از ۱۸ دیماه، به مدت بیش از ۲۰ روز اینترنت از دسترس خارج شد و در این دوره طولانی، بازار کار آنلاین ایران نیز با یک شوک سنگین مواجه شد. نه به این دلیل که نیروی انسانی دست از تقاضا کشیده بود، بلکه به این دلیل که کارفرماها ترجیح دادند دست نگهدارند تا ابهام فضا کاهش یابد.
این شوک دیجیتال اثری عمیقتر و ماندگارتر از بحران جنگ ۱۲ روزه بر بازار کار آنلاین گذاشته است؛ بحرانی که در آن نهتنها فرصتهای شغلی را بهطور ناگهانی حذف شد، بلکه نشانههای بازگشت بازار به شرایط عادی نیز پس از بازگشت به شرایط نسبتاً عادی، همچنان دیده نمیشود.
بررسیهای جابویژن روی دادههای بازار کار آنلاین ایران نشان میدهد که قطعی گسترده اینترنت باعث کاهش ۶۴ درصدی انتشار آگهیهای شغلی شده است. این در حالی است که بحران جنگ ۱۲ روزه با وجود ایجاد یک توقف عمیقتر، دوره نقاهت کوتاهتری داشت و بازار سریعتر مسیر بازیابی را طی کرد.
در مواجهه با قطعی اینترنت، نخستین واکنش نه از سوی کارجویان، بلکه از سوی کارفرماها شکل گرفت و آنها بلافاصله تصمیم گرفتند فرایند جذب نیرو را متوقف کنند.
براساس گزارش جابویژن، قطعی دسترسی به اینترنت و موتور جستوجوی گوگل در دی و بهمن، منجر به افت چشمگیر آمار استخدام و کاریابی شد. در این بازه زمانی، تعداد فرصتهای شغلی جدید با افت شدید ۶۴ درصدی مواجه شد. در سمت مقابل، میزان درخواستهای شغلی روزانه از سوی کارجوها نیز حدود ۳۴ درصد کاهش را تجربه کرد.
تفاوت آمار میان کاهش انتشار آگهیهای شغلی و افت تقاضای کار مشخص میکند که کارفرماها در مواجهه با قطعی اینترنت با سرعت بسیار بیشتری نسبت به کارجوها واکنش نشان دادند. در واقع، شرکتها تقریباً بلافاصله روند جذب نیرو و انتشار فرصتهای شغلی را متوقف کردند. با این وجود، تقاضا برای یافتن شغل در میان کارجوها به طور کامل از بین نرفت.
اما بازگشت نسبی اینترنت، بهمعنای بازگشت تعادل به بازار کار نبود. کارجویان دوباره فعال شده بودند و ارسال رزومهها افزایش یافت، اما کارفرماها همچنان محتاط بودند. نتیجه این شکاف در رفتار کارجویان و کارفرماها، بازاری است که در آن متقاضیان شغل زیادند و فرصتها محدود.
بررسی روندها نشان میدهد که با برقراری مجدد دسترسی به موتور جستوجوی گوگل و رفع نسبی محدودیتهای اینترنتی، بازار کار هنوز به وضعیت عادی بازنگشته است. آمارهای جاب ویژن مشخص میکنند که میزان ارسال رزومه و درخواستهای شغلی با فاصلهای اندک به شرایط پیش از بحران نزدیک شده و تنها حدود ۸ درصد کاهش را ثبت کردهاند. در سوی مقابل اما انتشار آگهیهای شغلی جدید همچنان با افت قابلتوجه ۳۰ درصدی مواجه است.
از تفاوت در رفتار کارجویان و کارفرمایان میتوان اینگونه برداشت کرد که شرکتها با وجود بهبود دسترسیهای دیجیتال، همچنان محتاطانه عمل میکنند و برنامههای جذب نیروی خود را به تعویق انداختهاند. این ناهماهنگی در میزان عرضه و تقاضا، فشار رقابتی در بازار کار را به شکل چشمگیری افزایش داده است.
در شرایطی که کارجویان با سرعت بیشتری به روال عادی بازگشتهاند، عدم رشد فرصتهای شغلی باعث شده تا تعداد متقاضیان برای هر موقعیت استخدامی بالاتر برود. در نتیجه، رد شدن از بحران قطع اینترنت به معنای گشایش در استخدام نبوده و بازار کار اکنون برای کارجویان بسیار رقابتیتر از گذشته دنبال میشود.
جنگ ۱۲ روزه اگرچه شوکی شدیدتر به بازار کار وارد کرد، اما رفتار بازار کار در آن دوره متوازنتر بود. اما قطعی اینترنت بحرانی نامتقارن ایجاد کرد؛ بحرانی که در آن تقاضا برای کار زنده ماند، اما عرضه عقب کشید که این عدم تقارن، یکی از دلایل طولانیتر شدن فرایند بازیابی سلامت بازار کار پس از بحران قطع اینترنت محسوب میشود.
براساس آمارهای جابویژن میزان افت تقاضای شغلی در حوادث دی و بهمن امسال به ۳۴ درصد رسیده است. درحالی که مقایسه این مقطع زمانی با جنگ، انتشار آگهیهای شغلی جدید حدود ۸۱ درصد و میزان ارسال رزومه از سوی متقاضیان بیش از ۷۱ درصد کاهش یافت. این آمار نشاندهنده یک توقف کامل در بازار کار در زمان جنگ بوده که شدت اثرگذاری آن بسیار بیشتر از ناآرامیهای دی و بهمن ارزیابی میشود.
