ابلاغیه جدید بیمه مرکزی / شرکت‌های بیمه موظف به ارائه پوشش اختیاری جنگ شدند

در شرایطی که تنش‌ها و درگیری‌های نظامی می‌توانند در مدت کوتاهی خسارت‌های گسترده‌ای به دارایی‌های شهروندان و زیرساخت‌های اقتصادی وارد کنند، نقش بیمه در کاهش پیامدهای مالی این بحران‌ها بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. در همین چارچوب، فراهم شدن امکان افزودن «پوشش جنگ» به برخی بیمه‌نامه‌ها، گامی مهم برای افزایش سطح حمایت از اموال و دارایی‌های مردم و فعالان اقتصادی محسوب می‌شود.

وزارت امور اقتصادی و دارایی با هماهنگی بیمه مرکزی اعلام کرده است که شرکت‌های بیمه می‌توانند پوشش خسارت‌های ناشی از جنگ و درگیری‌های مسلحانه را به‌صورت الحاقیه به بیمه‌نامه‌های مختلف اضافه کنند. این پوشش به شکل اختیاری ارائه می‌شود و بیمه‌گذاران می‌توانند با توجه به شرایط و ارزیابی خود از ریسک، آن را خریداری کنند.

اهمیت این تصمیم از آنجا ناشی می‌شود که در اغلب بیمه‌نامه‌های متعارف در سراسر جهان، خطر جنگ در فهرست استثناهای بیمه قرار دارد. به بیان دیگر، در حالت عادی اگر خانه، خودرو یا یک واحد صنعتی بر اثر عملیات نظامی، بمباران یا حمله موشکی آسیب ببیند، شرکت بیمه تعهدی برای پرداخت خسارت ندارد؛ مگر آنکه پوشش مربوط به خطر جنگ به طور جداگانه به بیمه‌نامه افزوده شده باشد.

به همین دلیل، امکان خرید چنین پوششی برای بسیاری از شهروندان و صاحبان کسب‌وکار اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند، زیرا می‌تواند بخشی از خسارت‌های احتمالی در شرایط بحرانی را جبران کند و از فشار اقتصادی ناشی از این حوادث بکاهد.

بر اساس اعلام بیمه مرکزی، این پوشش می‌تواند در طیف متنوعی از بیمه‌نامه‌ها ارائه شود. از جمله بیمه آتش‌سوزی منازل مسکونی، بیمه‌های صنعتی و غیرصنعتی، بیمه بدنه خودرو، بیمه مسئولیت متصدیان حمل‌ونقل داخلی و حتی برخی بیمه‌های زندگی از جمله حوزه‌هایی هستند که امکان اضافه شدن پوشش جنگ به آن‌ها فراهم شده است.

کارشناسان صنعت بیمه معتقدند که چنین پوششی به‌ویژه برای دارایی‌هایی که بیشترین احتمال خسارت را در شرایط درگیری دارند، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. برای مثال، خودروها و واحدهای مسکونی از جمله دارایی‌هایی هستند که در صورت وقوع حملات نظامی یا عملیات خرابکارانه ممکن است بیشترین آسیب را ببینند.

در بسیاری از شهرهای ایران، بیشتر منازل تنها تحت پوشش بیمه آتش‌سوزی یا زلزله قرار دارند. در این بیمه‌نامه‌ها معمولاً بندی وجود دارد که خسارت‌های ناشی از جنگ، شورش، اغتشاشات یا عملیات نظامی را از تعهدات بیمه‌گر مستثنا می‌کند. بنابراین در صورت وقوع چنین حوادثی، بیمه‌گذار بدون داشتن پوشش اضافی عملاً امکان دریافت خسارت نخواهد داشت.

افزوده شدن پوشش جنگ به بیمه‌نامه‌ها می‌تواند این خلأ را تا حد زیادی برطرف کند و دامنه حمایت بیمه‌ای از دارایی‌های مردم را گسترش دهد. به گفته کارشناسان، این اقدام به‌ویژه در شرایطی که نگرانی‌های عمومی درباره امنیت دارایی‌ها افزایش می‌یابد، می‌تواند به ایجاد احساس اطمینان بیشتر در جامعه کمک کند.

از سوی دیگر، بیمه تنها ابزاری برای جبران خسارت‌های مالی نیست بلکه نقش مهمی در حفظ ثبات اقتصادی نیز ایفا می‌کند. در دوره‌های بحران، اگر خسارت‌های گسترده بدون پشتوانه بیمه‌ای رخ دهد، فشار مالی سنگینی بر خانواده‌ها، کسب‌وکارها و حتی دولت وارد خواهد شد.

