مهدی دلبری-کارشناس بازار سرمایه

بودجه عمومی از اسناد مالی و اقتصادی بسیار مهمی است که هر کشور و دولت آن را برای اداره عمومی کشور و سطح کلان اقتصادی در نظر می‌گیرد. بودجه دولت، حساب دخل و خرج آن برای اداره کشور را تعیین می‌کند و مشخص می‌کند که دولت چه منابعی از کشور جمع‌آوری کرده و چه مقدار از این منابع را در کجا و برای چه اهدافی هزینه خواهد کرد.

نمایندگان مجلس در مصوبه‌ای، سازکاری را برای تامین بخشی از منابع مالی موردنیاز برای اجرای طرح‌های حمایتی تامین مسکن و افزایش تسهیلات‌دهی در پروژه‌های نهضت ملی مسکن تعیین کردند.

رشد جمعیت در شهرها مردم را با مشکلات و کمبودهایی از جمله حوزه مسکن روبه‌رو کرده است، حال در زمانی این موضوع به بحران تبدیل می‌شود که شهرهای جدید بدون اصول شهرسازی و در سایه بی‌قانونی پدید آیند؛ اتفاقی که باعث مهاجرت اجباری شهروندان به شهرهای حاشیه‌ای می‌شود و فضای کلانشهرها را به‌خطر می‌اندازد.

اگر بخواهیم سر قصه را با درد نداری کارگران باز کنیم، تکرار مکرراتی است که هیچ‌گاه گوش شنوایی برای آنها نبوده است. حال با نزدیک شدن به سال جدید، باز هم داستان «مزد کارگری» سر زبان‌ها افتاده است.

مجلس با انجام تغییراتی در بودجه سرانجام صدای سازمان برنامه و بودجه را در آورد. سازمان برنامه در واکنش به تغییرات انجام‌شده در بودجه ۱۴۰۳ ازسوی کمیسیون تلفیق مجلس در اطلاعیه‌ای، پیشاپیش این اقدامات نمایندگان مجلس را مسبب ایجاد بی‌ثباتی‌های مختلف در سال آینده اعلام کرد.

ناصر بزرگمهر-روزنامه نگار

یکی از اصلی‌ترین مشکلات فعلی کشور، ناترازی رو به گسترش انرژی است که به‌واسطه نرخ رشد بیشتر تقاضا و مصرف انرژی نسبت به عرضه و تولید آن ایجاد شده است. اگرچه راهکار رفع ناترازی انرژی از 2 مسیر افزایش ظرفیت تولید و نیز مدیریت و بهینه‌سازی مصرف انرژی می‌گذرد، اما مدیریت و بهینه‌سازی مصرف به‌واسطه هزینه سرمایه‌گذاری کمتر و پایداری کاهش مصرف انرژی باید در اولویت اقدامات قرار گیرد.

اخذ مالیات از بخش‌های مختلف اقتصاد از جمله اصناف یکی از چالش‌های حوزه مالیاتی است که همواره با بحث مالیات‌ستانی عادلانه حاشیه‌ساز می‌شود. مالیات مبلغی است که از درآمدهای حاصل از فروش کالا و خدمات مشاغل از فعالان اقتصادی دریافت می‌شود.

تلاطم در فرآیند خریدوفروش فولاد در سال‌های گذشته به رویه ثابت این بازار بدل شده است و هر مرتبه، محصولی جدید در دام رشد قیمت‌ها می‌افتد. در هفته‌های اخیر فروش اسلب با بهای بالاتر از نرخ صادراتی آن در فوب خلیج‌فارس، در قیاس با نرخ فروش این محصول در رینگ معاملاتی بورس کالا خبرساز شد.

در طول بیش از یک دهه گذشته شاهد نام‌گذاری سال‌ها با شعارهای اقتصادی بوده‌ایم. بسیاری از فعالان صنعتی و اقتصادی معتقدند این نام‌گذاری سمت‌وسوی تصمیم‌گیری‌های حاکمیت را مشخص می‌کند و به عملکرد دولت جهت می‌دهد.

