ورود پرهیجان سه صندوق مبتنی بر نقره به بورس کالا در اوایل زمستان، با تبلیغات گسترده نهادهای مالی همراه شد؛ اما طولی نکشید که حباب عجیب و تاریخی ۷۰ درصدی این صندوقها ترکید و سرمایهگذارانی که اسیر فضاسازیها شده بودند، با زیانهای سنگینی مواجه شدند.
ابتدای دی ماه سال جاری بود که پای سه صندوق با پشتوانه نقره به بورس باز شد. بورس کالای ایران با صدور اطلاعیههای جداگانه اعلام کرد که در پی استقبال بالای سرمایهگذاران از پذیرهنویسی صندوقهای نقره و موافقت سازمان بورس و اوراق بهادار با افزایش سقف واحدهای سرمایهگذاری، این صندوقها وارد مرحله پذیرهنویسی میشوند.
بررسیهای آماری نشان میدهد در شرایطی پذیرهنویسی ۹۰۰ میلیارد تومانی سه صندوق مبتنی بر گواهی سپرده کالایی نقره انجام شد که حباب این گواهیها در همان مقطع به ۲۳ درصد رسیده بود.
به عبارت دقیقتر، این سه صندوق میبایست گواهی سپرده کالاییای را خریداری میکردند که از همان ابتدا ۲۳ درصد حباب مثبت داشت. این اتفاق در حالی رخ داد که در همان زمان، صندوقهای طلا عمدتاً با حباب کل (حباب ذاتی و تابلو) ۳ تا ۵ درصد منفی معامله میشدند. از سوی دیگر، نسبت انس طلا به نقره پایینتر از میانگین تاریخی بلندمدت خود قرار داشت و در یک نگاه تحلیلی و تاریخی، انس نقره در قیمتهای فعلی برتری خاصی نسبت به انس طلا نداشت تا توجیهگر این حجم از تقاضا باشد. با این وجود، تب هیجان در بازار به حدی بالا بود که حدود ۴ هزار میلیارد تومان (۴ همت) تقاضا برای خرید واحدهای این صندوقها بدون پاسخ باقی ماند.
پرواز حباب به قله ۷۰ درصدی و تقلیل دامنه نوسان، اما این پایان ماجرا نبود. همزمان با نوسانات نرخ ارز و رشد قیمت جهانی نقره، حباب صندوقهای نقره به شکلی غیرمنطقی از ارزش واقعی آنها فاصله گرفت. ثبت صفهای خرید ۱۰ درصدیِ پیدرپی و هیجانی سبب شد تا سیاستگذار برای کنترل شرایط، دامنه نوسان این صندوقها را به ۴ درصد تقلیل دهد.
با این حال، ترمز رشد حباب کشیده نشد و در نهایت حباب این صندوقها به رقم شگفتانگیز ۷۰ درصد رسید! این بدان معنا بود که سرمایهگذاران در حال خرید واحدهایی بودند که ارزش تابلو آنها ۷۰ درصد بیشتر از ارزش واقعیشان (مبتنی بر قیمت شمش نقره و نرخ دلار آزاد) بود.
همانطور که کارشناسان بازار سرمایه هشدار داده بودند، مشخصاً این وضعیت پایدار نبود. با فروکش کردن التهابات، ثبت صفهای فروش متوالی و سنگین در روزهای اخیر سبب تخلیه سریع حباب این صندوقها شد.
در این میان، بازنده اصلی این جریان، سرمایهگذاران خردی بودند که اسیر هیجانات کاذب و تبلیغات مسموم و فریبنده برخی نهادهای مالی شدند. سهامدارانی که با اعتماد به این فضاسازیها، در حباب مثبت ۶۰ الی ۷۰ درصدی اقدام به خرید واحدهای این صندوقها کردند، اکنون با ریزش قیمتها نقرهداغ شده و بخش قابل توجهی از سرمایه خود را از دست دادهاند.
این اتفاق بار دیگر لزوم نظارت دقیقتر سازمان بورس بر نحوه قیمتگذاری، کنترل حباب صندوقهای کالایی و همچنین برخورد با تبلیغات اغواگرانه نهادهای مالی را به سیاستگذاران اقتصادی گوشزد میکند.
