مازیار آل بویه / فعال بومگردی
گردشگری فرصتهای بسیاری را برای کسب و کارهای کوچک خانوادگی ایجاد میکند که بیشتر آنها، روابط مستقیم و متقابل میزبان و مهمان را در خانه و املاک خانواده گردشگرپذیر در بردارند.
این حضور و مشارکت از سوی خانواده، برای تجربه و رضایت گردشگر و همچنین برای توسعه پایدار مقصد و جامعه محلی، امری بسیار حیاتی است. یکی از کسب و کارهای کوچک گردشگری که از سال ۱۹۹۴ میلادی به جهانیان معرفی شده و در چند سال گذشته در ایران به شدت در حال توسعه است، ایجاد و توسعه اقامتگاههای بومگردی است.
براساس نخستین تعریف رسمی، اقامتگاه بومی یا اکولوژ امکانات اقامتگاهی گردشگری است که به معیارهایی مانند حفاظت از محیط طبیعی و فرهنگی پیرامون؛ ایجاد کمترین اثر بر محیط طبیعی اطراف اقامتگاه در هنگام ساخت آن؛ استفاده از معماری و مصالح بومی و داشتن بافت فرهنگی و فیزیکی خاص با توجه و هماهنگ با شکل، منظره و رنگ محیط؛ استفاده از سامانههای آبرسانی پایدار و کاهش مصرف آب؛ بکارگیری روشهایی برای بازیافت زبالههای خشک و دفع دیگر انواع زباله بدون آسیبرسانی به محیط؛ استفاده از انرژیهای پایدار به روشهای سنتی و بکارگیری انرژیهای نو با استفاده از وسایل مدرن؛ کار گروهی همراه با بکارگیری جامعه محلی؛ ارائه کارگاهها و برنامههای آموزشی ویژه کارکنان، گردشگران و مالکان اقامتگاهها درباره چگونگی محافظت و برخورد با محیط طبیعی و فرهنگی پیرامون پایبند باشند.
در حقیقت اقامتگاه بومگردی نوعی از محلهای اسکان برای مسافران است که بر خلاف هتلها که ویژگی یکسانی دارند، دارای ویژگی خاص محیطی خود بوده و به نوعی اقامتگاهی بومی و محلی است که به طور عمده در خانههای قدیمی بازسازی شده و با شیوهای که مطلوب برای مسافران باشد، اداره میشوند.
در این اقامتگاهها که به طور تقریبی همگی آنها بهصورت خانوادگی ارائه خدمات میکنند، سعی بر این است مهمانان با شیوه سنتی زندگی در آن محل خاص آشنا شده و از غذاهای محلی آنجا استفاده و در محیطی طبیعی سفر خود را به انجام برساند. این حوزه در ایران نیز چند سالی به انواع اقامتگاههای گردشگری اضافه شده اما فعالان بومگردی در ایران همچنان با مشکلاتی روبهرو هستند. نهادهای متولی از جمله سازمان میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری به تازگی تصمیم گرفتهاند اقامتگاههای بومگردی را طبقهبندی کنند اما برای اجرای این برنامه از اعضای انجمن بومگردی به عنوان فعالان بخش خصوصی این حوزه نظرخواهی نشده است.
همچنین در برخی مناطق اقامتگاهها زیر نظر جامعه هتلداران اداره میشود که در برخی از موارد مشاهده شده هر یک از استانها شرایط و قانون خاص خود را برای اداره اقامتگاههای بومگردی اعمال میکند. به طور کلی اقامتگاههای بومگردی زمانی ساماندهی میشوند که قانونی مناسب و محکم برای چگونگی نحوه اداره و وضعیت این اقامتگاهها وجود داشته باشد و در گام نخست آییننامه معتبری برای ساماندهی اقامتگاههای بومگردی تدوین و تصویب و برای تدوین این آییننامه نظر انجمن بومگردی نیز لحاظ شود. در این بین حمایت دولت از فعالان اقامتگاه بومگردی از ضروریاتی است که در سالهای اخیر در برنامههای حمایتی دولت از بخش گردشگری گنجانده شده است.
از جمله ارائه تسهیلات ۱۰۰ میلیون تومانی به متولیان راهاندازی اقامتگاههای بومگردی، اما این تسهیلات برای برخی به سادگی اختصاص مییابد و دیگران با وجود سابقه کار و تخصص در این حرفه و دوندگیهای بسیار موفق به دریافت این تسهیلات نمیشوند.
از سویی دیگر این وام موجب شده بسیاری بدون دارا بودن دانش و تخصص لازم وارد این عرصه شوند و تمام دارایی خود را در این حرفه سرمایهگذاری کنند، اما به دلیل نداشتن تجربه و تخصص در آن شکست بخورند. در واقع ارائه این تسهیلات موجب شده برخی افرادی که از تخصص و تجربه کافی برای راهاندازی چنین اقامتگاههای برخوردار نیستند نسبت به ورود به این فعالیت ترغیب شوند که گاهی با شکست روبهرو شدهاند. در نهایت میتوان گفت حمایتهای دولت در این راستا باید با توجه به ضوابط قانونی و بدون توجه به روابط اعمال شود.
