در شرایط اضطرار و با آغاز جنگ تحمیلی آمریکایی - اسرائیلی، سازمان توسعه تجارت ایران در تعامل نزدیک و مستمر با اتاقهای بازرگانی و سایر دستگاههای مرتبط با تجارت، نظام مسائل و مشکلات در شرایط اضطرار را شناسایی و احصا کرده و برای حل هر یک از آنها تدابیر خاص و ویژه اخذ کند. در این راستا میز خدمت سازمان توسعه تجارت ایران فعال بوده و پاسخگوی فعالان اقتصادی برای حل و فصل چالشهای پیشروی آنها بوده است.
برخی از مهمترین بندهای بسته ۶۵ مادهای مقاومسازی اقتصاد ملی و دفاع غیر نظامی در شرایط اضطرار که با پیگیری و پیشنهاد سازمان توسعه تجارت ایران مصوب، ابلاغ و اجرایی شده به شرح ذیل است:
۱. تمدید مهلتهای رفع تعهدات ارزی صادراتی و وارداتی
مهلت رفع تعهدات ارزی صادراتی و وارداتی برای کلیه صادرکنندگان و وارد کنندگانی که مهلت آنها از تاریخ ۹/۱۲/۱۴۰۴ تا دو هفته بعد از آن خاتمه میبابد به مدت یکماه تمدید و کلیه محدودیتهای بانکی موضوع بند "۵" مصوبات سی امین جلسه کارگروه بازگشت ارز حاصل از صادرات به مدت سه ماه تعلیق شد.
۲. تمدید و اجراییسازی مصوبه ترخیص درصدی
با اتمام مهلت استفاده از ظرفیت مصوبه ترخیص درصدی (موسوم به مصوبه ده نود) در پایان بهمن ماه، نگرانی فعالان اقتصادی از تامین به موقع مواد اولیه و ماشین آلات مورد نیاز تولید ایجاد شد. با پیگیریهای مستمر وزارت صمت و سازمان توسعه تجارت ایران، گمرک ج. ا. ایران و اتاق بازرگانی ایران این مصوبه با اصلاحات جزئی در لیست اقلام مشمول، مجددا مصوب و ابلاغ شد.
۳. کاهش حد آستانه اعمال محدودیتهای رفع تعهد ارزی
به استناد مصوبات قبلی کارگروه بازگشت ارز، حد آستانه اعمال محدویتها و ممنوعیتهای عدم ایفای تعهدات ارزی صادراتی از ۶۰ به ۷۰ درصد افزایش یافته بود که با هدف تسهیل شرایط و رفع موانع پیش روی دریافت تسهیلات و ضمانت نامههای بانکی در شرایط اضطرار، مقرر شد حدود ۱۰ درصد کاهش یابد.
۴. تمدید اعتبار کارت بازرگانی و ثبت سفارش
با تصمیم سازمان توسعه تجارت و با هدف رفع نگرانی فعالان اقتصادی در شرایط اضطرار، تمدید مهلت کارتهای بازرگانی و ثبت سفارشهایی که از ابتدای جنگ منقضی میگردند بهصورت خودکار فعال و تمدید شده است. همچنین کارتهای بازرگانی که پیش از شروع جنگ و از ابتدای بهمن نیز منقضی شده بودند و فرآیند تمدید آنها در جریان بوده است نیز به مدت ۳ ماه و ثبت سفارشها به مدت ۲ ماه تمدید شد.
۵. رفع ممنوعیت ویرایش ثبت سفارشها در سقف چهار رقم
با درخواست فعالان اقتصادی و سازمانهای صمت استانی، سازمان توسعه تجارت قاعده ممنوعیت ویرایش کد تعرفهها در سقف ۴ رقم را که قبل از این اعمال میگردید با سازوکار ویژهای، حذف کرد. بر این اساس، امکان ویرایش ثبت سفارشات به کدتعرفههای اقلام ضروری (بالغ بر ۲ هزار و ۲۰۰ کد تعرفه شامل مواد اولیه، قطعات و تجهیزات مورد نیاز تولید کشور) ایجاد و توسط سازمان ابلاغ شد.
