در حال افزایش بوده است.

خروج گسترده اتباع غیرمجاز از ایران می‌تواند تأثیرات چندوجهی و قابل توجهی بر بازار اجاره مسکن داشته باشد که این تأثیرات از جهات مختلف اقتصادی، اجتماعی و حتی روانی قابل بررسی است. نخستین و بارزترین تأثیر این رویداد، تغییر در سطح تقاضای مسکن است. اتباع خارجی، به ویژه در کلان‌شهرها و مناطق پرجمعیت، بخش قابل توجهی از متقاضیان اجاره مسکن را تشکیل می‌دهند. کاهش ناگهانی این جمعیت، به معنای کاهش تقاضا برای واحدهای اجاره‌ای است که می‌تواند فشار قیمت‌ها را کاهش دهد، اما این کاهش تقاضا در کنار مسائل دیگر می‌تواند پیامدهای متفاوتی به همراه داشته باشد

خروج نیروی کار مهاجر از کشور، در حالی که زیرساخت‌های جایگزین انسانی برای آن فراهم نشده، صنعت ساخت‌وساز را در آستانه یک بحران جدی قرار داده است. کامیار سرافراز، تحلیلگر حوزه مسکن، با اشاره به پیامدهای این تغییرات، هشدار داده که بسیاری از پروژه‌های ساختمانی به‌زودی با کندی محسوس مواجه خواهند شد. به گفته او، حذف گسترده کارگران افغانستانی از چرخه ساخت، نه تنها روند اجرای پروژه‌ها را مختل می‌کند، بلکه با بالا بردن هزینه‌های دستمزد، زمینه‌ساز افزایش تورم در بازار مسکن خواهد شد؛ افزایشی که می‌تواند بین ۱۰ تا ۱۵ درصد بر قیمت تمام‌شده تأثیر بگذارد.

در هفته‌های اخیر، نشانه‌های پررنگی از عزم جدی حاکمیت برای ساماندهی و در بسیاری موارد، خروج اتباع غیرمجاز از کشور دیده می‌شود؛ عزمی که برخلاف دوره‌های پیشین، این‌بار با لحنی قاطع‌تر، پوشش رسانه‌ای گسترده‌تر و هماهنگی منسجم‌تری از سوی نهادهای امنیتی، انتظامی و اجرایی همراه شده است.

کارگران و کارفرمایان استان فارس در گرداب مشکلات بیمه‌ای، تأخیر در پرداخت حقوق و اختلافات بر سر تأمین مواد اولیه گرفتار شده‌اند. این چالش‌ها نه‌تنها تولید را تهدید می‌کند، بلکه آینده اشتغال و امنیت شغلی در این استان را با مخاطره جدی مواجه کرده است.

معاون امنیتی استانداری خراسان رضوی از تمدید مهلت یک‌ماهه برای اتباع خارجی جهت دریافت ودیعه مسکن خبر داد.

در سال‌های گذشته، حضور گسترده اتباع افغانستانی در بخش‌های مختلف اقتصاد غیررسمی ایران، به‌ویژه در حوزه ساخت‌وساز، به یک واقعیت انکارناپذیر تبدیل شده بود. صنعت ساختمان، به عنوان یکی از ستون‌های اصلی رشد اقتصادی کشور، به‌شدت به نیروی کار ارزان، سخت‌کوش و در دسترس مهاجران افغان وابسته بوده است. این وابستگی نه‌تنها در اجرای پروژه‌های ساختمانی، بلکه در زنجیره تأمین مصالح، خدمات فنی و فعالیت‌های عمرانی شهری نیز مشهود بوده است.

در بازار مسکن تهران، روند کاهش قیمت به مناطق شمالی شهر نیز رسیده؛ مناطقی که همواره با اختلاف قابل‌توجهی نسبت به سایر نقاط پایتخت در صدر جدول قیمت‌ها قرار داشتند. این تغییر، نشانه‌ای از تعدیل تدریجی در یکی از گران‌ترین بخش‌های بازار ملک تهران است.

روزنامه اعتماد به نقل از یک مخبر نوشت: در حال حاضر سما جهانباز و وحیده نیازی داخل یک زندان در افغانستان هستند. سما یک پسر و وحیده یک دختر دارند. سما جهانباز صددرصد همانجایی است که وحیده نیازی نگهداری می‌شود.

رنج بازار کار ایران نه از «تنبلی جوانان»، بلکه از تحقیر مزمن نیروی کار و نظام دستمزدی است که کرامت انسان را نادیده می‌گیرد. برخلاف ادعاهای رایج، جوان ایرانی نه بی‌کار است و نه بی‌علاقه به کار، بلکه از پذیرش شغلی که دستمزدش کفاف زندگی را نمی‌دهد و شأن انسانی‌اش را لگدمال می‌کند، سر باز می‌زند.

در سال‌های اخیر، کارگران غیرایرانی – به‌ویژه مهاجران افغان – نقش پررنگی در بخش‌هایی چون صنعت ساختمان و خدمات شهری ایفا کرده‌اند. حال با شدت گرفتن روند خروج این نیروهای کار از کشور و بازگشت آن‌ها به وطن، این دو حوزه با چالش‌هایی روبرو می‌شوند که نه‌تنها از نظر تعداد نیروی انسانی بلکه از منظر کیفیت خدمات و سرعت انجام پروژه‌ها نیز قابل توجه خواهد بود.

بازار مسکن، به‌ویژه در حوزه اجاره‌ در مناطق کم‌برخوردار، در حال ورود به مرحله‌ای از بازتنظیم و تعدیل قیمتی است؛ چرا که افزایش تعداد فایل‌های عرضه‌شده هم‌زمان با افت محسوس تقاضا، شرایط را به‌سمت تعادل جدیدی سوق داده است.

خروج گسترده اتباع خارجی، به‌ویژه افغان‌ها، از کشور تأثیر قابل‌توجهی بر بازار اجاره مسکن داشته است. کاهش جمعیت مستأجران خارجی باعث کاهش تقاضا در برخی مناطق شهری شده و در نتیجه، فشار کمتری روی بازار اجاره ایجاد شده است. این موضوع می‌تواند به تثبیت یا حتی کاهش نسبی قیمت‌ها در کوتاه‌مدت منجر شود و فرصت‌هایی برای مستأجران داخلی فراهم آورد.

با وجود آنکه موج تازه اخراج اتباع افغانستانی از ایران هنوز تأثیر ملموسی بر صنعت خودروسازی کشور نگذاشته، اما کارشناسان هشدار می‌دهند که این روند در صورت تداوم، می‌تواند به تدریج به یک چالش جدی بدل شود.