اکنون پنجمین ماه از سال آبی جدید سپری شده، اما میزان بارندگیها در استان تهران همچنان کمتر از حد نرمال است. بر اساس آمار رسمی، در مهر و آبان امسال عملاً بارندگی مؤثری در تهران ثبت نشده؛ اتفاقی که از نگاه کارشناسان در آمارهای اقلیمی کمسابقه ارزیابی میشود.
میانگین بارش سالانه استان تهران حدود ۲۸۰ میلیمتر است، اما عقبماندگی بارشی امسال بهطور مستقیم منابع سطحی را تحت تأثیر قرار داده و فشار بر سدهای تأمینکننده آب پایتخت را تشدید کرده است.
وضعیت سدهای پنجگانه تهران تصویر نگرانکنندهای از منابع آبی ارائه میدهد. موجودی سد لار به حدود ۱۰ میلیون مترمکعب رسیده که تنها یک درصد پرشدگی این سد را نشان میدهد؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۶ درصد کاهش دارد.
سد امیرکبیر (کرج) نیز با حدود ۶ میلیون مترمکعب ذخیره، فقط سه درصد پرشدگی دارد و کاهش ۸۳ درصدی آن نسبت به سال گذشته، زنگ خطر جدی برای آب شرب پایتخت محسوب میشود.
مجموع ذخایر سدهای ماملو و لتیان به ۲۳ میلیون مترمکعب رسیده که معادل هفت درصد پرشدگی و کاهش ۴۹ درصدی نسبت به دوره مشابه سال قبل است.
در این میان سد طالقان با ۸۸ میلیون مترمکعب ذخیره و ۲۱ درصد پرشدگی، وضعیت بهتری دارد، اما همین سد نیز با افت ۵۹ درصدی ذخایر نسبت به سال گذشته روبهرو شده است.
در مجموع، ذخایر سدهای تهران حدود ۱۷۰ میلیون مترمکعب برآورد میشود؛ یعنی تنها ۹ درصد ظرفیت اسمی سدها، که بخشی از آن نیز به دلیل رسوب عملاً قابل بهرهبرداری نیست. این رقم نسبت به سال گذشته بیش از ۲۱۰ میلیون مترمکعب عقبماندگی ذخیره را نشان میدهد.
ورودی آب به سدهای تهران در دو ماه اخیر کمتر از ۵۰ درصد متوسط بلندمدت بوده و در سطح کشور نیز خروجی سدها کاهش محسوسی داشته است؛ بهگونهای که طبق آمار رسمی، خروجی آب سدهای کشور به حدود ۵.۵۸ میلیارد مترمکعب رسیده که ۲۵ درصد کمتر از مدت مشابه سال گذشته است.
کارشناسان هشدار میدهند در صورت تداوم این روند، تابستان پیشرو میتواند یکی از دشوارترین دورهها برای تأمین آب تهران باشد؛ بهویژه آنکه پایتخت وارد ششمین سال خشکسالی متوالی شده و حاشیه اطمینان منابع آبی به حداقل رسیده است.
این بحران تنها به آب شرب محدود نمیشود. کاهش حجم آب سدها تولید برق نیروگاههای برقآبی را نیز تحت تأثیر قرار داده و در برخی سدها که به حجم مرده نزدیک شدهاند، عملاً امکان تولید برق از بین رفته است؛ موضوعی که میتواند در ماههای گرم فشار مضاعفی بر شبکه برق کشور وارد کند.
در چنین شرایطی، مسئولان حوزه آب بر ضرورت ترکیب راهکارهای فنی مانند انتقال بینحوضهای آب، تکمیل تصفیهخانهها و کاهش نشت شبکه با مشارکت عمومی و اصلاح الگوی مصرف تأکید دارند.
تهران اکنون در آستانه یک آزمون جدی مدیریت منابع حیاتی قرار گرفته است؛ بحرانی که بخشی از آن ریشه در تغییرات اقلیمی دارد، اما رفتار مصرفی شهروندان و تصمیمهای مدیران در ماههای آینده تعیین خواهد کرد پایتخت تابستانی کمتنش را تجربه کند یا با یکی از سختترین دورههای آب و برق روبهرو شود.
