بازار مسکن کشور، به‌ویژه در کلان‌شهر تهران، همچنان درگیر شرایط رکود تورمی است، وضعیتی که با افزایش تدریجی قیمت‌ها و کاهش معاملات همراه است. این رکود، که ناشی از کاهش قدرت خرید مردم و کاهش عرضه مؤثر در بازار است، به‌شکلی آرام اما مداوم در حال گسترش است.

داود بیگی نژاد نایب رئیس اول اتحادیه مشاوران املاک تهران اعلام کرد: در روزهای اخیر تعداد مراجعه متقاضیان به دفاتر مشاوران املاک در برخی مناطق پایتخت افزایش یافته است. قیمت مسکن تا پایان سال روند ثابتی را طی کند و تغییر قابل‌توجهی در بازار رخ ندهد.با توجه به پیش بینی های صورت گرفته قیمت مسکن در این بازار به ویژه دربخش خرید وفروش مسکن تغییری نخواهد کرد و قیمت ها با ثبات نسبی همراه خواهد بود. طبق آخرین آمارهای بانک مرکزی متوسط قیمت هر متر مسکن در تهران ۸۸.۵ میلیون تومان و تعداد معاملات ۳۷۰۰ فقره بوده است.

خانه‌های کمتر از ۱۰۰ مترمربع، اغلب با یک اتاق خواب، اکنون در بازار مسکن با قیمت‌هایی مواجه‌اند که کمتر از دو میلیارد تومان نخواهد بود. در این گزارش، تعدادی از مناطق به‌صورت نمونه بررسی شده‌اند که جزئیات آن در ادامه ارائه می‌شود.

نایب‌رئیس اتحادیه املاک تهران اظهار داشت که پیش‌بینی می‌شود با نزدیک شدن به ایام عید ۱۴۰۴، حضور خریداران در بازار خوش به حال متقاضیان مسکن ملی شد | دولت سر کیسه را شل کردمسکن افزایش یابد. وی افزود که این روند می‌تواند منجر به کاهش نسبی قیمت‌ها و ایجاد رونق در معاملات شود. به گفته او، شرایط بازار نشان‌دهنده آن است که تمایل به خرید در میان متقاضیان به تدریج در حال تقویت است و احتمالاً این تغییرات به بهبود نسبی وضعیت معاملات در ماه‌های پایانی سال منجر خواهد شد.

نایب رئیس اتحادیه املاک تهران اظهار کرد که به نظر می‌رسد با نزدیک شدن به عید ۱۴۰۴، تعداد خریداران در بازار مسکن افزایش یابد. به عبارت دیگر، قیمت‌ها کاهش خواهد یافت و معاملات رونق بیشتری پیدا می‌کند.

رکود بازار مسکن در حالی وارد دومین سال خود شده است که انبوه سازان مسکن معتقد هستند رکود بازار باعث شده تا رغبت سازندگان افت و روند صدور پروانه ساختمانی در تهران در سال جاری به کمترین حد ممکن خود در سال های اخیر برسد.بخش مسکن ایران طی سال‌های اخیر فراز و فرود و وضعیت سینوسی را تجربه کرده است.

مهم‌ترین خبر در بازار مسکن مربوط به شایعات انتقال پایتخت اقتصادی کشور به منطقه مکران است که تأثیرات چشم‌گیری بر بازار مسکن این منطقه داشته است. کارشناسان اقتصادی، عدم اصلاحات ساختاری در اقتصاد کشور و کاهش ارزش پول ملی را از عوامل اصلی بحران در بازار مسکن می‌دانند. خبر عجیب هفته اجاره های لاکچری در مناطقی عیان نشین بود. در محله‌های اعیان نشین؛ اجاره‌های ماهانه به 600 میلیون تومان در ماه نیز می‌رسد. البته بررسی‌ها نشان می‌دهد که در مناطق ۴ و ۵ تهران، قیمت مسکن روند کاهشی داشته است. این کاهش قیمت می‌تواند به دلیل اشباع بازار و کاهش تقاضا در این مناطق باشد. برخی تحلیل‌گران بر این باورند که در کوتاه‌مدت، افزایش قیمت مسکن بالاتر از نرخ تورم بعید است و حتی در برخی مناطق با قیمت‌های حبابی، ممکن است کاهش قیمت‌ها را شاهد باشیم.

براساس اعلام ایرج رهبر، دبیر انجمن انبوه‌سازان مسکن تهران، هزینه ساخت هر مترمربع مسکن در پایتخت به مرز ۳۰ میلیون تومان رسیده است. این افزایش چشمگیر در هزینه‌ها نشان‌دهنده چالش‌های جدید در بازار مسکن و تاثیرات مستقیم آن بر قیمت نهایی واحدهای مسکونی است.

پژوهشگر و کارشناس اقتصادی اظهار داشت که صاحبان سرمایه از افزایش نرخ ارز حمایت می‌کنند، در حالی که افرادی که پس‌انداز کافی ندارند و قادر به فعالیت‌های سفته‌بازی نیستند، تحت فشار اقتصادی زیادی قرار دارند.

یک نماینده سابق مجلس اظهار کرد: پس از مطرح شدن بحث انتقال پایتخت به مکران، قیمت اجاره مسکن در این منطقه افزایش یافته است، بدون آنکه تغییرات ملموسی در زندگی مردم مشاهده شود. در چنین شرایطی، مطرح کردن موضوع انتقال پایتخت چه فایده‌ای دارد؟

بررسی‌ها حاکی از آن است که مناطق ۱۵ تا ۲۰ تهران از جمله مناطق با نیاز به بودجه کمتر در مقایسه با سایر نقاط شهر هستند. برای خرید یک واحد مسکونی قابل سکونت که مناسب خانواده‌ای دو نفره باشد، حداقل بودجه‌ای در بازه ۱.۸ تا ۲.۲ میلیارد تومان لازم است.

مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های عمرانی تهران با اشاره به وضعیت بازار مسکن اظهار داشت: بر اساس آمارهای موجود، نزدیک به یک‌سوم خانوارهای تهرانی در حال حاضر مستأجر هستند. با این حال، نکته قابل توجه این است که در شرایط فعلی، رشد قیمت‌ها در بازار اجاره نسبت به بازار خرید و فروش مسکن، سرعت کمتری دارد و این تفاوت روند، پیامدهای اقتصادی و اجتماعی متعددی به همراه دارد.

بررسی آگهی‌های فروش املاک در منطقه ۱۶ تهران نشان می‌دهد که هزینه خرید یک آپارتمان ۵۰ متری مجهز به امکاناتی مانند پارکینگ و انباری، بسته به موقعیت و شرایط ملک، بین ۲ میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان تا ۵ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان متغیر است. این اختلاف قیمت نشان‌دهنده تنوع گسترده در بازار مسکن این منطقه است.

طبق بررسی‌های اخیر، قیمت متوسط پیشنهادی برای خرید هر مترمربع آپارتمان در شهر اراک هم‌اکنون حدود ۴۱ میلیون تومان برآورد می‌شود. تحلیل‌ها از قیمت‌های آگهی‌های مسکن در محله‌های مختلف این شهر نشان می‌دهند که نرخ متوسط هر مترمربع آپارتمان در حال حاضر در همین حدود قرار دارد.

محله نواب یکی از محله‌های جنوبی غربی تهران است که در مناطق ۱۰، ۱۱ و بخش‌هایی از مناطق ۱۶ و ۱۷ شهرداری تهران قرار دارد. این منطقه به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص خود، به عنوان یکی از مناطق با قیمت مسکن نسبتاً مناسب در مقایسه با دیگر محله‌های تهران شناخته می‌شود. اگرچه قیمت مسکن در نواب نسبت به سایر نقاط پایتخت مقرون به صرفه‌تر است، اما سوال این است که با چه میزان بودجه‌ای می‌توان در این محله خانه خرید؟ برای پاسخ به این سوال، لازم است که عواملی مانند نوع ملک (آپارتمان یا خانه ویلایی)، متراژ، شرایط ساختمان و موقعیت دقیق ملک در محله نواب را مد نظر قرار داد.

فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، در برنامه تلویزیونی خود اظهار داشت: «در پنج سال آینده باید یک‌ونیم میلیون مسکن حمایتی ساخته شود. ثبت‌نام نهضت ملی مسکن متوقف نشده و همچنان ادامه دارد.» این اظهارات وزیر راه و شهرسازی و وعده ساخت یک و نیم میلیون واحد مسکونی در پنج سال آینده در حالی مطرح می‌شود که در دولت سیزدهم نیز وعده ساخت یک میلیون مسکن در سال داده شده بود، اما بررسی‌ها نشان می‌دهد این وعده تاکنون محقق نشده است.

در منطقه خیابان قزوین تهران، قیمت‌گذاری املاک نوساز و مسکونی بسته به امکانات و ویژگی‌های واحدها، به طور قابل توجهی متغیر است. برای نمونه، قیمت هر مترمربع از یک واحد آپارتمانی نوساز که دارای امکاناتی همچون پارکینگ و آسانسور باشد، به‌طور میانگین حدود ۷۰ میلیون تومان اعلام شده است. این در حالی است که واحدهای قدیمی‌تر و معمولی‌تر، به‌ویژه آپارتمان‌های دوخوابه با متراژ حدود ۱۰۰ مترمربع، در بازه قیمتی ۶۰ تا ۶۵ میلیون تومان به ازای هر مترمربع قیمت‌گذاری می‌شوند.

قیمت مسکن در ایران به شکلی افسارگسیخته هر سال افزایش می‌یابد، در حالی که رشد درآمدها نه تنها با این شتاب همراه نیست، بلکه بسیار ناچیز است. این شکاف عمیق باعث شده است که خرید خانه برای بسیاری از ایرانیان به رؤیایی دست‌نیافتنی تبدیل شود. نکته قابل توجه این است که مقایسه بازار مسکن ایران با کشورهای همسایه نشان می‌دهد شرایط خرید مسکن در برخی از این کشورها به‌مراتب بهتر است.

سیاست‌گذاری‌ها عمدتاً بر افزایش تولید مسکن متمرکز بوده‌اند، در حالی که به جنبه‌های کیفی مانند توسعه زیرساخت‌ها، ارائه خدمات شهری مناسب، و بهبود محیط زندگی کمتر توجه شده است.

«فرامرز توفیقی» فعال کارگری می‌گوید: متوسط سهم مسکن از درآمد خانوارها، ۵۸ تا ۶۲ درصد است و متاسفانه کارگران برای پوشش این سهم سنگین، مجبور شده‌اند از خیلی موارد بزنند؛ تفریحات مدت‌هاست که کامل حذف شده؛ هزینه برای آموزش و تحصیل به حداقل ممکن رسیده که اثرات آن را به چشم می‌بینیم؛ مدتی‌ست که کارگران جایی در میان منتخبین برجسته کنکور ندارند؛ دیگر آن روزگار گذشت که فرزندان کارگران در کنکور رتبه‌های خوب داشتند و دانشگاه‌های رده اول کشور قبول می‌شدند.