مناطق آزاد ایران در ۴ سال گذشته موفق شدند سرمایههای داخلی و خارجی نجومی جذب کنند؛ به طوری که فقط سال گذشته میزان جذب سرمایههای خارجی در مناطق آزاد هفتگانه ایران به ۳ میلیارد دلار رسیده که این رقم نسبت به سرمایههای جذبشده در سال ۹۱(آخرین سال دولت دهم) رشد ۹۶برابری داشته است.
همچنین میزان سرمایهگذاریهای داخلی غیردولتی در سال ۹۵ برای مناطق آزاد هفتگانه ۱۶۱ هزار میلیارد ریال ثبت شده که رکورد جذب سرمایهگذاریهای داخلی در طول ۵ سال گذشته را داشته است.به گزارش پایگاه خبری گسترش،روزنامه گسترش تجارت نوشت:براساس ماده یک قانون چگونگی اداره مناطق آزاد؛ تسریع در انجام امور زیربنایی، عمران و آبادانی، رشد و توسعه اقتصادی، سرمایهگذاری و افزایش درآمد عمومی، ایجاد اشتغال سالم و مولد، تنظیم بازار کار و کالا، حضـور فعال در بازارهای جهانی و منطقه ای، تولید و صادرات کالاهای صنعتی و تبدیلی و ارائه خدمات عمومی اهداف اولیه ایجاد مناطق آزاد تعیین شده است. این درحالی است که متاسفانه در بیشتر تحلیلها و نقدها به طور عمده به ۳ محور صادرات، واردات و سرمایهگذاری در مناطق آزاد و ویژه پرداخته شده، اما باید توجه داشت انجام امور زیربنایی، عمران و آبادانی و رشد و توسعه اقتصادی، تنظیم بازار کار و کالا، ایجاد اشتغال سالم و مولد و افزایش درآمد عمومی از طریق رشد سرمایهگذاریها نیز از جمله اهداف اصلی مناطق آزاد بوده و در تحلیل جامع از عملکرد، پرداختن به همه متغیرهای ناظر بر اهداف تاسیس مناطق آزاد ضروری است. در دورهای از تشدید تحریمها سهم مناطق آزاد از بازارهای جهانی و جذب سرمایهگذاریهای خارجی، صادرات محصولات بومی و در نهایت درآمدزاییها کاهش یافت؛ اما پس از برجام شاهد ترافیک سفرهای هیاتهای تجاری و اقتصادی به مناطق آزاد بود به طوری که این مناطق به محل ورود به بازارهای ایران تبدیل شدند. در همین مدت زمان کوتاهی که از عمر برجام میگذرد، مناطق آزاد توانستند به ترمیم و بهبود اقتصاد خود بپردازند تا جایی که براساس گفته «اکبر ترکان» مشاور رئیسجمهوری و دبیر شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی در ۴ سال گذشته ۳ میلیارد دلار سرمایه خارجی در ۷ منطقه به ثبت رسید که ۲۰ درصد این رقم از سرمایهگذاریها در بخشهای مختلف اقتصادی ۷منطقه عملیاتی و اجرایی شدند. سهم ۱۶۱ هزار میلیارد ریالی مناطق آزاد ثبات اقتصادی و پیشبینیپذیر شدن بازارهای مختلف کشورمان، مهمترین ارمغان و دستاورد دولت یازدهم به شمار میرود. این دستاورد توانست اعتماد از دسترفته بخش خصوصی به دنبال نوسانهای شدید ارز در سالهای ۹۰ و ۹۱ و بحران اقتصادی همان سالها را احیا کند و میزان جذب سرمایههای فعالان اقتصادی و بخش خصوصی در مناطق آزاد کشورمان صاحب رکورد جدیدی شود به طوری که فقط سال گذشته ۱۶۱ هزار میلیارد ریال سرمایه داخلی در ۷ منطقه آزاد کشورمان جذب شد. این در حالی است که میزان جذب سرمایههای داخلی در پایان سال ۹۱ در مناطق آزاد حدود ۳۰ هزار میلیارد ریال بوده است. مجموع میزان سرمایهگذاری داخلی بخش غیردولتی در منطقه آزاد کیش، از سال ۹۱ تا ۹۵ سیر صعودی داشته به طوری که در سال ۹۱ میزان این سرمایهگذاری ۱۱/۷۶۹ میلیارد ریال، سال ۹۲ ؛۱۳/۲۸۰ میلیارد ریال بوده است. اما پس از آن شاهد رشد سرمایهگذاریها در این جزیره اقتصادی هستیم به طوری که در سال ۹۳ میزان این سرمایهگذاری به ۲۴/۹۳۰ میلیارد ریال و در سال ۹۴ به ۲۸/۷۷۰میلیارد ریال رسید، اما بیشترین رشد مجموع میزان سرمایهگذاری داخلی بخش غیردولتی در منطقه آزاد کیش مربوط به سال گذشته میشود. در منطقه آزاد قشم هر چند در سالهای ۹۱ و ۹۲ میزان سرمایهگذاری داخلی رقم بیش از ۸ هزار میلیارد ریال را نشان میدهد اما در سال ۹۳ این منطقه با افت حدود ۵ هزار میلیارد ریالی روبهرو شد و به رقم ۲/۹۲۴ میلیارد ریال رسید تا اینکه سال گذشته شاهد رشد جهشی میزان سرمایهگذاری داخلی بخش غیردولتی درمنطقه آزاد قشم بودیم به طوری که در یک سال رقم جذب سرمایهگذاریها به ۹/۹۲۹ میلیارد ریال رسید و رکورد سالهای ۹۱ و ۹۲ را هم پشت سر گذاشت. در منطقه آزاد چابهار هم میزان جذب سرمایهگذاریهای داخلی بخش غیردولتی در بازه زمانی سالهای ۹۱ تا ۹۵ با نوسانهای قابل توجهی روبهرو بوده است. بیشترین نوسان در میزان سرمایهگذاریهای جذب شده در چابهار را در سال ۹۳ مشاهده میکنیم به طوری که سرمایهگذاری داخلی بخش غیردولتی در این سال در این منطقه به۱۰۲ میلیارد ریال میرسد. اما در سال ۹۴ با افت شدید سرمایهگذاریها در این منطقه روبهرو شدیم و افت اعداد و ارقام تا سال ۹۵ هم ادامه داشت. منطقه آزاد ماکو نیز روند رو به رشدی در حوزه جذب سرمایهگذاریهای داخلی بخش غیردولتی داشته است. میزان جذب سرمایهگذاریهای داخلی هم در منطقه آزاد ارس از سالهای ۹۰ تا ۹۴ یک روند مثبت و رو به رشد بوده است. در سال ۹۴ میزان سرمایهگذاریها در این منطقه ۲۱/۹۹۵ میلیارد ریال بوده که این رقم در سال گذشته به ۹/۱۸۳ میلیارد ریال کاهش پیدا کرد. گزارشهای رسمی نشان میدهد سرمایهگذاری داخلی بخش غیردولتی در منطقه آزاد اروند روند رو به رشد داشته به طوری که میزان سرمایهگذاری در سال ۹۱، ۲/۶۷۸ میلیارد ریال بوده این رقم در سال بعد آن کاهش پیدا کرد و به ۱/۱۵۶ میلیارد ریال رسید اما دوباره روند رو به رشد را آغاز کرد به طوری که در نهایت در سال گذشته این رقم ۳۴/۴۰۰میلیارد ریال ثبت شد. همچنین در منطقه آزاد انزلی رقم جذب سرمایهگذاریهای داخلی به جز در سال ۹۲ در سایر سالها در این بازه زمانی رو به رشد بوده و در سال ۹۵ مجموع میزان سرمایهگذاری بخش غیردولتی بیش از ۳۷ میلیارد