کمبود مواد اولیه و کندی تخصیص ارز، عملاً زنجیره تأمین شیرخشک را با اختلال مواجه کرده است. وقتی کارخانهها نتوانند مواد اولیه وارداتی را بهموقع تأمین کنند، ظرفیت تولید به شکل اجتنابناپذیر کاهش مییابد و بازار با شکاف عرضه و تقاضا روبهرو میشود. برآورد کمبود ۱.۵ تا ۲ میلیون قوطی در بازار آزاد نشان میدهد مسأله صرفاً یک نوسان مقطعی نیست، بلکه نشانهای از اختلال ساختاری در نظام تأمین است.
پیامد نخست چنین وضعیتی، فشار روانی بر خانوادههاست. شیرخشک برای بسیاری از نوزادان یک کالای حیاتی است و جایگزین فوری و امنی ندارد. تجربه سالهای گذشته نیز نشان داده هر زمان عرضه این محصول کاهش یافته، پدیدههایی مانند احتکار خانگی، خرید بیش از نیاز و شکلگیری بازار غیررسمی شدت گرفته است؛ روندی که خود به تشدید کمبود دامن میزند.
از منظر اقتصادی نیز کمبود پایدار میتواند به افزایش قیمت در بازار آزاد منجر شود، حتی اگر قیمت رسمی تغییری نکرده باشد. اختلاف میان عرضه رسمی و نیاز واقعی، بستر ایجاد واسطهگری و توزیع غیرشفاف را فراهم میکند. در چنین شرایطی، خانوادههایی که دسترسی کمتری به شبکههای توزیع دارند، بیشتر آسیب میبینند و نابرابری در دسترسی به کالای حیاتی تشدید میشود.
در سطح سیاستگذاری، این بحران بار دیگر اهمیت «اولویتبندی ارزی» برای کالاهای حیاتی را برجسته میکند. اگر تخصیص ارز و پرداخت مطالبات تولیدکنندگان با تأخیر مواجه شود، هزینه آن مستقیماً به خانوار منتقل خواهد شد. شفافسازی درباره وضعیت ذخایر، برنامه زمانبندی تأمین مواد اولیه و تضمین تداوم تولید میتواند از تشدید نگرانی عمومی جلوگیری کند.
در نهایت، موضوع شیرخشک تنها یک مسأله صنعتی یا تجاری نیست؛ به اعتماد عمومی و امنیت تغذیه نوزادان گره خورده است. هرگونه وقفه در تأمین این کالا، نهتنها فشار اقتصادی بلکه اضطراب اجتماعی ایجاد میکند. مدیریت سریع و هماهنگ این چالش میتواند مانع از تبدیل یک کمبود قابلکنترل به بحرانی فراگیر شود؛ بحرانی که تبعات آن فراتر از بازار، به حوزه سلامت نسل آینده سرایت خواهد کرد.
رئیس انجمن تولیدکنندگان شیرخشک نوزاد گفت: با توجه به کمبود مواد اولیه، تولید شیرخشک نوزاد ۳۰ تا ۴۰ درصد کمتر از نیاز بازار انجام میشود.
هانی تحویل زاده، رئیس انجمن تولیدکنندگان شیرخشک نوزاد گفت: مطالبات کارخانه های شیرخشک مربوط به واردات مواد اولیه پرداخت نشده و روند تخصیص ارز کماکان کند است.
به گفته وی، برآوردها حاکی از آن است که عرضه شیرخشک در بازار آزاد ۱.۵ تا ۲ میلیون قوطی کمتر از نیاز بازار است به طوریکه عرضه برخی برندها با کمبود جدی و بحران روبروست.
تحویل زاده ادامه داد: ماهانه ۱.۵ میلیون قوطی شیرخشک نوزاد معادل ۳۰ تا ۴۰ درصد کمتر از نیاز بازار است که این امر بیانگر کمبود مطلق شیرخشک در بازار نیست، بلکه خانوارها یک برند را نمی توانند ادامه دهند و مجبور به تغییر برند شیرخشک نوزاد هستند که این امر به دستگاه گوارش نوزاد آسیب می زند.
رئیس انجمن تولیدکنندگان شیرخشک نوزاد با بیان اینکه تولید شیرخشک تا پایان سال به حدود ۷۰ میلیون قطعه می رسد، افزود: با توجه به نرخ های فعلی شاهد قاچاق، مصرف بی رویه خانوار ها و مصرف معکوس داریم که اصلاح قیمت و حمایت از خانوارها با کالابرگ راهکار جلوگیری از قاچاق محسوب می شود.
وی با بیان اینکه قیمت شیرخشک بعداز حذف ارز به ۶۰۰ هزارتومان می رسد، گفت: در حال حاضر خانوارها برای خرید هر قوطی شیرخشک ۲۲۰ هزارتومان پرداخت می کنند که با حذف ارز و افزایش ۵ برابری هزینه های تولید، دولت ۳۰ همت نقدینگی به صنعت تزریق کند و سال بعد پس بگیرد و در مقابل مابه التفاوت قیمت در قالب کالابرگ به خانوارها پرداخت شود.
