در بازه زمانی مهر ۱۴۰۴ تا دوم اسفند ۱۴۰۴، مجموعاً ۱۰ میلیارد و ۹۳۰ میلیون مترمکعب آب وارد سدهای ایران شده است. این رقم در مقایسه با ۹ میلیارد و ۱۰ میلیون مترمکعب در مدت مشابه سال گذشته، رشد ۲۱ درصدی را نشان میدهد.
کارشناسان دلیل اصلی این افزایش را بارشهای زمستانی بهویژه در شمال و غرب کشور میدانند؛ مناطقی که سهم قابلتوجهی از منابع آبی ایران را تأمین میکنند. با این حال، افزایش ورود آب الزاماً به معنای بهبود پایداری منابع نیست، زیرا بخش قابلتوجهی از این ورودیها در کوتاهمدت تبخیر یا برای مصارف مختلف آزادسازی میشود.
حمیدرضا لشکری، کارشناس منابع آب، در گفتوگو با رسانههای داخلی تأکید کرده است:
«افزایش ورودی سدها در سال آبی جاری امیدوارکننده است، اما همچنان باید در مدیریت مصرف، احیای سفرههای زیرزمینی و کاهش هدررفت آب جدی باشیم.»
در همین دوره زمانی، مجموعاً ۸ میلیارد و ۴۱۰ میلیون مترمکعب آب از سدهای کشور برای تأمین نیازهای شرب، کشاورزی، صنعت و زیستمحیطی رهاسازی شده است. این میزان در مقایسه با ۲۱ میلیارد و ۱۴۰ میلیون مترمکعب در مدت مشابه پارسال، ۲۵ درصد کاهش داشته است.
کارشناسان این کاهش را از یکسو ناشی از سیاستهای صرفهجویی و کنترل برداشتها میدانند و از سوی دیگر نشانهای از نگرانی نسبت به کمبود ذخایر آبی در سال آینده. کاهش رهاسازی در بخش کشاورزی بیش از سایر بخشها بوده است؛ موضوعی که میتواند تبعاتی برای تولید محصولات زراعی داشته باشد.
در حال حاضر ذخایر آب در سدهای کشور به ۳۲ میلیارد و ۳۹۰ میلیون مترمکعب رسیده و تنها ۴۱ درصد ظرفیت مخازن پر است. این در حالی است که در دوم اسفند ۱۴۰۳، میزان ذخایر ۲۲ میلیارد و ۲۰۰ میلیون مترمکعب گزارش شده بود؛ بنابراین، موجودی فعلی ۵ درصد کمتر از مدت مشابه سال قبل است، نشانهای از ادامه روند کاهش منابع آبی.
به گفته کارشناسان، وضعیت کنونی سدها تصویر روشنی از آینده مدیریت منابع آب کشور ارائه میدهد. در حالیکه افزایش مقطعی ورودیها نویدبخش است، تداوم خشکسالیهای منطقهای، تبخیر بالا و مصرف بیرویه در بخش کشاورزی میتواند موجب افت دوباره ذخایر شود.
تحلیلگران معتقدند اگر در نیمه دوم سال آبی (بهویژه بهار ۱۴۰۵) بارشها کمتر از حد میانگین باشد، برخی استانها با تنش آبی روبهرو خواهند شد. بنابراین، توسعه سامانههای هوشمند پایش مصرف، بازچرخانی آب، کاهش کشت غرقابی و کنترل برداشتهای غیرمجاز از مهمترین اقداماتی است که باید فوراً عملیاتی شود.
