بررسی وضعیت بازار بورس از اهمیت ویژهای برخوردار است. اهمیت این موضوع از این جهت است که تصمیمات مهم سرمایهگذاری مبنی بر ورود سرمایه و نحوه مدیریت ریسک و اتخاذ استراتژیهای نهادهای مالی و اشخاص حقیقی و حقوقی وابسته به آن است.
اینکه ما در چه بازاری قرار داریم، یعنی در ابتدای یک بازار صعودی هستیم یا میانه راه یا در انتهای یک بازار صعودی قرار داریم؟ بازار به لحاظ حجم معاملات قوی عمل میکند یا ضعیف؟ وضعیت شاخصهای بازار یعنی شاخص کل و شاخص هموزن نسبت به هم چگونه هستند؟ آیا بازار به لحاظ پارامترهای کلان اقتصادی درست عمل میکند یا شاخصها راه دیگری را میروند، یعنی میان رفتار شاخصها و پارامترهای کلان اقتصادی تضاد وجود دارد؟
قبل از بررسی وضعیت بازار باید به این موضوع بپردازم که تحلیل شاخص کل بازار بورس را باید به سه بخش زمانی متفاوت تقسیم کنیم تا بتوانیم در مورد آن درست تصمیم بگیریم.یک بخش مربوط به دامنه نوسان مثبت و منفی ۷ درصد است و بخش دیگر دامنه نوسان ۳ درصدی و نهایتا زمانی که حجم مبنا برای تمامی سهامهای بورسی یک قرار گرفت.
این تقسیمبندی از این جهت است که تغییر در ریزساختارهای بازار بورس سبب تغییر نوع رفتار شاخص میشود و این موضوع باید مورد توجه تحلیلگران حرفهای قرار گیرد. از این جهت که محدود کردن دامنه نوسان سبب کم شدن نقدشوندگی سهام و بیشتر شدن رفتار احساسی در معاملات و صفنشینیهای زیاد در نمادهای مختلف میشود و نهایتا قرار دادن حجم مبنا روی عدد یک سبب تشدید بیشتر رفتار احساسی شده است. از این رو با کمی تزریق نقدینگی در بازار یا ممانعت از فروش سهام در برخی نمادها به راحتی میتوان شاخص کل بازار را هدایت کرد.
بررسی وضعیت کلی بازار نشان از آن دارد که محرک اصلی مثبت بودن شاخص کل در این روزهای بازار سرمایه، افزایش نرخ دلار است. افزایش نرخ دلار تاثیر مستقیم بر رشد برخی نمادهای صادراتمحور گذاشته است.
عملا رشدهای اخیر بازار به خاطر افزایش تولید و توسعه کسب و کار نبوده است و صرفا بازار دارد خودش را با قیمتهای جدید بر اساس تورم منطبق میکند، از این رو در شرایط حساس کنونی که ریسکهای سیاسی و غیر سیاسی زیادی به صورت سیستماتیک روی کشور ما سایه انداخته است، این رفتار شارپگونه شاخص کل بدون هیچ اصلاحی میتواند منجر به یک ریزش شارپی شود.
مگر اینکه در میانه این روند صعودی شاهد یک اصلاح موقتی باشیم. این موضوع اهمیت مدیریت ریسک را در شرایط فعلی دوچندان میکند. هر تصمیمی برای خرید در شرایط فعلی باید با بررسی سختگیرانه آیتمهای بنیادی همراه باشد، از این رو با کمک گرفتن از ابزارهای مشتقه میتوان به مدیریت ریسک پرتفوی پرداخت. از قراردادهای آپشن میتوان به عنوان بیمه سهام خود استفاده کرد. با این حال شاخص کل در یک روند صعودی قرار گرفته که دامنه محدود ۳ درصد و حجم مبنای یک سبب رفتار شارپی آن شده است. اصلاح ریزساختارهای بازار سرمایه در شرایط رونق بازار امکانپذیر است و کوتاهی در این زمینه سبب ازدست رفتن فرصتهاست.