بی‌شک بیمه و چالش‌های آن، یکی از مولفه‌های مهم و تاثیرگذار در حوزه کسب‌وکار و دانش‌بنیان است. به‌گفته بسیاری از کارشناسان، شرکت‌های دانش‌بنیان نسبت به بخش‌های دیگر فعالیت‌های اقتصادی شرایط ویژه‌ای دارند که حمایت‌ها و تشویق‌ها و قوانین در این حوزه نیز باید متفاوت باشد.

یارانه بنزین پرداختی است که توسط دولت به شهروندان یا صنایع پرداخت می‌شود و به‌منظور کاهش هزینه‌های خرید سوخت اختصاص می‌یابد. برخی کشورها برای کمک به شهروندان با درآمد پایین، این یارانه را ارائه می‌دهند تا بتوانند هزینه‌های خرید بنزین را تحمل کنند. به‌علاوه، در برخی موارد، یارانه بنزین ممکن است به‌عنوان یک ابزار برای تنظیم نرخ سوخت استفاده شود؛ اما این تعاریف در صورتی موثر واقع می‌شود که یارانه سوخت برپایه شرایط کشور به‌طورمنظم بروزرسانی شود.

افزایش بیشتر حقوق کارکنان دولت بدون تامین منابع پایدار درآمدی، آن هم در شرایطی که تراز عملیاتی لایحه، در حدود منفی ۳۰۰ هزار میلیارد تومان برآورد می‌شود، می‌تواند به تعمیق وضعیت کسری بودجه و شکل‌گیری تورم بیشتر و بروز مطالبات افزایش حقوق مضاعف منجر شود، اما استمرار سیاست اختلاف قابل‌توجه بین افزایش حقوق سنواتی و نرخ تورم، آن هم در چند سال پیاپی نیز، می‌تواند به کاهش بهره‌وری کارکنان و نظام اداری، نبود تعادل دستمزدی در بخش عمومی و خصوصی و افزایش انگیزه دستگاه‌های اجرایی برای اخذ فوق‌العاده‌های خاص و تعمیق بی‌عدالتی در نظام جبران خدمات کشور منجر شود.

یک کارشناس اقتصاد ضمن انتقاد از تلاش دولت برای دستکاری در قیمت حامل‌های انرژی، می‌گوید: «در پی افزایش قیمت حامل‌های انرژی، نرخ همه انواع کالاها و خدمات موجود در اقتصاد کشورمان به‌شکلی فزاینده افزایش خواهد یافت.

درآمدهای مالیاتی از مهم‌ترین منابع درآمدی دولت در بودجه سالانه کشور بوده و افزایش درآمدهای مالیاتی و در نتیجه کاهش اتکا به درآمدهای نفتی در این بودجه، همواره از مهم‌ترین اولویت‌های کشور بوده است.

رشد اقتصادی چین در سال ۲۰۲۳ کمتر از انتظار سرمایه‌گذاران بود و این موضوع بازارهای کالایی را با سیگنال منفی غیرقابل‌پیش‌بینی مواجه کرد. اقتصاد چین در این سال با چالش‌های غیرقابل‌پیش‌بینی همچون افزایش بدهی دولت‌های محلی، افت تقاضا در بازار داخلی، رکود دارایی و تضعیف اعتماد مصرف‌کننده و سرمایه‌گذاران به اقتصاد این کشور مواجه شد.

ساختار بودجه به‌واسطه اهمیتی که در اقتصاد دارد باید همواره موردبازنگری و اصلاح قرار بگیرد تا در طول سال، تصمیم‌گیری‌ها و تصمیم‌سازی‌های اقتصادی در بخش‌های گوناگون درست انجام شود. اصلاحات بودجه همواره موردتوجه بوده، اما اغلب بخش ظاهری آن اصلاح می‌شود که موردانتقاد اقتصاددانان است.

در روزهای پایانی آذر مصوبه شورای‌عالی معادن درباره تعیین حقوق دولتی مواد معدنی در سال ۱۴۰۲ توسط دبیر شورای‌عالی معادن ابلاغ شد. این ابلاغیه با اعتراض بسیاری از فعالان حوزه معدن همراه بود. این تولیدکنندگان نسبت به رشد قابل‌توجه حقوق دولتی در امسال و همچنین سال‌های اخیر گلایه‌مند هستند.