پس از قطع سراسری اینترنت در جریان اعتراضات، بسیاری از کسب و کارهای اینترنتی کشور که موجبات اشتغال میلیونها نفر را در بخش خدماتی اقتصاد ایران فراهم کردهاند، با مشکل مواجه شدند. در هفتههای گذشته برخی نمایندگان صنفی کسب و کارهای اینترنتی اعلام کردند که زیان و عدم النفع بسته بودن فضای بینالمللی اینترنت برای مجموعههای فعال در این حوزه روزانه ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلیارد تومان ارزیابی میشود.
در چنین شرایطی برخی منابع آگاه در ادوار مجلس شورای اسلامی با اشاره به امکان تعدیل نیروی گسترده بخش قابل توجهی از نیروی کار فعال در کسب و کارهای اینترنتی، از بحران در فعالیتهای اینترنتی سخن گفتند؛ شرکتهای بزرگی از جمله سایتهای فروش آنلاین محصول، پایگاههای فروش بلیتهای حمل و نقل، خدمات مسافربری و تاکسیهای اینترنتی و شرکتهای بزرگ برنامهنویسی، در زمره واحدهایی هستند که احتمال تعدیل نیرو در میان آنها وجود دارد.
چنین ضربهای البته باعث شد برخی مسئولان وزارتخانههای اقتصادی مختلف از جمله صمت و وزارت کار، از رایزنی در هیات دولت برای مقابله با فشارهای وارد آمده به کسب و کارهای اینترنتی خبر بدهند و وعده حمایت مالی از این مجموعهها را بدهند؛ اما شواهد حاکی از آن است که هنوز این وعدهها به هیچ وجه عملیاتی نشده است.
میلیونها فرصت شغلی کارکنان کسبوکارهای اینترنتی در معرض تهدید
مجید خاکپور (رئیس انجمن صنفی کسب و کارهای اینترنتی استان تهران) با اشاره به بروز مشکلات متعدد برای کسب و کارهای اینترنتی در جریان قطعی ارتباط کاربران ایرانی با اینترنت بین المللی گفت: مشکل بزرگ کسب و کارهای اینترنتی پس از قطع شدن اینترنت این است که به جز برخی شرکتهای خدماترسان بسیار بزرگ که احتمالاً با برخی از دسترسیهای ویژه به کار خود ادامه دادند، در مدت چند هفته اخیر درآمد بسیاری از شرکتهای فعال در بستر اینترنت به صفر رسیده است. این درحالی است که گزارشات از همان سکوهای بسیار بزرگ خدماترسانی حاکی از اینست که آنها نیز مشکلات جدی دارند و نیروی کار آنها نیز در معرض تعدیل و اخراج قرار گرفتهاند.
وی افزود: ما حدود ۲۰۰ هزار کسب و کار و سایت فعال داریم که ازای-نماد استفاده کرده و کسب و کار اینترنتی حساب میشوند. این مجموعهها قطعاً برای میلیونها نفر شغل ایجاد کردهاند و قاعدتاً ۱۰ میلیون نفر به صورت مستقیم و غیرمستقیم به واسطه آنها دارای کسب و کار یا فرصت اشتغال شدهاند. این مشاغل بهصورت کلی امروزه در معرض تهدید قرار دارند. بیش از ۹۵ درصد این کسب و کارهای اینترنتی به دلیل شرایط اینترنت آسیب دیدهاند.
او در تشریح دلایل آسیب رسیدن به شرکتها و واحدهای فعال از طریق فضای مجازی گفت: بخش قابل توجهی از این شرکتها زیرساختها و ابزارهایی در خارج ایران و در بستر جهانی اینترنت دارند. علت این است که قیمت خیلی از خدمات اینترنتی خارجی ارزانتر از داخل است و زیرساختهای ارائه خدمات و محصول و یا بارگذاری آنها در فضای بین المللی اینترنت رخ داده است. این موضوع درباره شرکتهای بزرگ اینترنتی ایران که در این مدت فعال بودند نیز صادق است و بسیاری از برنامهنویسان حرفهای این مجموعهها نیز در معرض تعدیل نیرو قرار دارند.
خاکپور تصریح کرد: آسیبپذیری امنیتی پایگاهها، آسیبپذیری زیرساختی و ترافیکی، آسیبپذیری مالی و حسابی و… از جمله مشکلات دیگر کسب و کارها و شرکتهای اینترنتی فعال کشور است که سهمی مهم در اقتصاد بخش خدمات ایران دارند. چیزی که به عنوان شبکه داخلی اینترانت اکنون در ایران فعال است، جوابگوی نیازهای سکوها و شرکتهای فعال در این حوزه نیست. در میان انبوه شرکتهایی که در این مجموعهها آسیب دیدند، بسیاری یا هیچ درآمدی نداشتند یا بیش از ۸۰ درصد آسیب مالی دیدند. در نتیجه ادامه این روند بیمعناست. ما کسب و کارها و شرکتهای زیادی را تعطیل کردیم.
این فعال صنفی کارفرمایی تاکید کرد: علاوه بر این ما صدها هزار کسب و کار غیررسمی در بستر شبکههای اجتماعی فیلترشده داشتیم که مردم از طریق فیلترشکن از آنها خرید کرده و یا خدمات ارائه میدادند. این بخش نیز آسیب جدی فراوان دیده است. این موضوع جدای این واقعیت است که اینترنت آزاد و ارزان حق هر شهروندی است. برخی کسب و کارها نیز اینترنتی نیستند ولی بخش تبلیغات آنها به دلیل قطع شدن سئو و موتورهای جستجوگر جهانی تخریب شده و آنها نیز آسیب بزرگی متحمل شدند.
رئیس انجمن صنفی کسب و کارهای اینترنتی استان تهران ادامه داد: ما عملاً ارتباطات مالی ضعیفی در داخل و خارج کشور داریم. جدا از قطع ارتباط کامل با طرفهای قرارداد خارجی، کار ما در داخل به جایی رسید که بسیاری از شرکتها پشت تلفن برای هم شماره حساب میخواندند و بسیاری از ارتباطات مالی داخلی نیز قطع شد. ما معتقدیم این موضوع میتواند در صورت طولانی شدن به یک بحران اقتصادی و اجتماعی دیگر هم منتهی شود.
وی در پایان خاطرنشان کرد: ما بسیار اینفلوئنسر اقتصادی در شبکههای اجتماعی داشتیم که اکنون غیرفعال هستند و درآمد ندارند. این شرایط برای ۱۰ میلیون شاغل این حوزه بحران ایجاد میکند. هم اکنون نیز بسیاری از شرکتهای بزرگ و کوچک فعال در این عرصه اعلام کردهاند که ناگزیر به تعدیل نیرو هستند؛ این موضوع میتواند بازار کار را نیز دچار بیثباتی جدی در چندماه آینده کند. در چنین شرایطی اتصال هرچه سریعتر اینترنت، مطالبه اقتصادی و صنفی بسیاری از کسب و کارها و همچنین کارکنان شاغل این بخش است که مسئولان باید آن را جدی بگیرند.
