اشتباه از آنجا رخ میدهد که پسته را با آرد و گندم یکسان میدانند.
گسترش نیوز: نخستین عرضه پسته در بورس کالای ایران ۱۶ اسفند ۹۵ انجام شد. علی طلب نیا وزیر وقت اقتصاد بورسی شدن پسته را راهکاری برای وارد شدن به بازار جهانی عنوان عنوان کرد و یکی از محصولات ارزآور ما در بخش کشاورزی، پسته است و راهاندازی معاملات پسته در بورس کالای ایران موجب میشود فرآیند کشف نرخ این محصول در بازار رقابتی و شفاف شکل بگیرد و گامی به سوی عرضه آن در دنیا برداشته شود.
بیش از یک سال از نخستین ورود پسته در بورس میگذرد، در بررسی نحوه عملکرد پسته در بورس با امان الله جوانشاه، رئیس سابق مرکز تحقیقات پسته رفسنجان، کارشناس پسته و استاد دانشگاه گفتوگویی ترتیب دادهایم. که در زیر میخوانیم:
به عنوان شخصی که سالها در مرکز تحقیقات پسته فعالیت داشتهاید آیا نیازی به عرضه پسته در بورس وجود دارد؟
در برخی محصولات نیز میتواند موفق باشد، اما در ایران صنعت پسته براساس سازکاری خاصی عرضه میشود. در این سازکار دلالهای داخلی با توجه به ارتباطاتی که دارند، از نقاط مختلف پسته خریداری میکنند و بهدست صادرکنندهها میرسانند، صادرکنندههای پسته نیز با بازاریابیها و بازارسازی هایی که در کشورهای مختلف انجام دادهاند این محصول را به مشتریان خارجی خود میفروشند. روند کنونی معامله پسته یک بازی برد - برد است. سوال اینجاست با چه هدفی باید بازار دیگری به نام بازار بورس برای کشاورزی ایجادکنیم؟
آیا در بین کشورهای جهان معامله محصولات کشاورزی در بورس، مرسوم است؟
در کشورهای جهان بسیاری از محصولات کشاورزی همچون قهوه، موز و بادام زمینی در بورس عرضه میشود.
میزان موفقیت بورس محصولات کشاورزی در دنیا به چه شکل است؟
بورس محصولات کشاورزی در بسیاری از کشورهای جهان صددرصد موفق عمل کرده است برزیل به عنوان تولیدکننده قهوه، محصولات خود را در بورس به فروش میرساند.
بورس پسته با بورس سایر محصولات کشاورزی چه تفاوتی دارد؟
یکی از کارویژههای بورس این است که نرخ یک محصول را یک دست کند. اشتباه از آنجا رخ میدهد که پسته را با آرد و گندم یکسان میدانند. پسته را هرچه گران تر در بازار جهانی بفروشیم، ارزآوری بیشتری خواهد داشت.
آیا میتوان گفت بازار صادرات پسته بازار ثانویهای در کنار بازار بورس برای معاملات پسته است؟
اگر منظور از بازار ثانویه بازاری در کنار بازار اصلی است باید در جواب پرسش شما بگویم خیر، بازار اصلی پسته، بازار صادرات آن است، بورس را باید بازار ثانویه شمرد.
هدف از ایجاد بورس پسته، کوتاه شدن دست دلالها و سودجویان از حاصل دسترنج باغداران پسته عنوان میشود، این موضوع را چگونه ارزیابی میکنید؟
دلال که بد نیست، در جهان همیشه دلالها نقش اساسی را در بازار بازی میکنند، اقتصاد چین به عنوان یکی از قدرتمندترین اقتصادهای دنیا توسط دلالها میچرخد، دلال نقش بسیار مثبتی در بازار قدیم پسته دارد، بورس برای شفاف کردن کالایی است که متقاضی زیادی دارد و متقاضیان میتوانند با نگاه کردن به تابلوی بورس بهترین نرخ برای خرید عادلانه انتخاب کنند. تنها ۲۵ درصد از پسته تولیدی کشور به مصرف داخلی میرسد مابقی آن صادر میشود. صنعت پسته به دلیل جنبه صادراتی بودن آن رونق گرفته است. بورس نمیتواند آن را تقویت کند.
با توجه به آنچه گفته شد بیش از یک سال از ورود پسته به بورس میگذرد اما هنوز جایگاه این محصول در بورس کالای ایران تثبیت نشده است، دلیل این عدم موفقیت را چه میدانید؟
عدم موفقیت پسته در بورس به چند دلیل است، اول اینکه تولید پسته ایران روندی ثابت ندارد و از این جهت نتوانسته در بازار عرضه ثابتی داشته باشد به خصوص امسال که به دلایلی همچون شرایط جوی نسبت به سال گذشته ۶۰ درصد کاهش داشته است و تولید کم را نمیتوان در بورس عرضه کرد. نکته دوم آن که پسته مشتریهای خاص خود را در بازار جهانی دارد و پستهای به اصطلاح روی زمین نمانده است که بخواهد برای فروش آن چارهای اندیشیده شود. همچنین پسته از باغدار با نرخ اجهافی خریداری نشده است تا با ورود به بورس مشکلات این چنینی آن حل شود، نرخ پسته بر اساس ارز تعیین میشود. بورس پسته ایران نمیتواند چندان موفق عمل کند زیرا درحال فروش رفتن است.
گفتنی است اسدالله عسگر اولادی، رئیس اتاق بازرگانی و صنایع ایران و چین و مرد شماره یک صادرات پسته، سال گذشته در ارتباط با بورسی شدن پسته به گسترش نیوز گفت: اگر بورس پسته بخواهیم راهاندازی کنیم باید بورس ۷ انبار ایجاد کند که هزینه ایجاد هر انبار چند صد میلیارد تومان است. بورس چنین پولی ندارد و نمیتواند چنین کاری انجام دهد. بنابراین اجرای این طرح به مصلحت پسته ایران نخواهد بود.
