کالابرگ یک‌میلیونی اگرچه نام «سبد باز» را یدک می‌کشد، اما در میدان خرید، محدودیت اعتبار و قیمت‌ها آن را به انتخابی میان تنها دو تا سه قلم کالای ضروری تبدیل کرده است؛ تجربه‌ای که نشان می‌دهد تنوع قفسه‌ها به دلیل قدرت پایین خرید، به سفره مردم راه پیدا نمی‌کند.

نماینده مردم بابل در مجلس دوازدهم در واکنش به سخنان سخنگوی دولت مبنی بر اینکه استقبال مردم از کالابرگ نشان‌دهنده موفقیت دولت در اجرای این طرح است، گفت: نمی‌توان صرفاً بر اساس میزان استقبال مردم، اجرای کالابرگ را موفق ارزیابی کرد.

وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی روز دوشنبه اعلام کرد: افرادی که در دهک ۱۰ درامدی هستند، محذوفین یارانه نقدی یا افرادی که از ابتدا یارانه نمی گرفتند یا در سال ۹۲ منصرف شده بودند، برای درخواست کالابرگ به سایت https://hemayat.sfara.ir مراجعه کنند.

معاون رفاه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی از امکان تحویل رایگان سبد کالای شیوه دوم کالابرگ درب منازل خبر داد و گفت متقاضیانی که این روش را انتخاب کرده‌اند، می‌توانند بدون پرداخت هزینه حمل‌ونقل، کالاهای خود را از طریق فروشگاه‌های اینترنتی طرف قرارداد دریافت کنند.

در آستانه آغاز مرحله دوم تخصیص کالابرگ الکترونیکی از ۱۵ بهمن‌ماه، مشاهدات میدانی از برخی فروشگاه‌های بزرگ عرضه‌کننده این طرح نشان می‌دهد که اگرچه کمبود گسترده‌ای در اقلام اساسی وجود ندارد، اما محدودیت تنوع کالا، کمبود مقطعی گوشت و مرغ، ابهام در قیمت‌گذاری و گلایه از کیفیت برخی اقلام، همچنان به دغدغه جدی بخشی از شهروندان تبدیل شده است.

در حالی که مرحله نخست اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی با وجود مشارکت گسترده مردم، با ابهامات، ناهماهنگی‌ها و گلایه‌هایی از سوی برخی مشمولان و فروشگاه‌ها همراه بوده، دولت از آغاز مرحله دوم این طرح از ۱۵ بهمن‌ماه خبر داده است؛ مرحله‌ای که کارشناسان تأکید دارند بدون رفع ایرادهای پیشین، اطلاع‌رسانی شفاف و نظارت میدانی مؤثر، می‌تواند بار دیگر به سردرگمی و نارضایتی عمومی منجر شود.

رئیس مرکز بازرسی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با تأکید بر غیرقانونی بودن دریافت کارمزد از دارندگان کالابرگ، از برخورد قاطع با فروشگاه‌های متخلف خبر داد. سجاد سنگسری اعلام کرد هرگونه کسر مبلغ اضافی از کارت‌های کالابرگ، از جمله بابت کارمزد یا اعلام موجودی، تخلف محسوب شده و مردم می‌توانند تخلفات را از طریق سامانه‌های رسمی گزارش دهند.

اتاق تعاون استان تهران در راستای اجرای طرح کالابرگ الکترونیک، دستور جذب و توزیع سهمیه برنج هندی ویژه تعاونی‌ها را صادر کرد. تعاونی‌های مشمول می‌توانند مراحل تخصیص سهمیه اعضای خود را از طریق اتاق تعاون استان پیگیری کنند. این اقدام با هدف مدیریت بهینه توزیع کالاهای اساسی، حمایت از شبکه تعاونی‌ها و تأمین پایدار اقلام مصرفی خانوارها انجام می‌شود و نشان‌دهنده نقش مهم بخش تعاون در تنظیم بازار و کاهش هزینه‌های خانوار است.

