کارگران ایرانی سال‌هاست بدون قرارداد و بیمه، در مشاغل بی‌ثبات به کار مشغول‌اند و در پایان، با دست‌های خالی اخراج می‌شوند. ضعف نظارت وزارت کار و رشد مشاغل غیررسمی، بازار کار را به سمت ناامنی و نابرابری سوق داده و آینده اقتصادی کشور را تهدید می‌کند.

کارگران ساختمانی، با وجود نقش حیاتی در توسعه شهری، درگیر چالش‌های معیشتی، بی‌ثباتی شغلی و مشکلات بیمه‌ای هستند که زندگی آن‌ها را به مخاطره انداخته است. از دستمزدهای ناعادلانه و نبود قراردادهای رسمی تا قطع بی‌رویه بیمه‌ها به بهانه‌های غیرمنطقی، این قشر زحمتکش در گرداب محرومیت گرفتار شده‌اند. فعالان کارگری هشدار می‌دهند که بدون اصلاحات فوری، شکاف بین کارگران و تأمین اجتماعی عمیق‌تر خواهد شد.

بازرس مجمع عالی نمایندگان کارگران هشدار داد که هزینه‌های سرسام‌آور مسکن، تا ۸۵ درصد سبد معیشت کارگران را به خود اختصاص داده و رکود تورمی، امنیت شغلی و قدرت خرید این قشر را به شدت تهدید می‌کند. آیا راه‌حلی برای نجات معیشت کارگران وجود دارد؟

در عصر دیجیتال که سرعت و دقت حرف اول را می‌زند، سازمان تأمین اجتماعی ایران با توسعه خدمات غیرحضوری، تحولی بزرگ در فرآیند ثبت و ارسال لیست بیمه کارگران و کارمندان ایجاد کرده است. امروز دیگر نیازی به صف‌های طولانی و مراجعات وقت‌گیر نیست؛ کارفرمایان می‌توانند تنها با چند کلیک، سوابق بیمه‌ای کارکنان خود را ثبت کرده، حق بیمه را پرداخت کنند و حتی گزارش‌های مالی دقیق دریافت نمایند. این تحول به‌ویژه در سال ۱۴۰۴، با توجه به شرایط اقتصادی و الزام به شفافیت بیشتر در محاسبه حقوق بازنشستگی و مزایای درمانی، اهمیتی دوچندان یافته است. از سامانه اینترنتی es.tamin.ir تا نرم‌افزار آفلاین لیست دیسک، ابزارهای نوین به گونه‌ای طراحی شده‌اند که هم کارگاه‌های بزرگ و هم واحدهای کوچک بتوانند به راحتی تکالیف قانونی خود را انجام دهند. اما در کنار این تسهیلات، قوانین سخت‌گیرانه‌ای نیز وجود دارد؛ از جرایم سنگین برای تاخیر در ارسال لیست بیمه گرفته تا الزامات جدیدی همچون درج پایه سنوات و حق تاهل در سوابق بیمه‌ای. این تغییرات نه تنها به عدالت بیشتر در محاسبه حقوق بازنشستگی کمک می‌کند، بلکه از تضییع حقوق کارگران جلوگیری کرده و کارفرمایان را ملزم به مدیریت دقیق‌تر فرآیندهای بیمه‌ای می‌سازد.

در حالی که قانون کار، کارفرمایان را موظف به بیمه‌کردن کارگران می‌کند، برخی با پرداخت مبلغی ناچیز به جای حق بیمه، آینده شغلی و امنیت اجتماعی کارگران را به خطر می‌اندازند. این تخلف آشکار نه‌تنها غیرقانونی است، بلکه کارگران را از حقوق اولیه‌ای مانند درمان، بازنشستگی و حمایت‌های قانونی محروم می‌کند.

نقض ماده ۷ قانون کار به چالشی فراگیر در بازار کار ایران تبدیل شده و بیش از ۶۰ درصد کارگران در مشاغل غیررسمی بدون قرارداد بیمه‌ای فعالیت می‌کنند. این وضعیت نه‌تنها امنیت شغلی کارگران را به خطر انداخته، بلکه با محروم کردن آنها از حقوق اولیه مانند بیمه درمانی و بازنشستگی، بحران‌های اقتصادی و اجتماعی را تشدید کرده است.

در سایه رکود صنعت ساختمان پس از جنگ ۱۲ روزه، کارگران ساختمانی با بحرانی عمیق‌تر از همیشه دست‌وپنجه نرم می‌کنند. بیکاری، نبود بیمه اجتماعی و حوادث مرگبار کار، زندگی این قشر زحمتکش را به مخاطره انداخته است. اکبر شوکت، رئیس کانون عالی انجمن‌های صنفی کارگران ساختمانی، از بی‌توجهی سازمان تأمین اجتماعی به حقوق این کارگران انتقاد می‌کند و خواستار اصلاحات فوری در این حوزه است.

در هفته تأمین اجتماعی، اعضای هیئت مدیره انجمن صنفی کارگران ساختمانی گرگان با مدیرکل و رؤسای شعب تأمین اجتماعی گلستان دیدار کردند تا چالش‌های بیمه‌ای کارگران ساختمانی را بررسی کنند. از نبود سهمیه بیمه تا بازرسی‌های سختگیرانه و معیشت دشوار کارگران، این نشست نشان‌دهنده تلاش برای حل مشکلات دیرینه این قشر زحمتکش بود.

در شرایطی که بحران‌های جنگی اقتصاد کشور را به چالش کشیده، کارگران روزمزد و صاحبان مشاغل خرد در خط مقدم آسیب قرار دارند؛ ناپایداری شغلی، ناتوانی در پرداخت بیمه و عدم حمایت کافی، زنگ خطری برای آینده این قشر محسوب می‌شود.

