طرح سهام عدالت با هدف توزیع عادلانه ثروت میان اقشار کمدرآمد جامعه، در سال ۱۳۸۵ اجرا شد و در قالب آن، سهام شرکتهای بزرگ دولتی بهصورت رایگان و با تخفیف به مردم واگذار شد.
با وجود اینکه از سال ۱۳۸۸ تاکنون بارها بحث آزادسازی سهام عدالت مطرح شده، اما با گذشت نزدیک به دو دهه، این فرآیند هنوز به سرانجام نرسیده است. در حال حاضر، مدیریت سهام عدالت همچنان بهصورت دولتی و از طریق شرکتهای سرمایهگذاری استانی و شرکتهای سهام عدالت شهرستانی انجام میشود؛ روندی که به اعتقاد بسیاری از کارشناسان، دستاورد قابل توجهی برای صاحبان این دارایی نداشته است.
کارشناسان بر این باورند که بهترین راهکار، سپردن مدیریت سهام عدالت به خود مردم و پایان دادن به تصدیگری دولت در این حوزه است تا سهامداران بتوانند مستقیماً درباره دارایی خود تصمیمگیری کنند.
کامران غضنفری، نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی، با تأکید بر ضرورت آزادسازی سهام عدالت، اظهار کرد: سهام عدالت متعلق به مردم است و مدیریت آن نیز باید در اختیار خود مردم قرار گیرد.
وی افزود: هر جا دولت از نقش تنظیمگری خارج شده و تصدیگری را برعهده گرفته، مشکلات متعددی ایجاد شده است. به همین دلیل، دولت گزینه مناسبی برای مدیریت سهام عدالت نیست و لازم است در چارچوب سیاستهای خصوصیسازی و کاهش تصدیگری دولت، آزادسازی سهام عدالت در دستور کار قرار گیرد.
غضنفری ادامه داد: زمانی که مدیریت سهام عدالت از طریق شرکتهای سرمایهگذاری و در فضایی غیرشفاف انجام میشود، طبیعی است که زمینه برای بروز فساد، رانت و باندبازی فراهم شود.
این نماینده مجلس تأکید کرد: مردم حق دارند مدیریت سهام عدالت خود را برعهده داشته باشند و از جزئیات مربوط به این دارایی، محل سرمایهگذاری آن و وضعیت سود و زیانش اطلاع پیدا کنند. از نظر او، شرایط فعلی مدیریت سهام عدالت شفاف نیست و دولت باید اقدامات جدی برای آزادسازی آن انجام دهد.
وی افزود: آزادسازی سهام عدالت و سپردن مدیریت آن به مردم، علاوه بر افزایش مشارکت واقعی مردم در اقتصاد، امکان اعمال حقوق مالکانه سهامداران را نیز فراهم میکند. به گفته او، ادامه مدیریت شبهدولتی سهام عدالت، منافع مردم را با خطر مواجه کرده است.
غضنفری با اشاره به مزایای کاهش تصدیگری دولت گفت: یکی از مهمترین نتایج آزادسازی سهام عدالت، تقویت خصوصیسازی و کاهش نقش دولت در اقتصاد است؛ موضوعی که همواره مورد تأکید قرار داشته و باید در اجرای سیاستهای اقتصادی مورد توجه قرار گیرد.
وی همچنین خاطرنشان کرد: لازم است سیاستهایی تدوین شود که ضمن به رسمیت شناختن حق مردم برای فروش سهام عدالت، از ایجاد هرجومرج در بازار نیز جلوگیری شود. در همین راستا، استفاده از سهام عدالت بهعنوان وثیقه و ابزار دریافت اعتبار و همچنین تشویق مردم به نگهداری سهام، میتواند راهکاری مؤثر باشد.
این نماینده مجلس ادامه داد: تا جایی که امکان دارد باید از حجم وظایف دولت کاسته و مدیریت امور به مردم واگذار شود. آزادسازی سهام عدالت از منظر تحقق عدالت اجتماعی نیز اهمیت دارد؛ زیرا با واگذاری مدیریت به سهامداران، مردم مستقیماً از مزایای دارایی خود بهرهمند میشوند و دیگر نیازی به پرداخت حقوقهای بالا و نجومی به مدیرانی که در ساختارهای سهام عدالت فعالیت میکنند، نخواهد بود.
غضنفری در پایان تأکید کرد: دولت باید بسترهای لازم را برای آزادسازی سهام عدالت فراهم کند و در مسیر بهبود معیشت مردم و افزایش درآمد اقشار آسیبپذیر گام بردارد. به گفته او، شیوههای نادرست مدیریتی میتواند آثار منفی بر وضعیت معیشتی مردم داشته باشد و زمانی که دارایی مردم در میان است، باید بهترین تصمیمها اتخاذ شود. وی معتقد است آزادسازی سهام عدالت نسبت به ادامه مدیریت شبهدولتی، مزیت بیشتری دارد؛ زیرا در این روش، به جای آنکه افراد واسطه از منافع سهام عدالت بهرهمند شوند، خود مردم از این دارایی منتفع خواهند شد.