۶. تهیه لیست استثنائات در ممنوعیت صادرات
بر اساس پیشنهاد وزیر جهاد کشاورزی و تأیید رئیس جمهور در نخستین روزهای شروع جنگ رمضان و با هدف تضمین امنیت غذایی کشور در شرایط اضطرار، مقرر شده بود که صادرات کلیه اقلام حوزه صنایع غذایی و کشاورزی گروههای ۱ تا ۲۴ ممنوع شود. با پیگیرهای مستمر سازمان توسعه تجارت ایران و در هماهنگی با وزارت جهاد کشاورزی و گمرک ج. ا ایران بلافاصله لیست استثنائات از این قاعده تهیه و تا این تاریخ شش (۶) لیست استثنائات با کمک جهاد کشاورزی و معاونت تخصصی در وزارت صمت، به گمرکات ابلاغ شده است. با این اقدام، ضمن حفظ ذخایر کالایی حوزه غذایی کشور برای مدیریت دوره اضطرار، از وارد آمدن آسیب به صادرات اقلام حوزه کشاورزی و صنایع غذایی کشور نیز جلوگیری شد.
۷. تسهیل فعالیتهای لجستیکی
سازمان توسعه تجارت ایران بواسطه حضور رایزنان بازرگانی و برقراری ارتباط مستمر با زنجیره خدمات دهندگان حوزه لجستیک و حمل و نقل کشور، حداکثر همکاری و پیگیری خود را برای باز نگه داشتن شریانهای تجاری کشور از کلیه مرزها و گمرکات کشور به کار بسته است. در این راستا ضمن پیگیری عبور و مرور کشتیهای تجاری از کلیه مسیرهای دریایی از جمله خلیج فارس و تنگه هرمز، نسبت به بررسی و مذاکرات دو جانبه با کشورهای همسایه برای باز نگه داشتن سایر مسیرهای زمینی و ریلی اقدام کرده است.
۸. فعالیت میز خدمت در تمامی روزهای پس از آغاز تهاجم
با وجود شرایط خاص جنگی و به منظور رفع مشکلات بازرگانان و تسریع در امور تجارت، میز خدمت سازمان توسعه تجارت ایران در روزهای پس از جنگ فعال بوده و به سوالات مراجعین پاسخ میدهد. در این راستا بسیاری از مشکلات تجار و فعالین حوزه تجارت رفع و امور بازرگانی خارجی ادامه داشته است.
۹. تسهیل در فرآیند بازگشت ارز کالاهای گروه یک و دو
مطابق آییننامه اجرایی ذیل قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، نحوه ایفای تعهدات ارزی گروه کالاهای بند ۱ شامل پتروشیمیها، پالایشیها، قیر و هیدرو کربنیها، معدنیها و فلزات رنگین اساسی با سایر کالاها (بند ۲) متفاوت و دارای محدودیت در روشهای بازگردانی ارز حاصل از صادرات دیده شده بود.
باپیگیری سازمان توسعه تجارت ایران و موافقت بانک مرکزی این محدودیتها برداشته شد و از این پس این امکان وجود دارد که همه گروههای کالایی - فارغ از بند ۱ یا ۲ - از همه روشهای مجاز در قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز استفاده کنند و ارز را به سرعت به چرخه تولید و تجارت کشور باز گردانند. این گشایش زمینه بهره برداری از روشهای تهاتری در تجارت را بیش از پیش تسریع و تسهیل میکند.
۱۰. لغو مصوبه نسبتهای عرضه ارز صادرات فلزات اساسی
پیش از این محدودیتهایی برای استفاده از ارز حاصل از صادرات زنجیره فولاد و فلزات اساسی و گروههای معدنی در سامانههای مرکز مبادله ارز و طلا ایجاد شده بود. بانک مرکزی با هدف تامین ارز مورد نیاز تالار تجاری، با اعمال نسبتهای عرضه ارز در تالارها برای زنجیره فلزات اساسی و گروههای معدنی، امکان بهره مندی این گروههای کالایی از ۱۰۰ درصد ارز صادراتی خود را محدود کرده بود.
با پیگیری انجام شده توسط سازمان توسعه تجارت این محدودیت برطرف شد و صادرکنندگان حوزه فلزات و صنایع معدنی میتوانند صددرصد ارز حاصل از صادرات را برای مصارف خود و زنجیره خود استفاده کنند و یا در تالار ارز تجاری به روش مستقیم عرضه کنند. این اقدام گشایش بزرگی در جریان بازگشت ارز به کشور و رفع مشکلات عدیده فعالان این حوزه ایجاد خواهد کرد.
