یکی از مهمترین مزایای بازار سرمایه نسبت به سایر بازارها برای سرمایهگذاران خرد، معافیتهای مالیاتی جذاب آن است. بر اساس قوانین موجود، سودی که اشخاص حقیقی از محل خرید و فروش سهام و حق تقدم سهام در بورس یا فرابورس به دست میآورند، از پرداخت مالیات معاف است. این بدان معناست که اگر شما یک سهامدار عادی هستید و از نوسانگیری یا سرمایهگذاری بلندمدت سود کسب میکنید، نیازی به محاسبه و پرداخت مالیات بابت این سود ندارید.
در همین راستا خبرنگار گسترش نیوز به بررسی محورهای مختلف درباره مالیات در بورس می پردازد.
اگرچه اصل سود حاصل از معامله سهام معافیت مالیاتی دارد، اما در زمان انجام هر معامله، مبلغی جزئی تحت عنوان مالیات از شما کسر میشود. این مبلغ که در حال حاضر ۰.۵ درصد از ارزش هر معامله (هم خرید و هم فروش) است، به عنوان مالیات بر ارزش افزوده یا سایر عوارض قابل پرداخت نیست، بلکه تحت عنوان "کارمزد معامله" به سازمان بورس و شرکت سپردهگذاری تعلق میگیرد. نکته مهم این است که این مبلغ، مالیات بر سود شما نیست و فارغ از اینکه معامله شما سودده یا زیانده باشد، محاسبه و کسر میشود.
سرمایهگذارانی که در معاملات خود دچار زیان میشوند، نگران پرداخت مالیات هستند. خبر خوب این است که از آنجایی که اساساً سود حاصل از معامله سهام برای اشخاص حقیقی معاف از مالیات است، موضوعی به نام "تسویه زیان" با مالیات برای این دسته از سرمایهگذاران معنا ندارد. شما چه سود کنید و چه زیان، تکلیفی برای پرداخت مالیات بابت اصل معاملات ندارید.
وقتی شرکتی در مجمع عمومی خود تصمیم به تقسیم سود نقدی بین سهامداران میگیرد، این سود نیز مشمول مالیات میشود. نکته جالب توجه این است که این مالیات توسط شرکت پرداخت میشود و سهامدار مبلغ خالص سود را دریافت میکند. بر اساس قوانین مالیاتی، شرکتهای پذیرفتهشده در بورس مکلف هستند هنگام پرداخت سود نقدی به سهامداران، مالیات متعلق را کسر و به حساب سازمان امور مالیاتی واریز کنند. نرخ این مالیات ۲۲.۵ درصد است. بنابراین اگر شرکتی اعلام کند به ازای هر سهم ۱۰۰ تومان سود نقدی پرداخت میکند، مبلغی که به حساب شما واریز میشود، پس از کسر این مالیات خواهد بود.
صندوقهای سرمایهگذاری به دلیل ساختار خاص خود، از معافیتهای مالیاتی ویژهای برخوردارند. واحدهای سرمایهگذاری صندوقها در بورس و فرابورس از پرداخت مالیات بر درآمد حاصل از نقل و انتقال آنها معاف هستند. همچنین سود نقدی پرداختی توسط صندوقها به سرمایهگذاران، مشمول مالیات نمیشود. این ویژگی، صندوقها را به گزینهای بسیار کارآمد از نظر مالیاتی برای سرمایهگذارانی تبدیل میکند که به دنبال کاهش هزینههای مالیاتی غیرمستقیم هستند.
جدیدترین تحولات مربوط به بودجه ۱۴۰۵ نشان می دهد که زنگ خطر برای معافیتهای مالیاتی شرکتها به صدا درآمده است. بر اساس گزارشها، مجلس در جریان بررسی لایحه بودجه سال ۱۴۰۵، چند بند مرتبط با مالیات بر درآمد شرکتها را تصویب کرده که تقریبا سود بیشتر شرکتهای بورسی را تهدید میکند . فعالان بازار سرمایه نگرانند که اگر دست دولت از سایر منابع کوتاه شود، برای جبران کسری بودجه به فکر افزایش مالیات یا حذف معافیتهای شرکتهای بورسی بیفتد . این ریسک در بودجه ۱۴۰۵ محسوس است و میتواند از مسیرهایی مانند افزایش نرخ خوراک پتروشیمیها، وضع عوارض صادراتی یا افزایش نرخهای موثر مالیاتی خود را نشان دهد . با این حال، تاکنون تغییری در نرخ مالیات بر ارزش افزوده که به ۱۰ درصد ثابت باقی مانده، برای معاملات بورسی اعمال نشده است .