افزایش بی‌سابقه قیمت روغن و دیگر کالاهای اساسی پس از حذف ارز ترجیحی، بسیاری از مشاغل خانگی و کسب‌وکارهای کوچک را زمین‌گیر کرده و قدرت خرید خانوارها را به شدت کاهش داده است. کارشناسان و فعالان صنفی می‌گویند اعتبار یک میلیون تومانی کالابرگ دولت برای هر فرد در برابر رشد قیمت‌ها ناچیز است و خانواده‌ها تنها می‌توانند چند قلم محدود کالا خریداری کنند. در این میان، زنان سرپرست خانوار که سال‌ها با تولید مواد غذایی خانگی امرار معاش می‌کردند، از کاهش شدید مشتری و افزایش هزینه تولید شکایت دارند.

مرحله دوم طرح کالابرگ الکترونیکی از ۱۵ بهمن‌ماه آغاز می‌شود؛ طرحی که این‌بار علاوه بر زمان‌بندی جدید برای دهک‌های مختلف، با امکان انتقال اعتبار مصرف‌نشده، خرید آزاد ۱۱ قلم کالای اساسی و حتی قابلیت لغو یکی از روش‌های خرید همراه شده است؛ در حالی‌که هم‌زمان، موجی از انتقادات و پویش‌های مردمی درباره عدالت توزیع، کاهش حمایت‌ها پس از حذف ارز ترجیحی و لزوم افزایش اعتبار کالابرگ در فضای عمومی و مجلس شکل گرفته است.

با آغاز مرحله جدید پرداخت کالابرگ الکترونیک به مبلغ ماهانه یک میلیون تومان، بسیاری از خانوارها با ابهاماتی درباره وضعیت دریافت این یارانه غیرنقدی روبه‌رو شده‌اند. مهم‌ترین پرسش، مربوط به افرادی است که کالابرگ آن‌ها شارژ نشده و در عین حال متقاضی دریافت کمک معیشتی دولت هستند؛ موضوعی که وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی جزئیات آن را تشریح کرده است.

مرحله دوم طرح کالابرگ الکترونیکی با اعلام رسمی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی وارد فاز اجرا می‌شود؛ طرحی که از ۱۵ بهمن‌ماه برای دهک‌های اول تا سوم آغاز خواهد شد و به‌تدریج سایر خانوارها را نیز پوشش می‌دهد. طبق این اعلام، تمامی یارانه‌بگیران فعلی و حتی حذف‌شدگان یک سال اخیر، بدون نیاز به ثبت‌نام، مشمول این طرح هستند.

پس از تلاش دشمنان ایران برای ایجاد بحران غذا و کمبود کالا‌های اساسی در پی جنگ ۱۲ روزه و فشار اقتصادی، دولت با مدیریت سریع واردات، توزیع و اجرای کالابرگ الکترونیکی، نه‌تنها مانع قحطی شد، بلکه تأمین نیاز خانوار‌ها تا پایان سال تضمین شد. حالا قفسه‌ها پر و بازار آرام است و پروژه «قحطی‌سازی» دشمن شکست خورد.

جدیدترین آمار ارائه شده در جلسه اخیر سران سه قوه به ریاست رئیس‌جمهوری و با حضور رئیس بانک مرکزی نشان می‌دهد که تاکنون ۲۵ میلیون خانوار از طرح کالابرگ یک‌میلیون تومانی بهره‌مند شده‌اند و مجموع ارزش تخصیص یافته در این طرح به ۷۲ همت رسیده است. با این حال، باورهای اشتباه و ابهامات شهروندان درباره کالابرگ همچنان وجود دارد؛ بسیاری تصور می‌کنند یک میلیون تومان برای تأمین یازده قلم کالای اساسی کافی است، در حالی که این رقم تنها ما‌به‌التفاوت قیمت قبل و بعد حذف ارز ترجیحی را پوشش می‌دهد و کالابرگ صرفاً یک کمک هزینه معیشتی است، نه تأمین کامل هزینه کالاها.