ریال ثبت شده است. در نهایت مجموع میزان سرمایهگذاریهای انجام شده در بخش داخلی غیردولتی در سال ۹۵ برای مناطق آزاد هفتگانه ۱۶۱ هزار میلیارد ریال ثبت شده که رکورد جذب سرمایهگذاریهای داخلی در طول ۵ سال گذشته را داشته است. رشد سرمایهگذاری خارجی جذب سرمایههای خارجی در مناطق آزاد کشورمان از ۳۲ میلیون دلار در سال ۹۱ به بیش از ۳ هزار میلیون دلار در پایان سال ۹۵ رسید. در حالی که جذب سرمایههای خارجی در منطقه آزاد کیش از ۳۰ میلیون دلاری در سال ۹۱ نزدیک به صفر در سال ۹۲ رسیده بود این منطقه توانسته در سال گذشته میزان جذب سرمایهگذاری خارجی را به ۱۰۴ میلیون دلار برساند. در حالی که رقم جذب سرمایهگذاری خارجی قشم در سالهای ۹۱ و ۹۲ بین ۲ و صفر میلیون دلار بوده این رقم سال گذشته با افزایش قابل توجهی مواجه بوده است. در منطقه آزاد چابهار هم بهترین عملکرد در حوزه جذب سرمایهگذاری خارجی در سال ۹۳ با رکورد جذب سرمایهگذاری ۳۸ میلیون دلاری به ثبت رسیده و پس از آن روند کاهشی بوده و در سال ۹۵ به ۱۴ میلیون دلار رسیده است. در منطقه آزاد انزلی هم هر چند میزان جذب سرمایهگذاریهای خارجی در سالهای ۹۱، ۹۲، ۹۳ صفر درصد بوده، اما از سال ۹۴ به بعد روند جذب سرمایهگذاریها مثبت میشود و در سال ۹۴ رقم جذب سرمایهگذاریهای خارجی به ۱۳ میلیون دلار و در سال ۹۵ به ۴۰ میلیون دلار افزایش مییابد. منطقه آزاد اروند هم بهترین عملکرد در حوزه جذب سرمایهگذاریهای خارجی را در سال ۹۵ با جذب ۱۰۶ میلیون دلار ثبت کرده که این روند جذب سرمایهگذاریهای خارجی در طول ۵ سال همواره مثبت بوده است. منطقه آزاد ارس بیشترین جذب سرمایهگذاری خارجی را در سال ۹۳ با رقم ۵۵۲ میلیون دلاری داشت این در حالی است میزان سرمایهگذاریهای جذب شده در ارس درسال ۹۱ صفر درصد بوده، اما در نهایت این اعداد و ارقام با فراز و نشیبهایی در سال ۹۵ به ۱۱۹ میلیون دلار رسید. منطقه آزاد ماکو هم بیشترین جذب سرمایهگذار خارجی را در سال ۹۴ با ۱۰۶۲ میلیون دلار به ثبت رسانده البته پس از آن با کاهش جذب سرمایهگذاری خارجی روبهرو شده به طوری که این رقم به ۱۲۰ میلیون دلار رسید. در حالی که مجموع میزان جذب سرمایهگذاری خارجی در مناطق آزاد هفتگانه کشورمان در سال۹۱؛۳۲ میلیون دلار بود و در سال ۹۲ به ۲۷ میلیون دلار رسید این آمار با جهشی در سال گذشته مواجه بوده است. مهمترین شاخصهای کارکردی محمود بازاری، مدیرکل دفتر توسعه صادرات کالا سازمان توسعه تجارت ایران معتقد است: تاسیس مناطق آزاد با اهداف تجاری و صنعتی بهعنوان دو رکن و خطمشی اصلی شکل گرفت و واقعیت کارکردی مناطق آزاد و تجربه دیگر کشورها نشان میدهد وجوه فعالیتها و جهتگیریهای تجاری و صنعتی، مهمترین شاخصهای کارکردی آنها برای جذب سرمایهگذاری و رونق اقتصادی کشورها از طریق