مبلغ کالابرگ ۱۴۰۵ برخلاف حرف و حدیثهای ابتدای سال تغییری نکرد و همانند زمستان سال گذشته، اعتبار یک میلیون تومانی به ازای هر نفر در خردادماه سال جاری به حساب سرپرستان خانوار واریز شد.
با این حال، درباره آینده این طرح حمایتی سه دیدگاه متفاوت مطرح شده است. سازمان برنامه و بودجه حذف دهکهای بالای درآمدی از فهرست دریافتکنندگان کالابرگ را پیشنهاد میکند. وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی این ایده را عملی نمیداند و اساساً شیوه دهکبندی خانوارهای ایرانی را بدون اشکال نمیبیند. در مقابل، وزارت اقتصاد بر این باور است که افزایش مبلغ کالابرگ باید تنها برای دهکهای پایین درآمدی انجام شود.
سازمان برنامه و بودجه از دشواری تأمین منابع مالی طرح کالابرگ سخن میگوید. حمید پورمحمدی، رئیس این سازمان، اخیراً با اشاره به پیشنهادهای مطرحشده برای افزایش ۵۰ درصدی اعتبار کالابرگ الکترونیکی اعلام کرد که اجرای چنین طرحی نیازمند تزریق ۵۰۰ همت منابع جدید است؛ رقمی که به گفته او در ساختار فعلی اقتصاد کشور امکان تأمین آن وجود ندارد و حتی تأمین منابع فعلی این طرح نیز با دشواری همراه است.
راهکار پیشنهادی پورمحمدی برای عبور از این محدودیت مالی، تغییر در ساختار پرداخت کالابرگ است. از نگاه سازمان برنامه و بودجه، ضرورتی ندارد که هر ۱۰ دهک درآمدی کشور از این طرح بهرهمند شوند. بر همین اساس، سناریوی پیشنهادی این سازمان اختصاص منابع به شش یا هفت دهک نخست جامعه و حذف دهکهای بالای درآمدی از فهرست دریافتکنندگان است.
این پیشنهاد با واکنش وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مواجه شد. یعقوب اندایش، معاون رفاه و امور اقتصادی وزیر تعاون، در موضع مخالفت با این طرح قرار گرفت. او با اشاره به دوران توزیع یارانه پنهان توضیح داد که در گذشته دهکهای پردرآمد به دلیل مصرف بیشتر، بیشترین بهره را از یارانهها میبردند؛ اما اکنون همه افراد به میزان یک میلیون تومان اعتبار کالابرگ دریافت میکنند و هزینههای مازاد بر این اعتبار را باید از منابع شخصی خود پرداخت کنند.
به گفته اندایش، یکی از مهمترین دلایل حفظ ترکیب فعلی دریافتکنندگان کالابرگ، واقعیتهای موجود در ساختار اجتماعی کشور است. وی معتقد است حضور دهکهای میانی و بخشی از دهکهای بالاتر در این طرح به افزایش همراهی اجتماعی و سیاسی کمک میکند. از نگاه وزارت تعاون، بسیاری از کارمندان و بازنشستگان با وجود قرار گرفتن در دهکهای هشتم، نهم و حتی بخشی از دهک دهم، الزاماً از درآمد بالایی برخوردار نیستند.
معاون وزیر تعاون اجرای ایده حذف گسترده دهکها را نه امکانپذیر میداند و نه از منظر کارشناسی قابل دفاع. به گفته او، اختلاف درآمدی قابل توجهی میان دهکهای هفتم تا نهم وجود ندارد و حتی بخش بزرگی از دهک دهم نیز تفاوت چشمگیری با دهک نهم ندارد. بنابراین، وزارت تعاون با حذف بخشی از دهکها از طرح کالابرگ موافق نیست.
وی همچنین به چالش بزرگ تفکیک دقیق دهکهای درآمدی اشاره کرد و گفت اگر هم قرار باشد گروهی از این چرخه خارج شوند، تعداد آنها بسیار محدود خواهد بود. به این ترتیب، در صورت اجرای ایده حذف، از جمعیت ۸۷.۵ میلیون نفری دریافتکنندگان کالابرگ تنها حدود ۲۵۰ هزار نفر از فهرست کنار گذاشته خواهند شد.
همزمان با مخالفت وزارت تعاون، علی مدنیزاده، وزیر اقتصاد، راهکار متفاوتی را برای آینده کالابرگ و حمایت از دهکهای پایین مطرح کرده است. نسخه پیشنهادی وزارت اقتصاد بر مبنای توزیع نامتقارن منابع طراحی شده است.
بر اساس این پیشنهاد، افزایش یکسان مبلغ کالابرگ برای همه دهکها منتفی خواهد بود و برنامههایی در دست بررسی قرار دارد که براساس آن افزایش اعتبار تنها شامل دهکهای پایین درآمدی شود.
مدنیزاده تأکید کرده است که دولت در حال تأمین منابع لازم برای افزایش مبلغ کالابرگ است و با رفع محدودیتها و بهبود شرایط فروش نفت، وضعیت منابع مالی روشنتر خواهد شد.
اگرچه وزیر اقتصاد به صورت مستقیم از حذف قطعی چهار دهک سخنی نگفته است، اما در موضعگیریهای او بهوضوح میتوان سیاست ثابت ماندن مبلغ کالابرگ برای دهکهای بالاتر و تمرکز افزایش اعتبار برای دهکهای پایین را مشاهده کرد.