در مقابل، وجود پوشش‌های بیمه‌ای مناسب می‌تواند بخشی از این فشار را جذب کند و به تداوم فعالیت‌های اقتصادی کمک کند. به همین دلیل در بسیاری از کشورها، توسعه پوشش‌های بیمه‌ای مرتبط با بحران‌ها و ریسک‌های بزرگ یکی از محورهای مهم سیاست‌گذاری اقتصادی محسوب می‌شود.

برخی کشورها حتی برای افزایش دسترسی مردم به این نوع پوشش‌ها، از حمایت‌های دولتی استفاده می‌کنند. در اروپا برای نمونه، شرکت‌های بزرگ بیمه با همکاری دولت‌ها طرح‌هایی برای پوشش خطرات ناشی از جنگ یا درگیری‌های داخلی ارائه کرده‌اند. این پوشش‌ها معمولاً با شرایط ویژه و گاه با حمایت‌های مالی دولت عرضه می‌شوند تا امکان استفاده از آن برای طیف وسیع‌تری از شهروندان فراهم شود.

در ایران نیز تصمیم اخیر برای فراهم شدن امکان عرضه پوشش جنگ را می‌توان در همین چارچوب ارزیابی کرد. مقام‌های صنعت بیمه می‌گویند هدف از این اقدام آن است که ابزارهای مدیریت ریسک در اختیار مردم و فعالان اقتصادی قرار گیرد تا بتوانند با آمادگی بیشتری با شرایط نامطمئن روبه‌رو شوند.

بهروز بستگانی، رئیس مرکز تدوین مقررات بیمه مرکزی، در توضیح این سیاست گفته است که بیمه مرکزی در دوره‌های پیشین نیز امکان خرید الحاقیه پوشش جنگ را برای بیمه‌نامه‌ها فراهم کرده بود و اکنون نیز با توجه به شرایط موجود، این موضوع بار دیگر مورد تأکید قرار گرفته است.

به گفته او، اگر بیمه‌گذاران این پوشش را به بیمه‌نامه خود اضافه کرده باشند، در صورت وقوع خسارت‌های ناشی از جنگ، شرکت‌های بیمه موظف هستند بر اساس شرایط قرارداد خسارت‌ها را بررسی و پرداخت کنند.

او همچنین تأکید کرده که فعالیت شرکت‌های بیمه تحت نظارت دقیق بیمه مرکزی انجام می‌شود و سازوکارهای بیمه اتکایی نیز برای حمایت از شرکت‌ها در برابر خسارت‌های سنگین در نظر گرفته شده است.

بیمه اتکایی به این معناست که شرکت‌های بیمه بخشی از ریسک‌های بزرگ خود را به بیمه‌گران دیگر منتقل می‌کنند تا در صورت وقوع خسارت‌های گسترده، توان مالی لازم برای پرداخت آن‌ها حفظ شود. در ایران نیز بیمه مرکزی از طریق این سازوکار نقش پشتیبان را برای شرکت‌های بیمه ایفا می‌کند.

با این حال، کارشناسان صنعت بیمه توصیه می‌کنند که بیمه‌گذاران پیش از خرید پوشش جنگ، جزئیات قرارداد را با دقت بررسی کنند. مواردی مانند سقف تعهدات، میزان فرانشیز، شرایط ارزیابی خسارت و فهرست استثناها از جمله نکاتی هستند که می‌توانند در زمان پرداخت خسارت اهمیت زیادی داشته باشند.

همچنین نرخ حق بیمه برای این پوشش ثابت نیست و بسته به نوع بیمه‌نامه، ارزش دارایی تحت پوشش و سطح ریسک تعیین می‌شود. بنابراین ممکن است شرایط و هزینه این پوشش در شرکت‌های مختلف بیمه متفاوت باشد.

با وجود این تفاوت‌ها، بسیاری از کارشناسان معتقدند که مهم‌ترین دستاورد این سیاست، فراهم شدن امکان انتخاب برای بیمه‌گذاران است. در واقع شهروندان اکنون می‌توانند با توجه به شرایط خود تصمیم بگیرند که آیا می‌خواهند دارایی‌هایشان در برابر خطر جنگ نیز تحت پوشش بیمه قرار گیرد یا خیر.

در نهایت، توسعه چنین پوشش‌هایی می‌تواند به تقویت نقش صنعت بیمه در مدیریت بحران‌ها کمک کند. در جهانی که ریسک‌های غیرقابل پیش‌بینی افزایش یافته‌اند، وجود ابزارهایی مانند بیمه می‌تواند یکی از مهم‌ترین راهکارها برای کاهش آسیب‌های اقتصادی و اجتماعی ناشی از بحران‌ها باشد.

از این منظر، امکان اضافه شدن پوشش جنگ به بیمه‌نامه‌ها نه تنها یک گزینه بیمه‌ای جدید، بلکه گامی در جهت افزایش امنیت اقتصادی شهروندان و ارتقای تاب‌آوری جامعه در برابر شرایط بحرانی به شمار می‌آید.