ایجاد مناطق آزاد بوده است. وی در گفتوگو با «گسترش تجارت» میگوید: اگر قرار باشد اهداف و برنامههای پیشبینی در گذشته برای این مناطق به نتیجه مطلوب برسد، شایستهتر این است که اداره این مناطق و تبیین ساختار تشکیلاتی آنها در راستای تجربههای جهانی، به حوزه تجارت کشور منتقل شود زیرا بهترین و اثربخشترین مدل توسعه مناطق آزاد جهان ناشی از تعیین جهتگیریهای هدفمند تجاری و تلفیق راهبردهای جذب سرمایهگذاری و توسعه صادرات برای آنهاست. قیاس نکنیم جعفر آهنگران، معاون شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی د رگفتوگو با خبرنگار ما با بیان اینکه از ۴سال گذشته تا به امروز مناطق آزاد نقش موثری در توسعه اقتصای کشور داشتهاند، اظهار میکند: نباید مناطق آزاد ایران را با دیگر کشورها قیاس کنیم زیرا شرایط اقتصادی کشورها با یکدیگر متفاوت است. وی معتقد است: مناطق آزاد از مهمترین فاکتورهای تحقق اقتصاد مقاومتی هستند و با حمایتهای قابل توجه دولت از این مناطق باید صادرات این بخش را بیش از پیش بیشتر کرد. ترغیب صنعتگران به سرمایهگذاری مجید کیانپور، عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی نیز با اشاره به اینکه در مناطق آزاد، فعالیتهای تجاری بر تولید غلبه کردهاند، میگوید: در نتیجه این مناطق باید برونمحور باشند و با استفاده از اقتصاد داخلی، فعالیتهای دانشبنیان و احیای صنعت گردشگری بهویژه در بخش درمانی بتوانند در اقتصاد کشور نقشآفرینی کنند. وی ادامه میدهد: ما باید با استفاده از ظرفیت مناطق آزاد، صنعتگران و تولیدکنندگان را به سرمایهگذاری و فعالیت ترغیب کنیم تا کالای خود را در آنجا تولید و از همان منطقه به سایر کشورها صادر کنند، اما اکنون این مناطق تبدیل به محلی برای ورود کالا شده که باید با رویکرد دانشبنیانمحور و جذب سرمایهگذاریهای خارجی از ظرفیت این مناطق استفاده کرده و آنها را تبدیل به پایگاههای صادراتی کنیم. فایده ملی و منطقهای تحلیل شود جمال رازقی، رئیس اتاق بازرگانی شیراز با بیان اینکه تاسیس مناطق آزاد تجاری- صنعتی و ویژه اقتصادی یکی از راهکارهای توسعه کشورها با استفاده از استراتژی بروننگر و بهرهگیری از فرصتهای موجود در نظام اقتصاد جهانی است، اظهار میکند: ایجاد مناطق آزاد و ویژه اقتصادی نیاز به ملزومات و زیرساختهای مناسبی دارد که اگر موردتوجه قرار نگیرد میتواند آثار نامطلوبی بر مناطق همجوار و منافع کلان اقتصادی کشور به جا بگذارد. وی ادامه میدهد: برای ایجاد هر منطقه جدید، باید تحلیل هزینه و فایده ملی و منطقهای انجام شود. به گفته رازقی، کمبود زیرساختهای لازم، توسعه نیافتن سرمایهگذاری، توسعه نیافتن صادرات، مبادی ورود کالای قاچاق و کاهش اشتغال از مشکلاتی هستند که مناطق آزاد و ویژه اقتصادی با آنها روبهرو است.
