مدیرکل سیاستها و مقررات ارزی بانک مرکزی میگوید، تغییر ارز گزارشگری تاثیری بر نرخ ارز در بازار نخواهد داشت زیرا به طور سنتی، تمرکز تقاضای جامعه برای تامین ارز مسافرتی، دانشجویی و درمان روی اسکناس دلار است که میتواند به مرور زمان ارز دیگری جایگزین آن شود.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، ولیاله سیف، رئیس کل بانک مرکزی بهمن سال گذشته مبنا قرار دادن ارز دلار برای گزارش دهی اقتصاد ایران را منطقی ندانست و یکی از اقدامات موثر در این باره را تغییر واحد ارز گزارشگری ایران عنوان کرد. به عبارت دیگر از نظر وی از آنجا که درآمد ارزی کشور به دلیل تحریمهای دلاری با ارزیهای دیگری از جمله یورو انجام میشود، باید ارزی را مبنای گزارشدهی قرار دهیم که هم از ثبات بیشتری برخوردار و هم در تجارت خارجی ما کاربرد بیشتری داشته باشد.تاکید دوباره سیف بر برنامه بانک مرکزی برای تغییر ارزش گزارشگری در میانه اردیبهشت امسال مطرح اما در هیاهوی تبلیغات انتخابات ریاستجمهوری گم شد. پس از برگزاری انتخابات ارزش یورو در بازارهای جهانی در مقابل دلار تقویت شد و به دنبال ایران نرخ این ارز در نرخگذاری بانک مرکزی و بازار آزاد نیز بالا رفت که برخی آن را به برنامه بانک مرکزی برای تغییر ارز گزارشگری ربط دادند. مهدی کسرائیپور، مدیرکل سیاستها و مقررات ارزی بانک مرکزی در گفتوگو با ایرنا جزییات بیشتری از علل و نتایج این تغییرات ارائه کرده است.از دیدگاه وی در شرایطی که عمده عملیات واقعی اقتصاد کشور با سایر ارزهای معتبر دنیا انجام میشود، توجیهی برای استفاده از دلار در گزارشها وجود ندارد. بنابراین انتخاب ارز دیگری که از ثبات و اعتبار نسبی بینالمللی برخوردار باشد میتواند به عنوان جایگزین «دلار» مطرح شود، بدون آنکه تاثیری بر عملکرد اقتصادی کشور داشته باشد. از نظر شما تغییر واحد ارز گزارشگری اقتصاد ایران چه تاثیری بر شرایط اقتصادی ایران دارد؟ از آنجا که درآمدهای ارزی ناشی از صادرات کالاها و خدمات و نیز ارز مورد نیاز برای واردات، به ارزهای مختلف بوده و دلار امریکا نقش مهمی در آن ندارد، بنابراین تغییر در ارز گزارشگری، تاثیری بر عملکرد اقتصاد کشور بر جا نمیگذارد. به طور کلی ارز مبنای گزارشگری اقتصاد، باید ارزی باشد که عمده مبادلات خارجی با آن انجام شده و سهم قابل توجهی در ذخایر ارزی کشور داشته باشد. سالهای اخیر به واسطه وجود تحریمهای دلاری، ارز «دلار» هر دو کارکرد خود را بر اساس تعریف بالا از دست داده است. این ارز اکنون نه قابلیت انتقال و استفاده در مبادلات بینالمللی شبکه بانکی کشور را داشته و نه جایگاه ویژهای در سبد ذخایر ارزی بانک مرکزی به خود اختصاص داده است. بخش زیادی از درآمدهای ارزی کشور، ناشی از صادرات نفت و گاز و فرآوردههای نفتی و پتروشیمی است که به دلار در بازارهای بینالمللی قیمتگذاری و معامله میشود، اما با توجه به نبود امکان تسویه دلاری برای ایران (به دلیل تحریمهای غیرهستهای امریکا علیه کشورمان)، این درآمدها به سایر ارزها از جمله یورو، روپیه، وون، یوآن و لیر ترکیه وارد حسابهای بانک مرکزی در خارج از کشور میشود که لازم است برای تسهیل در هنگام گزارشدهی به یک ارز واحد تبدیل شود. از طرف دیگر پرداختهای مربوط به واردات