کارگران ساختمانی، یکی از پرخطرترین و در عین حال کم‌برخوردارترین گروه‌های شغلی کشور، این روزها نه‌تنها با ناامنی شغلی بلکه با قطع بیمه و بی‌توجهی نهادها دست‌وپنجه نرم می‌کنند. طبق اعلام عضو هیأت‌مدیره کانون عالی انجمن‌های صنفی کارگران، بیش از ۳۵۰ هزار کارگر ساختمانی از پوشش بیمه تأمین اجتماعی حذف شده‌اند، آن هم در شرایطی که شغل‌شان هر روز با خطر همراه است.

با وجود صراحت قانون درباره بیمه اجباری از روز نخست اشتغال، میلیون‌ها کارگر در کشور همچنان بدون هیچ‌گونه بیمه‌ای مشغول به کار هستند. این پدیده نه‌تنها نشانه‌ای از بی‌توجهی کارفرمایان، بلکه سندی بر ناکارآمدی بازرسی‌ها و خلأهای اجرایی در وزارت کار است.

کاهش چشمگیر تعداد کارگران ساختمانی بیمه‌شده از یک میلیون به حدود ۶۰۰ هزار نفر، زنگ خطری جدی برای امنیت اجتماعی این قشر است. رئیس انجمن صنفی کارگران ساختمانی کشور از عدم اقدامات موثر در دولت جدید برای جبران این کاهش خبر می‌دهد و تأکید می‌کند که باید هرچه سریع‌تر به وضعیت حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار خانواده‌ی در انتظار بیمه رسیدگی شود.

در سکوت رسانه‌ها و بی‌تفاوتی نهادهای نظارتی، میلیون‌ها کارگر در ایران بدون قرارداد و بیمه مشغول کارند؛ قربانیانی که نه‌تنها از حقوق قانونی خود محروم‌اند، بلکه کوچک‌ترین پشتوانه‌ای برای روزهای سخت ندارند. این بحران بی‌صدا، چهره واقعی بازار کار ایران را عیان کرده است.

روز کارگر امسال هم مانند سال های قبل با وعده هایی از سوی مسئولان همراه بود,یکی از وعده های امسال از سوی سخنگوی دولت بود که بیمه درمانی کارگران تا ۷۵ روز پس از قطع بیمه ادامه دارد.اما کارشناسان می گویند که اجرای این موضوع نیازمند فرآیند قانونی است.

در شرایطی که چالش‌های شناسایی دقیق کارگران واقعی ساختمانی و مدیریت منابع بیمه‌ای در صدر دغدغه‌های سازمان تأمین اجتماعی قرار گرفته، مصطفی سالاری، مدیرعامل این سازمان در نشستی با فعالان حوزه کارگری و مسئولان دولتی، بر لزوم صیانت از منابع بیمه کارگران ساختمانی تأکید کرد. او صراحتاً اعلام کرد که منابع این بخش نه باید صرف حوزه‌ای دیگر شود و نه از سایر بخش‌ها برای جبران کمبود آن استفاده شود؛ موضوعی که به‌گفته او «خط قرمز» سازمان تأمین اجتماعی است.

وزیر تعاون کار و رفاه اجتماعی با اشاره به اینکه در حوزه بیمه کارگری گزارش تکان‌دهنده‌ای استخراج شده است، تصریح کرد: ۱۲ میلیون بیمه شده اجباری تامین اجتماعی در سطح کشور داریم.

در حالی‌که سخنگوی دولت از ادامه بیمه درمانی کارگران تا ۷۵ روز پس از قطع بیمه به‌عنوان "خبر خوب هفته کارگر" یاد کرد، کارشناسان تأمین اجتماعی می‌گویند این وعده نه تنها پشتوانه قانونی ندارد، بلکه در شرایط فعلی قابل اجرا نیست و بیشتر شبیه به وعده‌ای تبلیغاتی است تا سیاستی اجرایی.

هیات دولت حدود یک هفته قبل از آنکه سال ۱۴۰۴ به عنوان سال «سرمایه‌گذاری برای تولید» معرفی شود، در مصوبه‌‌ای ویژه بخش مسکن و ساختمان، «پرداختی سازنده‌‌ها و سرمایه‌گذاران ساختمانی به تامین اجتماعی» را افزایش داد؛ فعالان صنعت ساختمان در تمام طول سال ۱۴۰۳ منتظر بودند «فرمول نادرست و تورم‌‌ساز» مربوط به سهم کارفرما در حق‌‌ بیمه کارگر ساختمانی توسط دولت و مجلس، رسیدگی و اصلاح شود، اما همان فرمول با تغییرات بد برای امسال تصویب شد.

یک فعال کارگری با انتقاد شدید از بی‌توجهی مجلس شورای اسلامی به مطالبات کارگران ساختمانی، هشدار داد که بی‌اعتنایی به بیمه این قشر زحمت‌کش، نه تنها معیشت میلیون‌ها کارگر را با بحران مواجه کرده، بلکه اعتماد آنها به نهاد قانون‌گذار را نیز به خطر انداخته است. داود کشوری، رئیس انجمن صنفی گچکاران استان قم، از عدم اجرای قانون بیمه کارگران ساختمانی و ادامه مشکلات این گروه انتقاد کرد و خواستار اقدام فوری مجلس شد.

روابط عمومی سازمان تأمین اجتماعی نوشت: با توجه به کبیسه بودن سال جاری و اینکه ۳۰ اسفندماه نیز روز کاری محسوب می‌شود، از کلیه کارفرمایان محترم درخواست می‌شود نسبت به ارائه لیست و پرداخت حق بیمه مربوطه، قبل از پایان ماه جاری اقدام نمایند.