طرح کالابرگ الکترونیکی که اکنون نزدیک به ۸۰ میلیون ایرانی را پوشش می‌دهد، تجربه‌ای موفق در اصلاح نظام یارانه‌ای کشور محسوب می‌شود؛ تا پایان روز اول بهمن، ۷۲ میلیون نفر به ارزش ۶۷ هزار میلیارد تومان از این طرح استفاده کرده‌اند و این موفقیت نشان می‌دهد که انتقال یارانه‌ها از ابتدای زنجیره به مصرف‌کننده نهایی، اعتماد عمومی را جلب کرده و قدرت خرید خانوارها را حفظ کرده است.

در پی نگرانی‌ها درباره احتمال کمبود کالا و افزایش قیمت‌ها، دولت و مجلس با تشکیل یک کارگروه مشترک، سازوکار اجرایی کالابرگ و تأمین کالاهای اساسی را به‌طور ویژه زیر نظر گرفته‌اند؛ اقدامی که به گفته عضو کمیسیون کشاورزی مجلس، با هدف جلوگیری از اختلال در تأمین نهاده‌های دامی، کنترل قیمت‌ها و کاهش فشار معیشتی بر مردم انجام می‌شود.

بررسی نظرات و پیام‌های ثبت‌شده شهروندان ذیل گزارش «ابهام در روش دوم طرح کالابرگ» نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از مشمولان، این شیوه را ناخواسته و بر اثر اطلاع‌رسانی ناقص انتخاب کرده‌اند؛ انتخابی که حالا به بن‌بست خورده، چرا که هیچ گزینه یا کد مشخصی برای لغو آن در نظر گرفته نشده و همین موضوع، نگرانی و سردرگمی گسترده‌ای میان مردم ایجاد کرده است.

پس از حذف سیاست ارز ترجیحی که سال‌ها به عنوان ابزار حمایت اقتصادی و در نهایت منبع فساد و رانت در ایران شناخته می‌شد، دولت تصمیم گرفته است یارانه را به صورت نقدی و کالا برگ مستقیم به مصرف‌کننده نهایی واریز کند. اقتصاددانان معتقدند ارائه کالابرگ اقدامی مناسب و کاربردی در شرایط تحریم و فشار معیشتی است، اما نحوه توزیع یارانه همچنان محل بحث و دو رویکرد متفاوت است.

کارگران و خانواده‌های آن‌ها نسبت به ابهامات روش دوم طرح کالابرگ انتقاد دارند و می‌گویند ثبت نام و دریافت بسته کالا در این طرح با مشکلات زیادی همراه است. بسیاری از فروشگاه‌ها هنوز از نحوه اجرای طرح اطلاع ندارند و متقاضیان، با وجود ثبت نام، نتوانسته‌اند از خدمات کالابرگ استفاده کنند. وزارت رفاه اعلام کرده است که ثبت نام از ۲۸ دی تا ۱۰ بهمن از طریق کد دستوری #۱۴۶۳۵۰۰ و انتخاب گزینه ۵ امکان‌پذیر است، اما همچنان ابهامات جدی وجود دارد.

معاون وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرد هموطنان دهک دهم درآمدی که هنوز کالابرگ آن‌ها شارژ نشده است، باید درخواست خود را ابتدا در سامانه ثبت احوال ثبت کنند تا پس از صحت‌سنجی، اعتبار کالابرگ آن‌ها شارژ شده و امکان خرید از ۲۶۰ هزار فروشگاه فعال فراهم شود. تاکنون از ۶ میلیون هموطنی که یارانه دریافت نمی‌کردند، تنها یک میلیون نفر اقدام به ثبت درخواست کرده‌اند.