کالاها و خدمات نیز باتوجه به جریان ورودی درآمدهای ارزی به طور عمده به سایر ارزها غیردلار انجام میشود، بنابراین دلار امریکا نقش اندکی در مبادلات و دریافت و پرداختهای کشور و همچنین بدهیهای خارجی دارد. این در حالی است که هنگام گزارشگری از دلار امریکا استفاده و این ارقام به دلار تبدیل و اعلام میشود. بنابراین در شرایطی که عمده عملیات واقعی اقتصاد کشور با سایر ارزهای معتبر دنیا انجام میشود، توجیهی برای استفاده از دلار در گزارشها وجود ندارد. بنابراین انتخاب ارز دیگری که از ثبات و اعتبار نسبی بینالمللی برخوردار باشد و همچنین سهم عمدهای در تجارت خارجی کشور داشته باشد، میتواند به عنوان جایگزین «دلار» مطرح شود بدون آنکه تاثیری بر شرایط اقتصادی کشور داشته باشد.درباره تغییر تمایلات افراد برای نگهداری ارزهایی به جز دلار نیز این امر به صورت تدریجی و با برنامهریزی در طول زمان محقق خواهد شد و به طورکلی هدف از تغییر واحد ارز گزارشگری متناسب کردن نقش تجاری دلار با نقش واقعی آن در اقتصاد ایران است. به چه دلیل شاخص نسبت ریال در برابر سبدی از ارزها تعیین و اعلام نمیشود؟ آیا تغییر ارز گزارشگری اقتصاد ایران به منظور ثبات در بازار ارز است؟ در سالهای ۱۳۸۱ و ۱۳۸۲ مطالعات مبسوطی درباره تعیین شاخص ارزش ریال در برابر سبدی از ارزها انجام شده است و تا اواخر سال ۱۳۹۰ که با بحران ارزی روبهرو شدیم از این سبد استفاده میشد. در مهر ۱۳۹۱ نرخ ارز مبادلهای جانشین نرخ ارز مرجع شد و البته، این نرخ نیز از طریق سبد ارزها تعیین میشود. بنابراین موضوع تعیین سبدی از ارزها و محاسبه شاخص ریال بر اساس آن سبد، موضوع جدیدی نیست و اکنون نیز از آن استفاده میشود، اما فاکتورهای دیگری نیز در تعیین این نرخ لحاظ میشود. در این زمینه گفتنی است که اوزان ارزها در سبد باید در فواصل زمانی مشخص، بر اساس تحولات اقتصادی مورد ارزیابی و بازنگری قرار گیرد. در اصل تغییر ارز گزارشگری تاثیری بر نرخ ارز در بازار نخواهد داشت. به طور سنتی، تمرکز تقاضای جامعه به منظور تامین ارز مسافرتی، دانشجویی، درمان و... روی اسکناس دلار است که میتواند به مرور زمان ارز دیگری جایگزین آن شود؛ البته این ارزِ جایگزین باید از قابلیت تبدیل در بازارهای بینالمللی برخوردار باشد. در این صورت اتکا بازار به دلار کمتر شده و در این شرایط، زمینه دخالت به وسیله دیگر ارزها فراهم میشود البته همانطور که اشاره شد، این موضوع زمانبر بوده و در بلندمدت قابلتصور است. آیا این تغییر، تاثیری بر ذخایر ارزی ایران در سایر کشورها دارد؟ از آنجا که در ۱۰ سال گذشته سهم دلار در ذخایر ارزی کشور به شدت کاهش یافته و به طور متوسط بیش از ۸ درصد کل ذخایر را هم شامل نمیشود، از این رو حذف دلار از ارز گزارشگری، تاثیری بر ذخایر ارزی کشور ندارد. با تغییر واحد ارز گزارشگری اقتصادی ایران، آیا نظام حسابداری متحول خواهد شد؟ واحد پول نظام حسابداری کشور ریال بوده و همه تراکنشهای ارزی نیز پس از تسعیر ارز مربوط به ریال در دفاتر قانونی و صورتهای مالی (از جمله ترازنامه) فعالان اقتصادی ثبت و منعکس میشود و بنابراین تغییر واحد ارز گزارشگری اقتصادی ایران از دلار امریکا به ارز دیگر تحولی در نظام حسابداری کشور ایجاد نخواهد کرد.