برخلاف دوران جنگ که رفتار کارجویان و کارفرمایان بسیار به یکدیگر نزدیک بود، در دوران قطعی اینترنت در ماههای دی و بهمن به عدم توازن میان عرضه و تقاضا منجر شد.
در دوره جنگ، هر دو گروه تقریباً به صورت همزمان فعالیتهای خود را متوقف کردند و عقب نشستند. در واقع، شوک خرداد تنها دسترسی به ابزارها را محدود نکرد، بلکه افق آینده و احساس ثبات را نیز تحت تاثیر قرار داد و بازار را برای مدتی به وضعیت تعلیق درآورد.
بررسی وضعیت بازار کار در دل ناآرامیهای دی و بهمن ماه نشان میدهد که رکود استخدامی به شکل یکسانی در تمام گروههای شغلی توزیع نشده است. در این بازه زمانی، مشاغلی که وابستگی بالایی به اینترنت و تکنولوژی داشتند، شدیدترین آسیب را متحمل شدند.
آمارهای جابویژن مشخص میکند که گروه شغلی دیجیتال مارکتینگ و سئو با ریزش ۸۰ درصدی در ثبت آگهیهای شغلی جدید در زمان قطعی گوگل، بیشترین افت را در میان تمام مشاغل تجربه کرده است.
از سویی بازگشت نسبی دسترسیها و اتصال مجدد گوگل نیز نتوانست این بخش از بازار کار را احیا کند و میزان تقاضا برای جذب نیروی کار در بخش دیجیتال مارکتینگ همچنان ۷۰ درصد کمتر از دوران پیش از بحران است.
در بخشهای تولید محتوا و طراحی گرافیک نیز شرایط مشابهی دیده میشود. این گروههای شغلی که در زمان اوج اختلالات اینترنتی با افت ۷۰ درصدی مواجه شده بودند، اکنون و پس از بهبود دسترسیها نیز همچنان کاهش ۵۰ درصدی را در ثبت فرصتهای شغلی جدید تجربه میکنند.
این وضعیت در نقطه مقابل مشاغلی با ماهیت فیزیکی و عملیاتی قرار میگیرد که به دلیل عدم وابستگی مستقیم به فضای آنلاین، با ریزش به مراتب کمتری در فرصتهای استخدامی روبهرو شدند.
پس از مشاغل کاملاً اینترنتی، بخش خدمات و پشتیبانی مشتریان بیشترین آسیب را از قطعی اخیر متحمل شد. بررسیهای جابویژن نشان میدهد که در دوره قطع کامل اینترنت، فرصتهای شغلی جدید در این بخش با افت شدید ۷۰ درصدی مواجه شدند. این روند نزولی حتی پس از وصل شدن گوگل و بهبود نسبی شرایط نیز ادامه داشت. به طوری که آمار انتشار آگهیهای استخدام در این گروه نسبت به ابتدای دی ماه، همچنان ۴۰ درصد پایینتر است.
فرصتهای شغلی مرتبط با تکنولوژی نیز از این شرایط در امان نماندند. این مشاغل در زمان قطع دسترسی به شبکه، افت ۶۰ درصدی را در ثبت آگهیهای جدید تجربه کردند و پس از برقراری مجدد ارتباط با گوگل نیز، میزان تقاضا برای آنها همچنان ۳۰ درصد کمتر از اوایل دی ماه باقی ماند.
در نقطه مقابل، مشاغلی که ماهیت فیزیکی دارند، کمترین تاثیر را از این اختلالات پذیرفتند. گروههای شغلی مانند نگهبانی و راننده در طول دوران قطعی اینترنت و روزهای پس از آن، تنها با کاهش بسیار جزئی در فرصتهای استخدامی روبهرو شدند و ثبات بیشتری را در بازار کار حفظ کردند.
از دادههای جابویژن میتوان این گونه برداشت کرد که واکنش بازار کار به ماهیت بحران بستگی دارد. قطعی اینترنت باعث ایجاد یک افت نامتوازن در بازار شد و در شرایطی که متقاضیان با سرعت برای ارسال رزومه به روال عادی بازگشتند، اما عرضه فرصتهای شغلی جدید ۳۰ درصد با وضعیت قبل از بحران فاصله دارد. همین برهمخوردن تعادل، رقابت برای استخدام را به شدت افزایش داد و روند بازیابی بازار را طولانیتر کرد.
این روند تفاوتی فاحش با جنگ ۱۲ روزه دارد. در مقطع جنگ، ۷۱ درصد تعداد ارسال رزومهها کاهش داشت و حدود ۸۱ درصد آگهیهای شغلی با کاهش روبهرو شد تا بازار کار برای مدتی کاملاً متوقف شود. با این حال، پس از عبور از آن شرایط، اکثر موقعیتهای شغلی در ماههای بعد به سرعت بازگشتند. اتفاقی که در بحران قطعی اینترنت رخ نداد و از آمارها میتوان برداشت کرد که بازار برای رسیدن به ثبات اولیه به زمان بسیار بیشتری نیاز دارد.
